Huwelijkse Voorwaarden

De huwelijkse voorwaarden in Nederland zijn een notariele akte waarin de echtgenoten (of aanstaande echtgenoten) overeenkomen om af te wijken van de wettelijke beperkte gemeenschap van goederen die per 1 januari 2018 geldt op grond van artikel 1:94 BW. De juridische grondslag voor de huwelijkse voorwaarden ligt in de artikelen 1:114 tot en met 1:119 BW, aangevuld met de Wet op het notarisambt (Wna) voor de vormvereisten en de Koninklijke Notariele Beroepsorganisatie (KNB) voor het beroepsregime.

Sinds 1 januari 2018 kent Nederland de zogenoemde beperkte gemeenschap van goederen als wettelijk standaardregime: alleen wat tijdens het huwelijk wordt verworven valt in de gemeenschap, terwijl voorhuwelijks vermogen, erfenissen en schenkingen privevermogen blijven (Art. 1:94 lid 2 BW). Voor wie zelfs deze beperkte gemeenschap niet wenst, of juist meer wil regelen dan de wet biedt, is het opmaken van huwelijkse voorwaarden bij een Nederlandse notaris noodzakelijk.

In de praktijk worden huwelijkse voorwaarden om diverse redenen opgemaakt: bescherming van het familievermogen of een onderneming bij echtscheiding, scheiding van vermogens uit eerdere huwelijken, ongelijke financiele inbreng bij start huwelijk, fiscale optimalisatie (estate planning), bescherming van een echtgenoot tegen bedrijfsrisico's van de andere echtgenoot, en de wens tot een volledige scheiding van vermogens (de zogenoemde koude uitsluiting).

Nederland kent drie hoofdvarianten huwelijkse voorwaarden. Allereerst de koude uitsluiting: volledige scheiding van vermogens, geen enkele gemeenschap, ieder behoudt zijn eigen vermogen, inkomen en schulden. Ten tweede het periodiek verrekenbeding: ieder behoudt zijn eigen vermogen maar de inkomsten of de overgespaarde gelden worden jaarlijks verrekend zodat aan het einde van het huwelijk een evenwichtige verdeling ontstaat. Ten derde het finaal verrekenbeding: scheiding tijdens het huwelijk maar bij beeindiging (echtscheiding of overlijden) wordt het ontstane vermogen alsnog verdeeld alsof er een gemeenschap was. Combinaties zijn mogelijk en gangbaar.

De huwelijkse voorwaarden worden door de notaris opgemaakt en ingeschreven in het Huwelijksgoederenregister bij de Rechtbank van de woonplaats van de echtgenoten op grond van artikel 1:116 BW. Inschrijving is essentieel om de huwelijkse voorwaarden tegenwerpbaar te maken aan derden zoals crediteuren, banken en zakenpartners. Zonder inschrijving kunnen derden te goeder trouw stellen dat de wettelijke gemeenschap van goederen geldt.

Huwelijkse voorwaarden kunnen voor het huwelijk worden gemaakt (premaritale variant) of tijdens het huwelijk worden gewijzigd (Art. 1:119 BW). Wijziging tijdens het huwelijk vereist sinds 1 januari 2012 niet meer de goedkeuring van de Rechtbank, maar wel een notariele akte plus inschrijving in het Huwelijksgoederenregister. De kosten van huwelijkse voorwaarden bij een Nederlandse notaris liggen tussen 400 en 1.500 euro afhankelijk van complexiteit; combinatie met testament in dezelfde notarisafspraak biedt vaak een gereduceerd tarief. Verwante documenten zijn het Testament, de Samenlevingsovereenkomst voor ongehuwde stellen en het Echtscheidingsconvenant voor afwikkeling bij scheiding.

De huwelijkse voorwaarden in Nederland worden opgemaakt in een aantal situaties waarin de echtgenoten meer of minder regelingen willen dan de wettelijke beperkte gemeenschap van goederen biedt.

