Geregistreerd Partnerschap

Het geregistreerd partnerschap in Nederland is een formele samenlevingsvorm tussen twee meerderjarige personen die bij de burgerlijke stand van de gemeente wordt aangegaan en geregistreerd. De juridische grondslag ligt in artikel 1:80a tot en met 1:80g van het Burgerlijk Wetboek (BW), ingevoegd door de Wet geregistreerd partnerschap van 5 juli 1997 (in werking getreden op 1 januari 1998). Het geregistreerd partnerschap geeft op grond van Art. 1:80b BW vrijwel dezelfde rechtsgevolgen als het burgerlijk huwelijk, met enkele beperkte uitzonderingen.

In Nederland kiezen jaarlijks circa 9.000 stellen voor het geregistreerd partnerschap als alternatief voor het burgerlijk huwelijk. De redenen lopen uiteen: principiele bezwaren tegen de historische religieuze associatie van het huwelijk, eenvoudiger beeindiging via een notariele beeindigingsovereenkomst zonder gerechtelijke procedure (Art. 1:80c BW, mits geen minderjarige kinderen), de mogelijkheid om dezelfde wettelijke gevolgen te krijgen zonder huwelijksceremonie, en een sneller en kostenbeperkter aangifteproces bij de burgerlijke stand.

De registratie van het partnerschap vindt plaats bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente waar een van beide partners woonachtig is, na een verplichte aangifte (ondertrouw) van tenminste twee weken voorafgaand aan de registratie (Art. 1:43 BW van overeenkomstige toepassing). De ambtenaar stelt vast of beide partners aan de wettelijke vereisten voldoen: meerderjarigheid (18 jaar of ouder), wilsbekwaamheid, geen lopend huwelijk of geregistreerd partnerschap met een ander, en geen verboden bloed- of aanverwantschap ex artikel 1:80b lid 4 BW. Buitenlandse partners moeten een M46-verklaring uit hun land van herkomst overleggen.

De vermogensrechtelijke gevolgen van het geregistreerd partnerschap zijn geregeld in artikel 1:80b BW in samenhang met de regels voor het huwelijksvermogensrecht. Sinds 1 januari 2018 geldt op grond van Art. 1:94 BW de beperkte gemeenschap van goederen: alleen tijdens de partnerschap verkregen goederen vallen in de gemeenschap, terwijl voorhuwelijks vermogen, erfenissen en schenkingen privevermogen blijven. Partners kunnen hiervan afwijken door notariele partnerschapsvoorwaarden ex artikel 1:114-1:119 BW op te maken voorafgaand aan of tijdens het partnerschap.

Het geregistreerd partnerschap verschilt op vier essentiele punten van het burgerlijk huwelijk. Ten eerste de procedure: beeindiging kan in onderlinge overeenstemming via een notariele beeindigingsovereenkomst zonder gerechtelijke procedure mits er geen minderjarige kinderen zijn (Art. 1:80c BW), terwijl voor echtscheiding altijd een uitspraak van de Rechtbank vereist is. Ten tweede afstamming: bij geregistreerd partnerschap ontstaat automatisch juridische ouderschap voor het mannelijke partnerschap van de moeder (Art. 1:199 BW), bij geregistreerde partnerschap van twee vrouwen geldt het ex lege ouderschap voor de duo-moeder onder voorwaarden (Art. 1:198 BW). Ten derde de naamskeuze: bij partnerschap kan via Art. 1:9 BW een naamskeuze worden gemaakt vergelijkbaar met het huwelijk. Ten vierde de pensioenpartnerschap: voor partnerpensioen ex Art. 21 Pensioenwet 2006 worden geregistreerde partners gelijkgesteld aan echtgenoten zonder verdere aanmelding bij het pensioenfonds.

Het geregistreerd partnerschap eindigt op grond van Art. 1:80c BW door overlijden, omzetting in een huwelijk via een omzettingsakte bij de burgerlijke stand, beeindiging in onderlinge overeenstemming bij notariele akte met inschrijving in de registers van de burgerlijke stand, of door ontbinding door de Rechtbank op verzoek van een of beide partners bij duurzame ontwrichting (vergelijkbaar met echtscheiding ex Art. 1:151 BW).

