Testament (Nederland)

De Testament in Nederland is de uiterste wilsbeschikking waarmee iemand vastlegt wie zijn erfgenamen zijn, welke legaten hij toekent en wie zijn nalatenschap afwikkelt, op grond van het erfrecht van Burgerlijk Wetboek art. 4:42 tot 4:97. Binnen de dwingende grenzen van de legitieme portie van afstammelingen onder BW art. 4:63 kan de erflater erfgenamen aanwijzen, een executeur benoemen en een bewind instellen; een geldig testament vereist in beginsel een notariële akte en wordt ingeschreven in het Centraal Testamentenregister.

De inhoud van een Nederlandse Testament wordt beheerst door dwingend recht en aanvullend recht. Dwingende bepalingen zijn onder meer de legitieme portie ten gunste van afstammelingen (artikel 4:63 tot 4:80 BW), de andere wettelijke rechten van de echtgenoot zoals voortgezet gebruik van de woning (artikel 4:28 BW) en het recht van een minderjarig kind op verzorging en opvoeding (artikel 4:35 BW). Binnen die grenzen kan de erflater erfgenamen aanwijzen, legaten toekennen aan personen of goede doelen (artikel 4:117 BW), een executeur benoemen (artikel 4:142 BW), een bewindvoerder aanstellen voor jonge of kwetsbare erfgenamen (artikel 4:153 BW), en een tweetraps testament of fideï-commis maken voor latere generaties.

Een Testament is herroepelijk gedurende het leven van de erflater. Op grond van artikel 4:111 BW kan een nieuwe notariële akte de eerdere wilsbeschikking geheel of gedeeltelijk vervangen. Het Centraal Testamentenregister (CTR), beheerd door de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie KNB, registreert alle opgemaakte testamenten op naam van de erflater en de bewaarnotaris, zodat na overlijden de meest recente versie kan worden achterhaald. Nabestaanden kunnen het CTR raadplegen via een advocaat, notaris of rechtstreeks na overlegging van een uittreksel uit het persoonsregister.

Het Testament heeft directe fiscale gevolgen onder de Successiewet 1956. Erfgenamen betalen erfbelasting tegen een gedifferentieerd tarief van 10% tot 40% afhankelijk van de verwantschap (artikel 24 Successiewet), met vrijstellingen voor de echtgenoot (€ 804.698 in 2026), kinderen en kleinkinderen (€ 25.490) en derden (€ 2.690). Door bewust te kiezen voor legaten, het opnemen van een tweetrapsmaking of het instellen van een afgezonderd particulier vermogen kan de erflater de erfbelasting voor de erfgenamen aanzienlijk beperken. De Belastingdienst verzendt na overlijden een aangiftebiljet erfbelasting binnen vier maanden, waarna de aangifte binnen acht maanden moet worden ingediend (artikel 45 Successiewet).

Voor ondernemers, samengestelde gezinnen of internationale situaties is een Testament onontbeerlijk. De ondernemer kan de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) uit artikel 35b Successiewet benutten waardoor ondernemingsvermogen tot 100% wordt vrijgesteld bij voortzetting door de erfgenaam. In samengestelde gezinnen kan via een tweetrapsmaking eerst de tweede echtgenoot worden begunstigd, en daarna de kinderen uit een eerder huwelijk, waardoor onbedoelde onterving wordt voorkomen. Bij grensoverschrijdende erfopvolging bepaalt de Europese Erfrechtverordening (EU 650/2012) welk recht van toepassing is; in het Testament kan een rechtskeuze worden gemaakt voor het Nederlandse recht of het recht van de nationaliteit, hetgeen de afwikkeling bij de notaris en de Hoge Raad der Nederlanden vereenvoudigt.

Een Testament wordt in Nederland nodig zodra een persoon afwijkt van het wettelijk versterferfrecht of zekerheid wil over de verdeling van zijn nalatenschap. Hieronder de meest voorkomende situaties waarin het opmaken van een notariële wilsbeschikking onontbeerlijk is.