Bescherming van familievermogen of erfenis: kinderen uit vermogende families of jonge volwassenen die een grote erfenis hebben ontvangen of verwachten, sluiten huwelijkse voorwaarden met koude uitsluiting of een verrekenbeding waarbij erfenissen en schenkingen expliciet als privevermogen worden uitgesloten. Hoewel artikel 1:94 lid 2 BW sinds 2018 erfenissen en schenkingen al uitsluit van de beperkte gemeenschap, biedt een huwelijkse voorwaarden-clausule extra bescherming bij vermenging tijdens het huwelijk.

Directeur-grootaandeelhouder en ondernemerschap: een DGA van een BV of NV of een ondernemer in een eenmanszaak of vennootschap onder firma (VOF) heeft ondernemingsrisico's die bij gemeenschap van goederen op de andere echtgenoot kunnen verhalen. Huwelijkse voorwaarden met koude uitsluiting beschermen de niet-ondernemende echtgenoot tegen aansprakelijkheid voor bedrijfsschulden en tegen verlies van privevermogen bij bedrijfsfaillissement. Voor banken (ING, ABN AMRO, Rabobank) en de KVK is registratie van de huwelijkse voorwaarden zichtbaar voor leveranciers en financiers.

Tweede huwelijk met kinderen uit eerste relatie: bij een tweede huwelijk waarbij beide echtgenoten kinderen hebben uit eerdere relaties, zijn huwelijkse voorwaarden noodzakelijk om bij overlijden of echtscheiding helderheid te scheppen over wat aan welke kinderen toekomt. Zonder huwelijkse voorwaarden kunnen de kinderen uit het eerste huwelijk hun erfdeel zien verminderen ten gunste van de nieuwe echtgenoot en diens kinderen.

Ongelijke financiele inbreng bij start huwelijk: wanneer een van de echtgenoten aanzienlijk meer vermogen of een eigen woning inbrengt dan de ander, voorkomen huwelijkse voorwaarden dat bij echtscheiding deze inbreng moet worden gedeeld. Met inbrengbeding en vergoedingsregeling wordt de ongelijkheid contractueel vastgelegd.

Fiscale optimalisatie en estate planning: voor vermogende echtgenoten kunnen huwelijkse voorwaarden in combinatie met testamenten en levenstestamenten fiscale voordelen bieden, met name in de erfbelasting (Successiewet 1956) en de inkomstenbelasting (Wet IB 2001 box 3). De notaris kan een geintegreerd advies opstellen samen met een belastingadviseur of estate planner.

Bescherming bij faillissement van een echtgenoot: in beroepen met aansprakelijkheidsrisico (zelfstandige advocaat, notaris, accountant, arts) of bij ondernemers in risicovolle sectoren kunnen huwelijkse voorwaarden voorkomen dat bij persoonlijk faillissement van een echtgenoot het privevermogen van de andere echtgenoot wordt aangesproken via het Faillissementsrecht (Fw Art. 60).

Echtgenoten met groot inkomensverschil: bij groot inkomensverschil (bijvoorbeeld een full-time werkende met een hoog salaris en een parttime werkende of mantelzorger) kunnen periodiek verrekenbedingen de jaarlijkse inkomsten herverdelen zonder vermenging van vermogens. De partner zonder eigen inkomen bouwt zo toch een eigen vermogen op tijdens het huwelijk.

Wijziging tijdens lopend huwelijk: echtgenoten die zonder huwelijkse voorwaarden zijn getrouwd en die alsnog willen overstappen, kunnen op grond van artikel 1:119 BW tijdens het huwelijk huwelijkse voorwaarden opmaken bij een Nederlandse notaris. Sinds 1 januari 2012 is hiervoor geen goedkeuring van de Rechtbank meer vereist, maar wel inschrijving in het Huwelijksgoederenregister bij de Rechtbank van de woonplaats.

De huwelijkse voorwaarden naar Nederlands recht moeten de volgende essentiele elementen bevatten om rechtsgeldig te zijn, opeisbaar tegenover derden zoals crediteuren en banken, en bruikbaar bij echtscheiding of overlijden voor verdeling.