De partnerschapsregistratie in Nederland wordt gekozen door stellen die de wettelijke gevolgen van het huwelijk wensen zonder de huwelijksceremonie of de bijbehorende symboliek. Onderstaande situaties verklaren wanneer de aangifte van een geregistreerd partnerschap aangewezen is.

Gekozen formele bescherming zonder huwelijk: stellen die principieel of pragmatisch geen huwelijk willen aangaan maar wel de wettelijke gevolgen wensen (beperkte gemeenschap van goederen ex Art. 1:94 BW, automatisch erfrecht ex Art. 4:10 BW, partnerpensioen ex Art. 21 Pensioenwet 2006, fiscaal partnerschap ex Art. 1.2 Wet IB 2001 en onderhoudsplicht na beeindiging ex Art. 1:80d BW). Het geregistreerd partnerschap biedt deze bescherming via een eenvoudiger procedure bij de burgerlijke stand.

Stellen die eenvoudiger beeindigingsroute waarderen: het partnerschap kan op grond van Art. 1:80c BW in onderlinge overeenstemming worden beeindigd via een notariele beeindigingsovereenkomst zonder gerechtelijke procedure, mits er geen minderjarige kinderen zijn. Voor echtscheiding is altijd een uitspraak van de Rechtbank vereist met advocaten en circa zes tot twaalf maanden doorlooptijd. Bij het partnerschap kan beeindiging binnen enkele weken via een notarisafspraak van 600 tot 1.500 euro.

Gelijkslachtige paren voor wettelijke bescherming: hoewel sinds 2001 in Nederland het huwelijk openstaat voor stellen van hetzelfde geslacht (Wet openstelling huwelijk), kiezen sommige gelijkslachtige paren juist voor het geregistreerd partnerschap als alternatieve formele vorm. Voor erkenning van duo-moederschap ex artikel 1:198 BW gelden specifieke voorwaarden waarop een notaris of jurist kan adviseren.

Fiscale planning bij ondernemerschap: zelfstandige ondernemers kunnen via het geregistreerd partnerschap optimale toegang krijgen tot gezamenlijke aangifte inkomstenbelasting, toegang tot hypotheekrenteaftrek over het gezamenlijke woningvermogen, en optimale verdeling van box 3-vermogen via Art. 1.2 Wet IB 2001. Voor de hoge partnervrijstelling in de erfbelasting (in 2026 circa 800.000 euro op grond van Art. 32 Successiewet 1956) worden geregistreerd partners gelijkgesteld aan echtgenoten zonder aanvullende notariele samenlevingsovereenkomst.

Buitenlandse partners voor verblijfsrecht: het geregistreerd partnerschap met een Nederlandse staatsburger of een EU-onderdaan geeft de buitenlandse partner toegang tot een verblijfsvergunning op grond van de Vreemdelingenwet 2000 en de richtlijn 2004/38/EG voor vrij verkeer. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) erkent het geregistreerd partnerschap voor de partnerverblijfsvergunning op gelijke voet met het huwelijk.

Omzetting naar huwelijk later mogelijk: stellen die later van mening veranderen en alsnog een huwelijk wensen kunnen het partnerschap omzetten in een huwelijk via een omzettingsakte bij de burgerlijke stand (Art. 1:80g BW), zonder dat het partnerschap eerst hoeft te worden beeindigd. De omzetting kost bij de meeste gemeenten 90 tot 250 euro en kan op afspraak binnen enkele weken plaatsvinden.

Pensioenpartnerverklaring zonder extra documenten: voor erkenning als partner door pensioenfondsen zoals ABP, PFZW, BPFBouw, Pensioenfonds Metaal en Techniek (PMT) en bedrijfstakpensioenfondsen worden geregistreerd partners gelijkgesteld aan echtgenoten zonder aanvullende notariele samenlevingsovereenkomst. Bij overlijden van een van de partners ontvangt de langstlevende automatisch partnerpensioen, mits aan de geldigheidsvoorwaarden van het pensioenreglement is voldaan.

Stellen met gezamenlijk kind en gedeeld gezag: bij geboorte van een kind tijdens het geregistreerd partnerschap ontstaat automatisch juridische ouderschap voor de mannelijke partner van de moeder (Art. 1:199 BW); voor de duo-moeder bij een geregistreerd partnerschap van twee vrouwen gelden specifieke regels van duo-moederschap ex artikel 1:198 BW. Gezamenlijk ouderlijk gezag ex Art. 1:251 BW ontstaat eveneens automatisch.