Samenwoners zonder geregistreerd partnerschap of huwelijk erven niets van elkaar onder het wettelijk erfrecht. Boek 4 BW roept alleen echtgenoten, geregistreerde partners en bloedverwanten op. Wie met een partner samenleeft via een notariële samenlevingsovereenkomst, moet daarom altijd een Testament opmaken om de partner als erfgenaam of legataris aan te wijzen. Zonder Testament gaat de gehele nalatenschap naar ouders, broers of zussen, en blijft de overlevende partner met lege handen achter en mogelijk geconfronteerd met ontruiming van de gezamenlijke woning.

Ouders met minderjarige kinderen moeten een Testament opmaken om een voogd te benoemen op grond van artikel 1:292 BW. Als beide ouders overlijden zonder voogdbenoeming, wijst de Kantonrechter een voogd aan zonder dat de wensen van de ouders bekend zijn. In het Testament kan tevens een bewind worden ingesteld over het erfdeel van het kind tot het 23e levensjaar (artikel 4:153 BW), zodat een tweedegraads bloedverwant of vertrouwenspersoon het erfgeld beheert in plaats van de overlevende ouder van het kind die mogelijk niet de wensen van de erflater deelt.

Ondernemers met een eenmanszaak, vennootschap onder firma of BV moeten een Testament opmaken om de bedrijfsopvolging te regelen. Zonder Testament wordt de onderneming verdeeld onder alle erfgenamen, hetgeen tot blokkades in de stemverhouding of gedwongen verkoop kan leiden. Via een Testament kan de erflater de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) van artikel 35b Successiewet 1956 benutten, waardoor ondernemingsvermogen tot 100% wordt vrijgesteld van erfbelasting bij voortzetting door de bedrijfsopvolger gedurende vijf jaar. Een legaat van aandelen tegen inbrengwaarde aan de meewerkende zoon of dochter voorkomt fiscale verrassingen bij de KVK en de Belastingdienst.

In samengestelde gezinnen, waarin de erflater kinderen heeft uit een eerdere relatie en een nieuwe partner, beschermt een Testament beide kanten. Het wettelijk erfrecht kent de gehele nalatenschap toe aan de langstlevende echtgenoot (artikel 4:13 BW), terwijl de kinderen pas bij overlijden van de stiefouder hun erfdeel ontvangen, zonder zekerheid dat er dan nog vermogen over is. Een tweetrapsmaking of een combinatietestament met opeisbaarheidsclausule (bij hertrouwen, faillissement of opname in een verpleeghuis) zorgt dat de kinderen hun erfdeel niet verspeeld zien.

Vermogende particulieren met bezittingen boven de vrijstellingsgrens van de Successiewet 1956 hebben belang bij estate planning via Testament. Door legaten aan kleinkinderen tot € 25.490 (vrijstelling 2026) of aan goede doelen (ANBI-vrijgesteld op grond van artikel 32 Successiewet) kan de erfbelastingdruk substantieel worden verlaagd. Een tweetrapstestament met de echtgenoot als bezwaarde en de kinderen als verwachters bespaart twee keer erfbelasting heffen over hetzelfde vermogen.

Internationale situaties — een Nederlander wonend in Spanje, een Belg met onroerend goed in Amsterdam, of een expat die in Nederland werkt voor een buitenlandse werkgever — vragen om een rechtskeuze in het Testament. De Europese Erfrechtverordening (EU 650/2012) wijst standaard het erfrecht aan van het land waar de erflater zijn laatste gewone verblijfplaats had, tenzij in het Testament expliciet wordt gekozen voor het recht van de nationaliteit. Zonder zo'n rechtskeuze kunnen onverwacht buitenlandse legitieme porties of forced heirship-regels van toepassing worden verklaard.

Tot slot is een Testament zinvol voor mensen met specifieke wensen omtrent uitvaart, orgaandonatie, dierbezit of digitale nalatenschap. Hoewel de uitvaartwensen en orgaandonatieverklaring via een codicil of het Donorregister van het CIBG kunnen worden geregeld, biedt een Testament rechtszekerheid en draagt het de executeur de bevoegdheid op deze wensen uit te voeren onder bescherming van artikel 4:144 BW.