Identificatie van beide echtgenoten of aanstaande echtgenoten: volledige voornamen, achternaam, geboortedatum, geboorteplaats, nationaliteit, Burgerservicenummer (BSN), woonadres conform de Basisregistratie Personen (BRP), en gegevens van een geldig identiteitsbewijs. Aanvullend de huidige burgerlijke staat (ongehuwd, gescheiden, weduwe/weduwnaar) en eventueel geplande huwelijksdatum bij premaritale akte.

Keuze van het huwelijksgoederenregime: uitdrukkelijke vermelding dat de echtgenoten afwijken van de wettelijke beperkte gemeenschap van goederen ex artikel 1:94 BW en kiezen voor een van de mogelijke regimes: koude uitsluiting (volledige scheiding, geen enkele gemeenschap), periodiek verrekenbeding (jaarlijkse verrekening van inkomsten), finaal verrekenbeding (verdeling bij beeindiging alsof er gemeenschap was), of een combinatie. De keuze bepaalt de gevolgen tijdens het huwelijk en bij beeindiging.

Inbrengstaat: een gedetailleerde lijst (staat van aanbreng) van het vermogen en de schulden van iedere echtgenoot op het moment van het huwelijk of het opmaken van de huwelijkse voorwaarden. Deze inbrengstaat is essentieel om bij beeindiging te kunnen vaststellen wat ieder heeft ingebracht en wat tijdens het huwelijk is opgebouwd. De inbrengstaat omvat: onroerend goed (kadastrale aanduiding), bankrekeningen met saldi (ING, ABN AMRO, Rabobank), beleggingen (DeGiro, Binck, broker), pensioenrechten, ondernemingsbelang in een BV of NV, vorderingen en schulden.

Verrekeningsregels bij periodiek beding: indien gekozen voor periodieke verrekening: bepaling welke inkomsten worden verrekend (alleen arbeidsinkomen, ook beleggingsinkomen, ook ondernemingswinst), de verrekeningsfrequentie (jaarlijks, halfjaarlijks), de verrekeningssystematiek (kaal saldo of na aftrek van huishoudkosten), en de gevolgen bij niet-uitvoering van het verrekenbeding. Veelvoorkomend probleem: niet-uitgevoerd periodiek verrekenbeding leidt bij echtscheiding tot finale verrekening over de hele looptijd van het huwelijk, met grote financiele gevolgen.

Verrekening of verdeling bij beeindiging: bij finaal verrekenbeding: bepaling hoe het tijdens het huwelijk opgebouwde vermogen wordt verdeeld bij echtscheiding of overlijden, met formules voor inbreng, opgebouwd vermogen en eventuele uitsluitingen (erfenissen, schenkingen, ondernemingsbelang).

Bescherming van de gezinswoning: de woning waarin de echtgenoten en hun kinderen wonen valt onder bijzondere bescherming op grond van artikel 1:88 BW: voor verkoop, hypotheek of bezwaring is toestemming van de andere echtgenoot vereist, ongeacht het huwelijksgoederenregime. Huwelijkse voorwaarden kunnen aanvullende regelingen bevatten over de gezinswoning bij echtscheiding (recht van bewoning, vergoeding voor inbreng).

Kostenverdeling huishouden: bepaling over de verdeling van de huishoudelijke kosten naar inkomensverhouding of gelijk, en eventuele alimentatie-regelingen na echtscheiding aanvullend op de wettelijke regeling van artikel 1:157 BW.

Wijzigingsbeding: bepaling dat de echtgenoten in onderling overleg de huwelijkse voorwaarden kunnen wijzigen door een nieuwe notariele akte plus inschrijving in het Huwelijksgoederenregister. Wijziging is mogelijk op grond van artikel 1:119 BW.

Inschrijving in Huwelijksgoederenregister: vermelding dat de notaris de akte zal inschrijven in het Huwelijksgoederenregister bij de Rechtbank van de woonplaats van de echtgenoten op grond van artikel 1:116 BW. Inschrijving is essentieel om de huwelijkse voorwaarden tegenwerpbaar te maken aan derden te goeder trouw. forms-legal.com biedt het Nederlandse modelformat dat als basis dient voor de notarispassering en advies bij een notaris of advocaat niet vervangt. Verwante documenten zijn het Testament voor regeling van de nalatenschap, het Levenstestament voor wilsonbekwaamheid en het Echtscheidingsconvenant voor uitvoering bij scheiding.