De aangifte en registratie van een geregistreerd partnerschap naar Nederlands recht moet de volgende essentiele elementen bevatten om door de ambtenaar van de burgerlijke stand te worden aanvaard en om de gewenste rechtsgevolgen op grond van het Burgerlijk Wetboek te realiseren.

Identificatie van beide partners: volledige voornamen en achternaam, geboortedatum en geboorteplaats, nationaliteit en Burgerservicenummer (BSN), woonadres conform de Basisregistratie Personen (BRP) bij de gemeente, en gegevens van een geldig identiteitsbewijs (paspoort, ID-kaart of Nederlands rijbewijs). Voor buitenlandse partners zijn aanvullende stukken vereist: een gelegaliseerde geboorteakte met apostille of legalisatieketen, een ongehuwdverklaring (M46-verklaring) van maximaal zes maanden oud uit het land van herkomst, en een verblijfsdocument (W-document of EU-verklaring).

Verklaring geen huwelijksbeletselen: beide partners verklaren ouder dan achttien jaar te zijn (Art. 1:80a lid 1 BW), niet eerder gehuwd of geregistreerd partner met een ander, niet in een verboden bloed- of aanverwantschapsgraad ex artikel 1:80b lid 4 BW (geen huwelijk tussen bloedverwanten in rechte lijn of broers en zussen), en wilsbekwaam te zijn. Indien een van de partners onder bewind of curatele staat ex artikel 1:431-449 BW is voorafgaande toestemming van de Kantonrechter vereist.

Keuze van het goederenregime: standaard geldt sinds 1 januari 2018 op grond van Art. 1:94 BW de beperkte gemeenschap van goederen. Partners kunnen hiervan afwijken door voorafgaand aan of tijdens de registratie notariele partnerschapsvoorwaarden ex artikel 1:114-1:119 BW op te maken bij een Nederlandse notaris. Mogelijke keuzes zijn: uitsluiting van iedere gemeenschap (koude uitsluiting), uitsluiting met periodiek verrekenbeding van overgespaard inkomen, of finaal verrekenbeding bij beeindiging. De partnerschapsvoorwaarden moeten worden ingeschreven in het centraal huwelijksgoederenregister bij de Rechtbank.

Naamskeuze: op grond van artikel 1:9 BW kunnen partners een naamskeuze maken voor het gebruik tijdens en na het partnerschap: behoud van eigen naam, naam van de andere partner met of zonder eigen naam, of combinatie van beide namen. De keuze wordt vastgelegd in de partnerschapsakte bij de burgerlijke stand en is later wijzigbaar via een notarisakte.

Getuigen: bij de registratie zijn op grond van Art. 1:67 BW twee tot vier meerderjarige getuigen vereist. Getuigen moeten meerderjarig zijn (18 jaar of ouder) en in staat zijn de plechtigheid te volgen. Zij dragen geen verdere wettelijke verplichting na de plechtigheid maar bevestigen de identiteit en wilsovereenstemming van de partners op de partnerschapsakte.

Plaats en datum van registratie: het partnerschap wordt geregistreerd op een door de partners gekozen datum en plaats binnen de gemeente (in het stadhuis, een externe trouwlocatie van de gemeente, of bij sommige gemeenten een externe locatie van eigen keuze tegen meerprijs). De minimale aangiftetermijn is twee weken voorafgaand aan de registratie (Art. 1:43 BW van overeenkomstige toepassing).

Aanvullende verklaringen voor buitenlandse partners: voor partners zonder Nederlandse nationaliteit gelden aanvullende eisen op grond van de Wet voorkoming schijnhuwelijken: een eigen verklaring over de bestendigheid van de relatie (Verklaring 28), een verklaring van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bij asielzoekersstatus, en een onderzoek door de ambtenaar of de Vreemdelingenpolitie naar mogelijke schijnregistratie.

Kosten en leges: de kosten van het geregistreerd partnerschap varieren per gemeente. De aangifte (ondertrouw) is in de meeste gemeenten gratis bij eenvoudige registratie op een doordeweekse ochtend; voor registratie op zaterdag, op een externe locatie of met ceremonieel programma rekenen gemeenten 250 tot 1.500 euro. Notariele partnerschapsvoorwaarden kosten 400 tot 1.000 euro inclusief btw.