Een rechtsgeldig Nederlands Testament bevat een aantal essentiële onderdelen die door artikel 4:42 tot 4:97 BW worden voorgeschreven. De notaris controleert ieder element bij het opmaken van de notariële akte en de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie KNB heeft modelaktes ontwikkeld die als basis dienen.

Personalia van de erflater vormen de basis. De volledige naam, BSN, geboortedatum en -plaats en woonplaats van de erflater moeten zonder enige twijfel kunnen worden vastgesteld door de notaris aan de hand van een geldig identiteitsbewijs. De notaris noteert deze gegevens letterlijk uit de Basisregistratie Personen (BRP) en koppelt het Testament aan het Centraal Testamentenregister CTR onder vermelding van het BSN, zodat na overlijden de gemeente en de erfgenamen het Testament probleemloos kunnen opvragen.

Aanwijzing van erfgenamen is het hart van het Testament. De erflater benoemt één of meer personen tot erfgenaam onder algemene titel (artikel 4:46 BW), waarbij het erfdeel in breuken of percentages wordt vermeld. Subsidiaire erfgenamen voor het geval een hoofdgenoemde voor de erflater overlijdt of de erfenis verwerpt, voorkomen lege plekken. Alternatief kan een legaat van een specifieke zaak (huis, sieraad, geldsom) worden toegekend zonder dat de begunstigde tot de gehele nalatenschap wordt geroepen — handig om bij forms-legal.com bekende sjablonen aan te passen aan persoonlijke wensen.

Legitieme portie regelen. Afstammelingen hebben recht op de helft van hun versterfdeel (artikel 4:64 BW), waarvan zij niet kunnen worden uitgesloten. De erflater die een kind wil onterven moet in het Testament expliciet vermelden dat het kind slechts zijn legitieme portie ontvangt en dat de gewone erfdeel-aanspraak vervalt. Het onterfde kind moet binnen vijf jaar na overlijden een beroep doen op de legitieme via een verklaring aan de executeur of de mede-erfgenamen (artikel 4:80 BW), bij voorkeur via een advocaat of een Notaris.

Benoeming van een executeur. De executeur (artikel 4:142 BW) beheert de nalatenschap, betaalt schulden en erfbelasting aan de Belastingdienst, en draagt zorg voor de verdeling. De erflater kan kiezen voor een professioneel executeur zoals een advocaat, notaris of bank, of voor een familielid; de bevoegdheden worden in drie categorieën verdeeld (beheer, afwikkeling, drievoudig). Vermeld in het Testament expliciet of de executeur loon ontvangt (standaard 1% van de waarde van het vermogen op overlijdensdatum krachtens artikel 4:144 BW) en welke beperkingen gelden.

Bewind en testamentaire last. Voor minderjarige of kwetsbare erfgenamen kan een bewind worden ingesteld (artikel 4:153 BW), zodat een vertrouwenspersoon het erfdeel beheert tot een bepaalde leeftijd, bijvoorbeeld het 23e jaar. Een testamentaire last (artikel 4:130 BW) verplicht een erfgenaam tot bijvoorbeeld verzorging van een dier, onderhoud van een graf of een specifieke schenking aan een goed doel. Niet-naleving van de last kan voor de Rechtbank tot vervallenverklaring van de erfenis leiden.

Tweetrapsmaking of fideï-commis. In samengestelde gezinnen of bij vermogende erflaters wordt vaak een tweetrapsmaking opgenomen: de eerste begunstigde (bezwaarde) erft eerst, en bij zijn overlijden gaat het restant van het oorspronkelijke vermogen door naar de tweede begunstigde (verwachter). Dit beschermt kinderen uit eerdere relaties en bespaart erfbelasting omdat het vermogen slechts één keer wordt belast volgens de Successiewet 1956 — een veelgebruikt alternatief voor de combinatie testament + huwelijkse voorwaarden die u in samenhang met een Echtscheidingsconvenant of Schenkingsovereenkomst kunt overwegen.