Het invullen van huwelijkse voorwaarden in Nederland verloopt via de volgende stappen, in overleg met een Nederlandse notaris die de uiteindelijke akte passeert en in het Huwelijksgoederenregister inschrijft.

Stap 1 — Keuze van het tijdstip: voor of tijdens huwelijk. Voor het huwelijk is een premaritale akte; tijdens een lopend huwelijk volgt wijziging op grond van artikel 1:119 BW zonder rechterlijke goedkeuring sinds 1 januari 2012. De keuze beinvloedt de inhoud (premaritaal: geen vermogensgeschiedenis; tijdens huwelijk: bestaande vermogenssituatie en inbrengstaat).

Stap 2 — Identificatiegegevens van beide echtgenoten invoeren. Volledige voornamen, achternaam, geboortedatum (formaat DD-MM-JJJJ), geboorteplaats, woonadres met postcode en gemeente, BSN (9-cijferig nummer) en gegevens van een geldig identiteitsbewijs (paspoort, ID-kaart, rijbewijs). Vermeld huidige burgerlijke staat en eventuele geplande huwelijksdatum.

Stap 3 — Keuze van het huwelijksgoederenregime. De drie hoofdvarianten: (a) Koude uitsluiting: volledige scheiding van vermogens, geen enkele gemeenschap, ieder behoudt eigen vermogen, inkomen en schulden. (b) Periodiek verrekenbeding: ieder behoudt eigen vermogen, maar de overgespaarde inkomsten worden jaarlijks verrekend zodat aan het einde van ieder kalenderjaar evenwicht ontstaat. (c) Finaal verrekenbeding: scheiding tijdens huwelijk, maar bij echtscheiding of overlijden alsnog verdeling alsof er gemeenschap was. Combinaties zijn gangbaar (periodiek tijdens huwelijk, finaal bij overlijden).

Stap 4 — Inbrengstaat opstellen. Een gedetailleerde lijst van het vermogen en de schulden van iedere echtgenoot op het moment van het opmaken van de huwelijkse voorwaarden. Onroerend goed: kadastrale aanduiding (gemeente, sectie, nummer) en geschatte waarde via WOZ-aanslag of taxatie. Bankrekeningen: rekeningnummer, bank (ING, ABN AMRO, Rabobank, ASN, SNS), saldo. Beleggingen: depotnummer, broker (DeGiro, Binck, Saxo), waarde. Pensioenrechten: pensioenfonds, opgebouwde rechten. Ondernemingsbelang: aandelen in BV met statutaire naam, KVK-nummer, geschatte waarde. Vorderingen en schulden: omschrijving, partij, bedrag, vervaldatum.

Stap 5 — Verrekeningsregels formuleren bij periodiek beding. Welke inkomsten worden verrekend: alleen arbeidsinkomen volgens jaaropgaven van de Belastingdienst, ook beleggingsinkomen (Box 3), ook ondernemingswinst, ook uitkeringen UWV of SVB. Verrekeningsfrequentie: jaarlijks in het eerste kwartaal van het volgende jaar. Verrekeningssystematiek: kaal saldo of na aftrek van huishoudelijke kosten. Geef tevens aan wat gebeurt bij niet-uitvoering van de verrekening (zeer belangrijk omdat dit bij echtscheiding tot finale verrekening leidt over de hele looptijd).

Stap 6 — Verrekening of verdeling bij beeindiging formuleren bij finaal verrekenbeding. Welk vermogen wordt verdeeld: alles wat tijdens het huwelijk is opgebouwd, of alleen specifieke categorieen. Welke formules: inbreng terug naar inbrenger, opgebouwd vermogen 50/50 of naar inbrengverhouding. Welke uitsluitingen: erfenissen en schenkingen blijven privevermogen, eventueel ondernemingsbelang in BV.