Aanvullende documenten en regelingen: forms-legal.com biedt naast het aangifteformulier ook templates voor partnerschapsvoorwaarden, samenlevingsovereenkomst voor situaties zonder formele registratie, het ouderschapsplan bij gezamenlijke kinderen ex artikel 1:252a BW, en het testament voor optimale erfrechtelijke planning. Verwante documenten in onze bibliotheek zijn de Samenlevingsovereenkomst, het Huwelijkse Voorwaarden, het Echtscheidingsconvenant en het Ouderschapsplan voor partners met minderjarige kinderen.

Inschrijving en rechtsgevolgen: na ondertekening van de partnerschapsakte door beide partners, getuigen en ambtenaar van de burgerlijke stand wordt het partnerschap rechtsgeldig op de datum van registratie. De gemeente verwerkt de registratie in de Basisregistratie Personen (BRP) en doet melding aan de Belastingdienst voor fiscaal partnerschap, aan het Kadaster voor eventuele vastgoedeigendom en aan pensioenfondsen via de geboortedatum-koppeling.

Het invullen van het aangifteformulier en eventueel de partnerschapsvoorwaarden voor een Nederlandse partnerschapsregistratie verloopt via de volgende stappen, in samenwerking met de gemeente waar de registratie zal plaatsvinden en eventueel een Nederlandse notaris voor de notariele partnerschapsvoorwaarden.

Stap 1 — Keuze van de gemeente en datum. Bepaal in welke gemeente de registratie zal plaatsvinden (gemeente van een van beide partners op grond van het BRP-adres), en kies een gewenste datum minimaal twee weken na de aangifte (ondertrouw) op grond van Art. 1:43 BW van overeenkomstige toepassing. Veel gemeenten bieden een online afspraaksysteem voor zowel aangifte als registratie.

Stap 2 — Identificatiegegevens beide partners. Volledige voornamen en achternaam, geboortedatum (formaat DD-MM-JJJJ), geboorteplaats en geboorteland, nationaliteit en Burgerservicenummer (BSN). Vermeld een geldig identiteitsbewijs met type (paspoort, ID-kaart of Nederlands rijbewijs), nummer en geldigheidsdatum. Voor buitenlandse partners aanvullend: een gelegaliseerde geboorteakte met apostille of via legalisatieketen, en een ongehuwdverklaring (M46) van maximaal zes maanden oud.

Stap 3 — Verklaring huidige burgerlijke staat. Beide partners verklaren de huidige burgerlijke staat: ongehuwd nooit gehuwd of partner geweest, gescheiden of beeindigd partnerschap (datum en plaats van uitspraak vermelden), of weduwe of weduwnaar (overlijdensdatum vorige partner). Voor gescheiden of weduwe of weduwnaar status moet een gewaarmerkt afschrift van de echtscheidingsakte of overlijdensakte worden bijgevoegd.

Stap 4 — Bevestiging geen huwelijksbeletselen. Beide partners verklaren ouder dan achttien jaar (Art. 1:80a lid 1 BW), niet in een verboden bloed- of aanverwantschapsgraad ex artikel 1:80b lid 4 BW (geen partnerschap tussen ouder en kind, tussen broers of zussen, of tussen oom en nicht of tante en neef), en wilsbekwaam zijn. Indien een van de partners onder bewind of curatele staat is voorafgaande toestemming van de Kantonrechter vereist.

Stap 5 — Keuze van het goederenregime. Maak de keuze tussen de wettelijke beperkte gemeenschap van goederen ex artikel 1:94 BW (standaard sinds 2018) of een afwijkend regime via notariele partnerschapsvoorwaarden ex artikel 1:114 BW. Mogelijke alternatieven zijn: koude uitsluiting (geen enkele gemeenschap), uitsluiting met periodiek verrekenbeding van overgespaard inkomen, of finaal verrekenbeding bij beeindiging. De partnerschapsvoorwaarden moeten voor of tijdens het partnerschap notarieel worden opgemaakt en in het centraal huwelijksgoederenregister bij de Rechtbank worden ingeschreven.

Stap 6 — Naamskeuze. Op grond van artikel 1:9 BW kunnen partners kiezen voor: behoud van eigen naam, naam van de andere partner alleen, naam van de andere partner gevolgd door eigen naam, of eigen naam gevolgd door naam van de andere partner. Vermeld de keuze van beide partners op het aangifteformulier.