Voogdijbenoeming voor minderjarigen. Ouders met kinderen onder de 18 jaar wijzen in het Testament een voogd aan op grond van artikel 1:292 BW. Na overlijden van de laatste ouder neemt de voogd de wettelijke zorg over; de Kantonrechter toetst de benoeming marginaal en wijkt slechts af bij zwaarwegende belangen van het kind. De voogdijregeling werkt naast — en heeft voorrang boven — een Zorgvolmacht die alleen geldt tijdens het leven van de erflater.

Rechtskeuze en internationale aspecten. Indien de erflater bezittingen in het buitenland heeft of zelf buiten Nederland woont, neemt de notaris een rechtskeuzeclausule op naar artikel 22 van de Europese Erfrechtverordening (EU 650/2012). Dit voorkomt dat onverwacht Spaans, Frans of Duits erfrecht van toepassing wordt en biedt eenheid van afwikkeling onder Nederlands recht via één Europese Erfrechtverklaring.

Datum, plaats en notariële ondertekening. Het Testament wordt ondertekend door de erflater, de notaris en twee getuigen indien vereist (vrijwel altijd vermeden via openbare akte). De notaris bewaart het origineel in het protocol en zendt een digitale registratie naar het CTR binnen één werkdag. Een afschrift voor de erflater is gratis; herroeping vereist een nieuwe notariële akte volgens artikel 4:111 BW.

Het invullen van een Nederlands Testament vergt zorgvuldigheid omdat de notariële akte na overlijden niet meer kan worden gecorrigeerd. Volg deze stappen om uw wilsbeschikking volledig en juridisch sluitend voor te bereiden voordat u naar de Notaris gaat.

Stap 1 — Persoonsgegevens van de erflater. Vul uw volledige naam in zoals geregistreerd in de Basisregistratie Personen (BRP), inclusief eventuele meisjesnaam, en uw 9-cijferig Burgerservicenummer (BSN). Vermeld geboortedatum in formaat DD-MM-JJJJ en geboorteplaats. Het volledige adres met postcode (formaat 1234 AB Plaats) is verplicht voor identificatie door de notaris en koppeling aan het Centraal Testamentenregister CTR.

Stap 2 — Burgerlijke staat en relatievorm. Geef aan of u gehuwd, geregistreerd partner, ongehuwd samenwonend met notariële samenlevingsovereenkomst, of alleenstaand bent. Bij gehuwd of geregistreerd partnerschap vermeld de huwelijksdatum en het huwelijksgoederenregime (beperkte gemeenschap sinds 01-01-2018, algehele gemeenschap voor die datum, of huwelijkse voorwaarden via notariële akte). Dit bepaalt of artikel 4:13 BW (langstlevende-regeling) van toepassing is.

Stap 3 — Aanwijzing erfgenamen. Noem ieder beoogd erfgenaam met volledige naam, geboortedatum en relatie tot u (kind, echtgenoot, broer, vriend). Geef per persoon het erfdeel op in breuken of percentages die samen 100% bedragen. Vermeld een subsidiaire erfgenaam voor het geval een hoofdgenoemde overlijdt vóór u of de erfenis verwerpt; zonder subsidiaire benoeming valt het erfdeel terug op het wettelijk versterfrecht volgens artikel 4:12 BW.

Stap 4 — Legaten formuleren. Wilt u specifieke zaken toebedelen (woning aan dochter, sieraad aan kleinkind, geldbedrag aan goed doel), formuleer dan een legaat per zaak met exacte omschrijving (kadastrale aanduiding voor onroerend goed, omschrijving van het sieraad, exact eurobedrag) en de naam van de legataris. Legaten worden vóór de verdeling van de nalatenschap uitgekeerd door de executeur (artikel 4:117 jo. 4:120 BW).