Stap 7 — Bescherming van de gezinswoning. Aanvullende regelingen naast Art. 1:88 BW: wie blijft tijdelijk in de woning bij echtscheiding, vergoeding voor inbreng bij verkoop, recht van bewoning voor de langstlevende bij overlijden.

Stap 8 — Kostenverdeling huishouden. Vaste verhouding (50/50) of naar rato van het netto-inkomen volgens jaaropgaven van de Belastingdienst. Eventueel ook regeling voor alimentatie na echtscheiding aanvullend op de wettelijke regeling van Art. 1:157 BW (mag niet ten nadele van de wettelijke regeling).

Stap 9 — Wijzigingsbeding opnemen. Bepaling dat de echtgenoten in onderling overleg de huwelijkse voorwaarden kunnen wijzigen door een nieuwe notariele akte plus inschrijving in het Huwelijksgoederenregister bij de Rechtbank van de woonplaats.

Stap 10 — Notarispassering en inschrijving. Afspraak bij een Nederlandse notaris voor passering: identificatie, voorlezing, passering van de akte voor circa 400 tot 1.500 euro inclusief btw afhankelijk van complexiteit. De notaris zorgt voor inschrijving in het Huwelijksgoederenregister bij de Rechtbank van de woonplaats op grond van artikel 1:116 BW; deze inschrijving is essentieel om de huwelijkse voorwaarden tegenwerpbaar te maken aan derden te goeder trouw.

Huwelijkse voorwaarden in Nederland zijn onderworpen aan strikte juridische vereisten op grond van het Burgerlijk Wetboek (BW Boek 1 Titel 8), de Wet op het notarisambt (Wna) en de gedragsregels van de Koninklijke Notariele Beroepsorganisatie (KNB).

Vormvereiste notariele akte (Art. 1:115 BW). Huwelijkse voorwaarden kunnen uitsluitend bij notariele akte worden opgemaakt. Een onderhandse huwelijkse voorwaarden-overeenkomst is ongeldig en heeft geen rechtsgevolgen. De notaris moet een Nederlandse notaris zijn die is ingeschreven bij de Koninklijke Notariele Beroepsorganisatie (KNB).

Notariele controleplicht (Art. 17 Wna). De notaris is gehouden tot: (a) identificatie van beide echtgenoten aan de hand van een geldig identiteitsbewijs, (b) Wwft-clientonderzoek naar uiteindelijke belanghebbenden, (c) toetsing van de wilsbekwaamheid, (d) begrijpelijke voorlichting over de juridische en fiscale gevolgen van het gekozen regime, en (e) waarschuwing over de gevolgen voor crediteuren, kinderen en bestaande contracten. De notaris is op grond van artikel 17 Wna jegens beide echtgenoten verplicht tot onpartijdigheid en mag in geval van belangenconflict zijn ministerie weigeren.

Inschrijving in Huwelijksgoederenregister (Art. 1:116 BW). De notaris schrijft de huwelijkse voorwaarden in in het Huwelijksgoederenregister bij de Rechtbank van de woonplaats van de echtgenoten. Inschrijving is essentieel om de huwelijkse voorwaarden tegenwerpbaar te maken aan derden te goeder trouw (banken, crediteuren, zakelijke wederpartijen). Zonder inschrijving kunnen derden te goeder trouw stellen dat het wettelijke regime van beperkte gemeenschap geldt.

Moment van opmaken (Art. 1:114 en Art. 1:119 BW). Huwelijkse voorwaarden kunnen voor het huwelijk worden opgemaakt (premaritale variant) of tijdens het huwelijk. Sinds 1 januari 2012 is voor wijziging tijdens het huwelijk geen rechterlijke goedkeuring meer vereist; wel een nieuwe notariele akte plus inschrijving in het Huwelijksgoederenregister. Wijziging werkt vanaf de inschrijving en niet met terugwerkende kracht.