Stap 7 — Aanwijzing getuigen. Vermeld twee tot vier meerderjarige getuigen die bij de registratie aanwezig zullen zijn. Per getuige opnemen: volledige naam, geboortedatum, woonadres en relatie tot een van de partners (ouder, broer, zus, vriend). De getuigen moeten zich bij de registratie ook kunnen legitimeren met een geldig identiteitsbewijs.

Stap 8 — Keuze van plaats en tijd registratie. Vermeld de gewenste locatie binnen de gemeente: stadhuis, externe trouwlocatie van de gemeente, of bij sommige gemeenten een eigen locatie tegen meerprijs (rederij, kasteel, museum). Vermeld ook de gewenste datum en tijd. Voor zaterdagregistratie of avondregistratie rekenen gemeenten een toeslag van 250 tot 1.000 euro boven het basistarief.

Stap 9 — Indiening aangifte (ondertrouw). De aangifte wordt persoonlijk gedaan bij de balie van de burgerlijke stand van de gekozen gemeente, met beide partners aanwezig en alle vereiste documenten in origineel. De ambtenaar toetst de stukken en geeft de termijn van veertien dagen op voordat de registratie kan plaatsvinden.

Stap 10 — Registratie en ondertekening. Op de afgesproken datum verschijnen beide partners met de twee tot vier getuigen op de gekozen locatie. De ambtenaar leest de partnerschapsakte voor, stelt de partners de wettelijke vraag of zij elkaar als geregistreerd partner aannemen, en laat beide partners en alle getuigen de partnerschapsakte ondertekenen. Vanaf dat moment zijn de partners rechtsgeldig geregistreerd partners. Een gewaarmerkt afschrift van de partnerschapsakte ontvangt het paar binnen enkele dagen per post.

Het geregistreerd partnerschap in Nederland is onderworpen aan specifieke juridische vereisten en heeft uitgebreide rechtsgevolgen op grond van het Burgerlijk Wetboek, de Wet rechten burgerlijke stand (Wrbs), de Wet IB 2001, de Successiewet 1956 en de Pensioenwet 2006.

Materieelrechtelijke vereisten (Art. 1:80a en 1:80b BW). Voor de geldige registratie van een partnerschap moeten beide partijen voldoen aan: meerderjarigheid (achttien jaar of ouder, Art. 1:80a lid 1 BW), wilsbekwaamheid, geen lopend huwelijk of geregistreerd partnerschap met een ander, en geen verboden bloed- of aanverwantschap ex artikel 1:80b lid 4 BW. Schending leidt tot nietigheid van het partnerschap op grond van Art. 1:69 BW van overeenkomstige toepassing.

Procedurele vereisten (Art. 1:43 e.v. BW). De partners moeten persoonlijk aangifte doen (ondertrouw) bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van een van de woongemeenten. De minimale termijn tussen aangifte en registratie bedraagt twee weken; de maximale termijn bedraagt een jaar. Tussen aangifte en registratie kan de ambtenaar onderzoek doen naar de wilsvrijheid en eventuele schijnregistratie ex Wet voorkoming schijnhuwelijken.

Vermogensrechtelijke gevolgen (Art. 1:80b en 1:94 BW). Sinds 1 januari 2018 geldt op grond van Art. 1:94 BW de beperkte gemeenschap van goederen: alleen tijdens het partnerschap verkregen vermogen valt in de gemeenschap, terwijl voorhuwelijks vermogen, erfenissen en schenkingen privevermogen blijven. Partners kunnen hiervan afwijken door notariele partnerschapsvoorwaarden ex artikel 1:114-1:119 BW. De partnerschapsvoorwaarden moeten worden ingeschreven in het centraal huwelijksgoederenregister bij de Rechtbank op grond van artikel 1:116 BW.

Onderhoudsplicht (Art. 1:80d en 1:81 BW). Tussen geregistreerde partners bestaat tijdens het partnerschap een wederzijdse onderhoudsplicht ex artikel 1:81 BW (verplichting om elkaar het nodige te verschaffen). Na beeindiging van het partnerschap kan de Rechtbank op grond van Art. 1:80d BW (verwijzend naar Art. 1:157 BW) op verzoek van een van de partners een uitkering tot levensonderhoud (partneralimentatie) toekennen voor maximaal vijf jaar bij partnerschappen na 1 januari 2020, en maximaal twaalf jaar voor partnerschappen daarvoor.