Stap 5 — Executeur en bewindvoerder. Vermeld de naam van de executeur die u wenst te benoemen (artikel 4:142 BW), liefst met een reserve-executeur. Kies tussen een familielid (gratis maar mogelijk emotioneel belast) of een professionele executeur zoals notaris of bank (loon 1% standaard). Geef expliciet aan welke bevoegdheden u toekent (beheer, afwikkeling, drievoudig). Voor minderjarige erfgenamen benoemt u een bewindvoerder tot een gekozen leeftijd, bijvoorbeeld 23 jaar (artikel 4:178 BW).

Stap 6 — Voogdij voor minderjarige kinderen. Indien u kinderen onder 18 jaar heeft, benoem dan een voogd op grond van artikel 1:292 BW met volledige naam, geboortedatum en relatie. Bij voorkeur ook een reserve-voogd. Bespreek de benoeming vooraf met de beoogde voogd — de voogdij kan na overlijden door de Kantonrechter alleen op zwaarwegende gronden worden afgewezen.

Stap 7 — Tweetrapsmaking of fideï-commis. Wenst u dat het vermogen na overlijden van de eerste begunstigde (bezwaarde) doorgaat naar een tweede begunstigde (verwachter), formuleer dan een tweetrapsmaking met de exacte voorwaarden: wanneer treedt de tweede trap in werking (bij overlijden van bezwaarde, bij hertrouwen, bij opname in verpleeghuis) en welk gedeelte van het oorspronkelijke vermogen valt onder de tweetrap.

Stap 8 — Rechtskeuze internationaal. Heeft u bezittingen of woonplaats in het buitenland, neem dan een rechtskeuze op naar artikel 22 EU-Erfrechtverordening 650/2012 voor toepasselijkheid van Nederlands erfrecht. Dit bespaart de erfgenamen onverwachte buitenlandse legitieme porties of forced-heirship regels.

Stap 9 — Afspraak bij de notaris. Maak een afspraak bij een notaris van uw keuze (via KNB.nl is een register beschikbaar). De notaris controleert de inhoud, bespreekt fiscale gevolgen onder de Successiewet 1956 en de bedrijfsopvolgingsregeling artikel 35b, en past de akte aan op uw specifieke situatie. Neem geldig identiteitsbewijs mee, en eventueel een lijst van vermogensbestanddelen voor estate-planning advies.

Stap 10 — Ondertekening en registratie. Ondertekening vindt plaats ten overstaan van de notaris; getuigen zijn bij een openbare akte niet vereist (artikel 4:94 BW). De notaris registreert het Testament binnen één werkdag in het CTR onder uw naam en BSN. U ontvangt een afschrift voor uw eigen administratie; het origineel blijft in het notarieel protocol voor minimaal 20 jaar bewaard krachtens artikel 21 Wna.

Het Nederlandse erfrecht stelt strikte vereisten aan de vorm en de inhoud van een Testament. Naleving van deze regels is essentieel; een Testament dat niet aan de wettelijke vormvoorschriften voldoet is nietig en de nalatenschap valt dan terug op het wettelijk versterferfrecht van Boek 4 BW.

Notariële vormvereiste. Artikel 4:94 BW schrijft voor dat een Testament — op enkele uitzonderingen na — moet worden opgemaakt in een notariële akte door een in Nederland gevestigde Notaris. De notaris stelt de identiteit van de erflater vast aan de hand van een geldig paspoort, identiteitskaart of rijbewijs, controleert de wilsbekwaamheid en leest de akte voor in het bijzijn van de erflater. Een Testament dat per brief, e-mail of zelf opgesteld zonder notaris wordt vastgelegd is nietig op grond van artikel 4:109 BW, behoudens het beperkte codicil en het buitengewone testament tijdens uitzonderlijke omstandigheden zoals oorlogstijd (artikel 4:97 BW).

Wilsbekwaamheid van de erflater. De erflater moet meerderjarig zijn (18 jaar) en in staat zijn zijn wil ten aanzien van zijn nalatenschap te bepalen (artikel 4:55 BW). Bij twijfel — bijvoorbeeld dementie, alcoholgebruik of psychiatrische problematiek — kan de notaris een medische verklaring vragen via het Stappenplan Beoordeling Wilsbekwaamheid van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie KNB. Een onder curatele gestelde erflater (artikel 1:381 BW) kan geen Testament opmaken zonder machtiging van de Kantonrechter.