Tegenwerpbaarheid aan derden (Art. 1:116 BW). Aan derden kunnen huwelijkse voorwaarden pas worden tegengeworpen na inschrijving in het Huwelijksgoederenregister. Voor crediteuren is dit van groot belang: wie geld leent aan een gehuwde persoon en niet weet van de huwelijkse voorwaarden mag in beginsel uitgaan van de wettelijke gemeenschap. Pas na inschrijving werkt de scheiding van vermogens jegens deze derden.

Grenzen aan inhoud (Art. 1:121 BW). Huwelijkse voorwaarden zijn contractsvrij binnen grenzen: (a) niet in strijd met dwingend recht (zoals het verbod op uitsluiting van de wettelijke onderhoudsplicht jegens kinderen, Art. 1:392 BW), (b) niet in strijd met goede zeden of openbare orde (Art. 3:40 BW), en (c) niet in strijd met de bescherming van de andere echtgenoot voor wat betreft toestemming voor de gezinswoning (Art. 1:88 BW kan niet contractueel worden uitgesloten).

Fiscale gevolgen. Huwelijkse voorwaarden hebben fiscale gevolgen voor: (a) inkomstenbelasting (Wet IB 2001 art. 1.2 fiscaal partnerschap), (b) erfbelasting (Successiewet 1956 partnervrijstelling voor gehuwden), (c) schenkbelasting (Successiewet 1956), en (d) overdrachtsbelasting (Wet op belastingen van rechtsverkeer art. 15). Echtgenoten zijn altijd fiscaal partner ongeacht het huwelijksgoederenregime.

Gevolgen bij faillissement (Fw Art. 60-61). Bij faillissement van een echtgenoot vallen onder huwelijkse voorwaarden met koude uitsluiting uitsluitend de goederen van de gefailleerde echtgenoot in de boedel. Het privevermogen van de andere echtgenoot blijft buiten schot. Wel kan de curator bij gerede twijfel over de scheiding (bijvoorbeeld over een huishoudboekje of gezamenlijke rekeningen) onderzoek instellen.

Gevolgen bij echtscheiding. Bij echtscheiding worden de huwelijkse voorwaarden uitgevoerd: bij koude uitsluiting ieder houdt eigen vermogen; bij periodiek verrekenbeding wordt verrekend wat tijdens het huwelijk is overgespaard; bij finaal verrekenbeding wordt verdeeld alsof er gemeenschap was. Bij niet-uitgevoerd periodiek verrekenbeding past de Rechtbank doorgaans finale verrekening toe over de hele huwelijkse periode.

Gevolgen bij overlijden. Bij overlijden worden de huwelijkse voorwaarden uitgevoerd in combinatie met het wettelijk erfrecht (Art. 4:10 BW) en eventueel testament. Voor de partnervrijstelling in de erfbelasting (in 2026 circa 800.000 euro) maakt het huwelijksgoederenregime niet uit; echtgenoten genieten altijd de hoge vrijstelling op grond van artikel 32 Successiewet 1956.

Bij het opstellen van huwelijkse voorwaarden in Nederland worden door echtgenoten en zelfs door notarissen regelmatig fouten gemaakt die bij echtscheiding of overlijden tot vermijdbare conflicten en hoge advocaatkosten leiden.

Fout 1 — Niet uitvoeren van een periodiek verrekenbeding. De meest voorkomende en kostbare fout: echtgenoten kiezen voor een periodiek verrekenbeding maar voeren de jaarlijkse verrekening jarenlang niet uit. Bij echtscheiding past de Rechtbank ex artikel 1:141 BW finale verrekening toe over de hele huwelijkse periode, vaak ten nadele van de ondernemende echtgenoot wiens vermogen is gegroeid. Goede praktijk is jaarlijkse formele verrekening met bankoverboeking en accountantsbevestiging, of alsnog stilzwijgende afstand van het beding documenteren.

Fout 2 — Geen inbrengstaat opstellen. Zonder gedetailleerde inbrengstaat (vermogen en schulden bij start huwelijk of bij opmaken van de huwelijkse voorwaarden) ontstaan bij echtscheiding eindeloze discussies over wie wat heeft ingebracht. De inbrengstaat moet kadastrale aanduidingen, rekeningnummers, depotnummers, KVK-nummers en geschatte waarden bevatten, en jaarlijks of bij grote vermogensveranderingen worden geactualiseerd.