Erfrechtelijke gevolgen (Art. 4:10 BW). Geregistreerde partners erven op grond van Art. 4:10 BW automatisch van elkaar als wettelijke erfgenaam: bij overlijden zonder testament erft de langstlevende partner samen met eventuele kinderen voor gelijke delen, met overgang van het hele vermogen naar de langstlevende ter beschikking en vorderingsrecht voor kinderen tot meerderjarigheid (wettelijke verdeling ex Art. 4:13 BW). Voor de hoge partnervrijstelling in de erfbelasting (in 2026 circa 800.000 euro op grond van Art. 32 Successiewet 1956) worden geregistreerde partners gelijkgesteld aan echtgenoten.

Fiscaal partnerschap (Art. 1.2 Wet IB 2001). Geregistreerde partners zijn automatisch fiscaal partner voor de inkomstenbelasting zonder aanvullende voorwaarden. Dit geeft toegang tot gezamenlijke aangifte, hypotheekrenteaftrek over gezamenlijk woningvermogen, en optimale verdeling van box 3-vermogen. Voor de erfbelasting ex Successiewet en de schenkbelasting gelden dezelfde voordelen als voor gehuwde partners.

Partnerpensioen (Art. 21 Pensioenwet 2006). Voor erkenning als partner door pensioenfondsen zoals ABP, PFZW, BPFBouw, Pensioenfonds Metaal en Techniek (PMT) en bedrijfstakpensioenfondsen worden geregistreerde partners automatisch gelijkgesteld aan echtgenoten, zonder aanvullende aanmelding van de partner of notariele samenlevingsovereenkomst.

Afstammingsrechtelijke gevolgen (Art. 1:198 en 1:199 BW). Bij een tijdens het partnerschap geboren kind ontstaat automatisch juridische ouderschap voor de mannelijke partner van de moeder ex artikel 1:199 BW. Voor twee vrouwelijke geregistreerd partners geldt het ex lege ouderschap voor de duo-moeder onder voorwaarden ex artikel 1:198 BW (anonieme zaaddonor, geen rechten voor zaaddonor). Gezamenlijk ouderlijk gezag ex Art. 1:251 BW ontstaat eveneens automatisch.

Beeindiging (Art. 1:80c BW). Het partnerschap kan worden beeindigd door: overlijden, omzetting in een huwelijk via een omzettingsakte bij de burgerlijke stand ex Art. 1:80g BW, beeindiging in onderlinge overeenstemming bij notariele akte met inschrijving in de registers van de burgerlijke stand (alleen mogelijk indien er geen minderjarige kinderen zijn), of door ontbinding door de Rechtbank op verzoek van een of beide partners bij duurzame ontwrichting (vergelijkbaar met echtscheiding ex Art. 1:151 BW). Voor partners met minderjarige kinderen is altijd een rechterlijke uitspraak vereist met ouderschapsplan ex artikel 1:252a BW.

Inschrijving en publicatie. De ambtenaar van de burgerlijke stand verwerkt de registratie in de gemeentelijke registers en doet melding aan de Basisregistratie Personen (BRP), de Belastingdienst, het Kadaster bij vastgoedeigendom, en op grond van de wettelijke koppeling aan pensioenfondsen via de Stichting Pensioenregister.

Bij de aangifte en registratie van een Nederlands geregistreerd partnerschap worden door particulieren regelmatig fouten gemaakt die tot vertraging, weigering of nadelige rechtsgevolgen leiden.

Fout 1 — Onvolledige documenten bij buitenlandse partners. Buitenlandse partners moeten een gelegaliseerde geboorteakte met apostille of via legalisatieketen overleggen, plus een ongehuwdverklaring (M46) van maximaal zes maanden oud uit het land van herkomst. Veel partners onderschatten de doorlooptijd voor legalisatie via consulaten en ministerie van Buitenlandse Zaken (vaak vier tot acht weken). Goede praktijk is documenten minimaal drie maanden voor de aangifte aanvragen.

Fout 2 — Geen notariele partnerschapsvoorwaarden bij ongelijke vermogensposities. Sinds 1 januari 2018 geldt automatisch de beperkte gemeenschap van goederen ex Art. 1:94 BW. Partners met grote vermogensverschillen of een eigen onderneming moeten via notariele partnerschapsvoorwaarden ex artikel 1:114 BW kiezen voor uitsluiting van iedere gemeenschap (koude uitsluiting) of een verrekenbeding. Zonder partnerschapsvoorwaarden ontstaan bij beeindiging vermijdbare verdelingen van bedrijfsvermogen, schulden of waardestijgingen.