Inschrijving in het Centraal Testamentenregister. De notaris is wettelijk verplicht het Testament binnen één werkdag te registreren in het CTR onder vermelding van de naam, BSN en geboortedatum van de erflater. Na overlijden kunnen erfgenamen, advocaten en notarissen het CTR raadplegen tegen overlegging van een uittreksel uit het persoonsregister. Niet-inschrijving in het CTR maakt het Testament niet ongeldig, maar bemoeilijkt de vindbaarheid en kan tot ongewenste afwikkeling onder het versterfrecht leiden.

Legitieme portie als dwingend recht. Afstammelingen (kinderen, kleinkinderen bij plaatsvervulling) hebben recht op de helft van hun versterfdeel als legitieme portie (artikel 4:64 BW). De erflater kan een kind onterven maar kan de legitieme niet wegnemen; de legitimaris moet binnen vijf jaar na overlijden een beroep doen op zijn legitieme via verklaring aan de executeur of de mede-erfgenamen, anders vervalt het recht (artikel 4:85 BW). De andere wettelijke rechten van de echtgenoot — voortgezet gebruik woning, vruchtgebruik, recht op onderhoud — kunnen evenmin worden uitgesloten (artikel 4:28 tot 4:35 BW).

Fiscale registratie en aangifte erfbelasting. Na overlijden is een aangifte erfbelasting verplicht bij de Belastingdienst binnen acht maanden (artikel 45 Successiewet 1956). De executeur of de erfgenamen ontvangen het aangiftebiljet binnen vier maanden na overlijden. Tarieven 2026: echtgenoot en kinderen 10%-20%, kleinkinderen 18%-36%, overige verkrijgers 30%-40%. Vrijstellingen: echtgenoot € 804.698, kinderen € 25.490, kleinkinderen € 25.490, ouders € 60.408, overige verkrijgers € 2.690. Bedrijfsopvolgingsregeling artikel 35b vrijwaart ondernemingsvermogen tot 100% bij voortzetting gedurende vijf jaar.

Verklaring van erfrecht. Banken, verzekeraars en het Kadaster vragen een Verklaring van Erfrecht (artikel 4:188 BW) opgesteld door een notaris om vermogen op naam van de erfgenamen of de executeur over te schrijven. Deze verklaring vermeldt wie de erfgenamen zijn, wie de nalatenschap aanvaardt of verwerpt, en wie als executeur of beneficiair aanvaarder bevoegd is. Kosten variëren tussen € 250 en € 1.500 afhankelijk van complexiteit; eenvoudige zaken kunnen via een online Notaris worden afgewikkeld.

Bewaartermijn en herroeping. Het origineel van het Testament wordt door de notaris bewaard in zijn protocol gedurende minimaal 20 jaar (artikel 21 Wna), waarna het wordt overgedragen aan het Rijksarchief. Herroeping vereist altijd een nieuwe notariële akte; verscheuren van een afschrift heeft geen juridisch effect. Een latere notariële akte vervangt automatisch eerdere wilsbeschikkingen voor zover zij in strijd zijn (artikel 4:111 BW), tenzij expliciet wordt vermeld dat een eerdere bepaling in stand blijft.

Bij het opstellen van een Nederlands Testament worden vaak fouten gemaakt die na overlijden niet meer te herstellen zijn. De Hoge Raad der Nederlanden behandelt jaarlijks tientallen erfeniszaken waarin onduidelijke of ongeldige testamenten tot jarenlange procedures leiden. Vermijd onderstaande valkuilen.

Geen Testament opmaken bij ongehuwd samenwonen. Samenwoners zonder geregistreerd partnerschap erven niets onder het wettelijk versterferfrecht. De gehele nalatenschap valt aan ouders, broers of zussen, waardoor de overlevende partner geconfronteerd kan worden met ontruiming van de gezamenlijke woning. Oplossing: notarieel Testament waarin de partner als erfgenaam of legataris wordt aangewezen, gecombineerd met een notariële samenlevingsovereenkomst en een Zorgvolmacht voor het levensbeschermend traject.