Fout 3 — Vergeten inschrijving in Huwelijksgoederenregister. Een notariele akte huwelijkse voorwaarden die niet is ingeschreven in het Huwelijksgoederenregister bij de Rechtbank van de woonplaats is wel geldig tussen de echtgenoten maar niet tegenwerpbaar aan derden te goeder trouw. Banken en crediteuren mogen in dat geval uitgaan van de wettelijke beperkte gemeenschap. De notaris regelt de inschrijving automatisch; check of dit ook werkelijk is gebeurd.

Fout 4 — Verwarring tussen koude uitsluiting en periodiek verrekenbeding. Veel echtgenoten denken dat koude uitsluiting betekent dat ieder de eigen inkomsten houdt. Dit is juist, maar betekent ook dat de niet-werkende of weinig verdienende echtgenoot geen aanspraak heeft op het tijdens het huwelijk opgebouwde vermogen van de ander. Bij groot inkomensverschil is een periodiek verrekenbeding evenwichtiger.

Fout 5 — Niet meenemen ondernemingsbelang. Een DGA die zijn aandelen in een BV als privevermogen wil houden moet dit expliciet in de huwelijkse voorwaarden vastleggen, inclusief de waardestijging tijdens het huwelijk. Zonder uitsluiting valt de waardestijging mogelijk onder de verrekening met de niet-ondernemende echtgenoot, met bedragen in de honderdduizenden euros bij groei van de onderneming.

Fout 6 — Vergeten gezinswoning regelen. De gezinswoning valt onder bijzondere bescherming van artikel 1:88 BW: toestemming van de andere echtgenoot is nodig voor verkoop of hypotheek, ongeacht huwelijksgoederenregime. Echtgenoten denken vaak dat huwelijkse voorwaarden deze bescherming opheffen, wat onjuist is. Voor recht van bewoning bij echtscheiding of overlijden moeten aanvullende regelingen worden opgenomen.

Fout 7 — Onduidelijke verrekeningsregels. Vage formuleringen zoals echtgenoten verrekenen de overgespaarde inkomsten zonder concrete definitie van inkomsten en kosten leiden bij echtscheiding tot procedurele geschillen bij de Rechtbank. Goede praktijk is precieze definities: arbeidsinkomen volgens jaaropgaven Belastingdienst, na aftrek van premie inkomensvoorzieningen, exclusief beleggingsinkomen tenzij hoger dan 5.000 euro per jaar.

Fout 8 — Niet actualiseren bij grote levensgebeurtenissen. Huwelijkse voorwaarden opgesteld bij start huwelijk sluiten jaren later vaak niet meer aan bij de gewijzigde situatie (start onderneming, erfenis ontvangen, geboorte kinderen, eigen woning gekocht, internationale verhuizing). Periodieke herziening minimaal eens per vijf jaar of bij grote levensgebeurtenissen is essentieel; wijziging is sinds 2012 mogelijk zonder rechterlijke goedkeuring.

Fout 9 — Niet anticiperen op internationale dimensie. Echtgenoten met dubbele nationaliteit of vermogen in het buitenland (Spanje, Portugal, Frankrijk, Duitsland) moeten anticiperen op het internationale privaatrecht. De EU-verordening 2016/1103 huwelijksgoederenrecht (per 29 januari 2019) regelt welk recht van toepassing is bij internationale huwelijken. Onder Nederlands recht kunnen echtgenoten een rechtskeuze opnemen.

Fout 10 — Geen testament naast huwelijkse voorwaarden. Huwelijkse voorwaarden regelen de gevolgen tijdens het huwelijk en bij echtscheiding; het wettelijk erfrecht (Art. 4:10 BW) regelt de gevolgen bij overlijden. Voor optimale afstemming en estate planning is een notarieel testament naast de huwelijkse voorwaarden vrijwel altijd aanbevolen, vaak in dezelfde notarisafspraak voor gereduceerd tarief.