Fout 3 — Geen testament naast geregistreerd partnerschap. Hoewel geregistreerde partners op grond van Art. 4:10 BW automatisch wettelijk erfgenaam zijn met de wettelijke verdeling ex Art. 4:13 BW (alle vermogen naar de langstlevende partner met vorderingsrecht voor kinderen tot meerderjarigheid), wensen veel partners aanvullende regelingen: legaten aan kleinkinderen, uitsluitingsclausule voor schoondochter of -zoon (anti-Telders bepaling), of regelingen voor bedrijfsopvolging. Een aanvullend notarieel testament regelt dit voor 300 tot 600 euro.

Fout 4 — Vergeten gevolgen bij ouder kind uit eerdere relatie. Voor partners met kinderen uit een eerdere relatie ontstaat door de wettelijke verdeling ex Art. 4:13 BW een vorderingsrecht van die kinderen op het vermogen van de overleden ouder, opeisbaar bij overlijden van de stiefouder of bij beeindiging van de samenleving. Bij grote vermogens of bedrijfsvermogen is voorafgaande planning via testament en partnerschapsvoorwaarden essentieel.

Fout 5 — Onjuiste naamskeuze of geen naamskeuze. Op grond van artikel 1:9 BW kunnen partners kiezen voor behoud eigen naam, naam van de andere partner, of een combinatie. Wijziging na de registratie kan alleen via notarisakte en aanpassing in de BRP voor circa 200 tot 400 euro. Tip: bij beeindiging van het partnerschap kunnen partners de naam van de ex-partner blijven gebruiken (Art. 1:9 lid 2 BW) tot een eventueel nieuw huwelijk of partnerschap.

Fout 6 — Late aanmelding bij pensioenfonds bij omzetting. Voor partners met partnerschapspensioen bij een pensioenfonds (anders dan automatisch via wettelijke koppeling) moeten bij wijziging van burgerlijke staat (bijvoorbeeld omzetting naar huwelijk) de gegevens bij het pensioenfonds binnen de aanmeldingstermijn worden geactualiseerd. Late aanmelding kan tot verlies van partnerpensioen leiden.

Fout 7 — Geen omzetting naar huwelijk als gewenst voor buitenland. Voor partners die later in het buitenland willen wonen of werken (vooral buiten de Europese Unie) kan het verstandig zijn om het geregistreerd partnerschap om te zetten in een huwelijk via omzettingsakte ex artikel 1:80g BW. Het huwelijk wordt internationaal beter erkend dan het geregistreerd partnerschap, dat in veel landen niet bekend is of niet juridisch wordt erkend.

Fout 8 — Vergeten ouderschapsplan bij minderjarige kinderen. Bij beeindiging van een partnerschap met minderjarige kinderen is altijd een rechterlijke uitspraak vereist met ouderschapsplan ex artikel 1:252a BW met afspraken over zorgverdeling, alimentatie en informatie- en consultatieplicht. De notariele route ex Art. 1:80c BW is in dat geval niet beschikbaar; de partners moeten de Rechtbank inschakelen via advocaten.

Fout 9 — Onbekendheid met fiscale gevolgen. Veel partners denken dat het geregistreerd partnerschap fiscaal voordeliger of nadeliger is dan het huwelijk. In werkelijkheid zijn de fiscale gevolgen vrijwel identiek op grond van Art. 1.2 Wet IB 2001 voor inkomstenbelasting en Art. 32 Successiewet voor erf- en schenkbelasting. Vraag een belastingadviseur of de Belastingdienst om voorbeeldberekening.

Fout 10 — Onvoldoende getuigen of ongeldige getuigen. Op grond van Art. 1:67 BW zijn twee tot vier meerderjarige getuigen vereist. Getuigen moeten meerderjarig zijn (18 jaar of ouder) en zich bij de plechtigheid kunnen legitimeren met een geldig identiteitsbewijs. Minderjarige neven of nichtjes als getuigen worden door de ambtenaar geweigerd; eventueel kan een gemeente eigen getuigen leveren voor circa 50 tot 100 euro per getuige.