Een onterving zonder vermelding van de legitieme portie. Wanneer een erflater een kind onterft maar niet expliciet vermeldt dat het kind slechts recht heeft op de legitieme portie van artikel 4:64 BW, ontstaat een onduidelijke positie waarbij de overige erfgenamen het kind eerst moeten aanschrijven met informatieplicht onder artikel 4:78 BW. Correcte formulering: «Ik onterf mijn zoon X; hij ontvangt uitsluitend zijn legitieme portie». Dit vermijdt jaren van geschillen bij de Rechtbank.

Geen voogd benoemen voor minderjarige kinderen. Ouders die geen voogd aanwijzen in hun Testament, laten deze beslissing over aan de Kantonrechter zonder dat de wensen van de ouders bekend zijn. De Kantonrechter raadpleegt de familie, maar kan niet uit zichzelf de mening van de overleden ouders kennen. Oplossing: benoem altijd primaire voogd én reserve-voogd in het Testament op grond van artikel 1:292 BW; bespreek de benoeming vooraf met de beoogde voogd om instemming te krijgen.

Executeur zonder duidelijke bevoegdheden. Een executeur die slechts «tot afwikkeling» wordt benoemd zonder vermelding van beheers- en beschikkingsbevoegdheid kan in conflict komen met de erfgenamen over verkoop van vermogensbestanddelen. Artikel 4:144 BW onderscheidt drie categorieën (beheer, afwikkeling, drievoudig); de erflater dient expliciet te kiezen. Vergeet ook niet het loon te regelen — de standaard 1% van de nalatenschapswaarde kan bij een vermogen van € 1 miljoen oplopen tot € 10.000.

Vergeten van de rechtskeuze bij internationale situaties. Een Nederlander die in Spanje of Frankrijk woont, krijgt zonder rechtskeuze automatisch het Spaanse of Franse erfrecht toepasselijk verklaard onder de EU-Erfrechtverordening 650/2012. Spaanse forced heirship verplicht bijvoorbeeld 2/3 van het vermogen aan kinderen toe te kennen, hetgeen estate planning blokkeert. Voeg altijd een rechtskeuze toe voor Nederlands recht ex artikel 22 EU 650/2012.

Niet bijhouden bij scheiding of hertrouwen. Een Testament uit 2010 waarin de ex-echtgenoot als erfgenaam staat, blijft rechtsgeldig na echtscheiding tenzij expliciet herroepen. Hoewel artikel 4:113 BW voorzieningen kent voor schenkingen en benoemingen ten gunste van de ex-echtgenoot, is herroeping via nieuwe notariële akte de veiligste optie. Idem voor bevredingsvergoedingen en alimentatie bij ontslag — pas het Testament aan na iedere echtscheiding, geboorte of overlijden.

Vergeten van digitale nalatenschap en accounts. Steeds meer vermogen bestaat in cryptocurrencies, online beleggingsrekeningen, NFT's of digitale abonnementen die zonder wachtwoorden onbereikbaar blijven. Een Testament dat zwijgt over digitale nalatenschap kan ertoe leiden dat tienduizenden euro's aan crypto-assets onvindbaar verloren gaan. Oplossing: benoem een digitale executeur en stel een aparte (vertrouwelijke) lijst met toegang via een notariële bewaargeving of vault.

Onvoldoende aandacht voor fiscale optimalisatie. Vermogende erflaters die geen tweetrapsmaking opnemen, betalen tweemaal erfbelasting — eerst bij overlijden van de eerste echtgenoot, en daarna bij overlijden van de tweede. Door de tweetrapsmaking met de echtgenoot als bezwaarde en de kinderen als verwachters wordt erfbelasting slechts één keer geheven over het oorspronkelijke vermogen. Het verzuim van deze constructie kan tot honderdduizenden euro's onnodige Successieheffing leiden volgens artikel 24 Successiewet 1956.