Toestemming Kind Medische Behandeling

Toestemming Kind Medische Behandeling is een schriftelijk toestemmingsformulier waarmee ouders of voogden in Nederland toestemming verlenen voor een medische behandeling van een minderjarig kind, conform de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO), opgenomen in BW 7:446-468, en in het bijzonder art. 7:465 dat de toestemmingsvereisten voor minderjarigen regelt. De WGBO onderscheidt drie leeftijdscategorieën die elk een ander toestemmingskader kennen.

Voor kinderen jonger dan 12 jaar beslissen de gezaghebbende ouders of de wettelijk voogd over alle medische behandelingen. Beide ouders met gezamenlijk gezag (BW 1:253) moeten in beginsel toestemming geven voor niet-spoedeisende behandelingen; bij spoed kan één ouder optreden. De zorgverlener informeert het kind op een bij zijn leeftijd passende manier, maar heeft niet de toestemming van het kind nodig.

Voor kinderen tussen 12 en 16 jaar gelden de dubbele toestemmingsvereisten: zowel het kind als de ouders moeten instemmen (WGBO art. 7:465 lid 2). Weigert het kind, dan mag de behandeling in beginsel niet plaatsvinden, ook niet als de ouders wel toestemming geven. Uitzonderingen gelden bij spoedeisende behandelingen of wanneer de weigering van het kind kennelijk onredelijk is en de behandeling noodzakelijk is ter afwending van ernstig nadeel.

Kinderen van 16 en 17 jaar worden voor medische handelingen gelijkgesteld aan volwassenen (WGBO art. 7:465 lid 5). Zij geven zelf toestemming en de zorgverlener hoeft de ouders niet in te lichten, tenzij het kind dit zelf wil. De gezaghebbende ouder heeft bij 16-17-jarigen geen formele toestemmingsbevoegdheid, al blijft overleg met ouders in de praktijk gebruikelijk bij ernstige ingrepen.

Dit formulier is bestemd voor kinderen jonger dan 16 jaar waarbij ouders of voogden toestemming geven. Het is niet bedoeld voor spoedeisende situaties waarbij geen schriftelijke voorbereiding mogelijk is; in ziekenhuizen gelden daarvoor eigen spoedprotocollen.

Een schriftelijk toestemmingsformulier voor medische behandeling van een kind is passend in de volgende situaties.

Bij geplande operaties en ingrepen: voor chirurgische ingrepen zoals tonsillectomie (amandelen verwijderen), buisjes plaatsen in de oren, corrigerende botchirurgie of andere electieve ingrepen in een ziekenhuis zoals het Wilhelmina Kinderziekenhuis Utrecht (WKZ) of het Sophia Kinderziekenhuis Rotterdam, vereisen zorginstellingen altijd een ondertekend toestemmingsformulier vóór de ingreep.

Bij anesthesie en narcose: behandelingen waarbij algehele narcose of regionale anesthesie wordt toegepast vereisen afzonderlijke schriftelijke toestemming. De anesthesioloog informeert de ouders over de risico's, en het schriftelijke formulier legt de geïnformeerde toestemming vast.

Bij ouders met gezamenlijk gezag die gescheiden leven: wanneer ouders gescheiden zijn maar gezamenlijk gezag houden, en de verzorgende ouder een behandeling regelt, kan de zorgverlener vragen om schriftelijke bevestiging dat de andere ouder instemt. Een vooraf ondertekend toestemmingsformulier voorkomt discussie op de behandeldag.

Bij uitwisselingsprogramma's, sportkampen of schoolreisjes met medische risico's: scholen en organisatoren kunnen een toestemmingsformulier vragen dat aangeeft dat de begeleiders in geval van nood spoedeisende medische zorg mogen regelen voor het kind.

Bij behandelingen door een specialist zonder dat de ouder aanwezig kan zijn: bij poliklinische afspraken waarbij alleen het kind aanwezig is, legt een vooraf ondertekend toestemmingsformulier de toestemming vast zodat de behandeling kan doorgaan.

Een geldig toestemmingsformulier voor medische behandeling van een minderjarig kind bevat de volgende onderdelen.

Gegevens van het kind: volledige naam, geboortedatum en BSN (Burgerservicenummer). De leeftijd van het kind is doorslaggevend voor de toestemmingsvereisten op grond van WGBO art. 7:465. Het BSN is vereist voor de zorgadministratie van het ziekenhuis of de kliniek.

Identificatie van de gezaghouder: volledige naam, geboortedatum en de relatie tot het kind (ouder met gezag, wettelijk voogd). Bij gezamenlijk gezag zijn in beginsel de handtekeningen van beide ouders nodig voor niet-spoedeisende behandelingen op grond van BW 1:253. Bewijs van éénhoofdig gezag (beschikking rechter) of voogdij (benoemingsbeschikking) kan worden bijgevoegd.

Precieze omschrijving van de behandeling: naam van de ingreep of behandeling, betrokken specialisme (KNO, chirurgie, orthopedie), naam van de behandelend arts en de naam van de instelling. Een vage omschrijving als 'medische behandeling' is onvoldoende voor informed consent.

Datum en instelling: de geplande datum en de naam van het ziekenhuis of de kliniek. Bij uitzonderingen (spoedbehandelingen die tijdens de geplande ingreep nodig kunnen zijn) moet dit expliciet worden opgenomen.

Verklaring van geïnformeerde toestemming: een bevestiging dat de gezaghouder is geïnformeerd over de aard van de behandeling, de risico's, de alternatieven en de verwachte resultaten conform WGBO art. 7:448. Informed consent vereist dat de informatie begrijpelijk is verstrekt.

Op forms-legal.com kunt u dit model toestemmingsformulier gratis invullen en downloaden. Zie ook nl-zorgvolmacht voor het geval ouders langdurig afwezig zijn en nl-behandelovereenkomst-zorg voor de bredere behandelrelatie.

Handtekeningen van gezaghouders: ondertekening door één of beide ouders (afhankelijk van het gezagtype) met datum. De zorginstelling bewaart het origineel; de ouder ontvangt een kopie.

Stap 1 — Controleer de leeftijd van het kind. De leeftijd bepaalt het toestemmingsregime. Jonger dan 12: ouders beslissen volledig. Tussen 12 en 16: ouders én kind stemmen in. Ouder dan 16: het kind beslist zelf; dit formulier is dan niet van toepassing.

Stap 2 — Vul de gegevens van het kind in. Noteer de volledige naam, geboortedatum en het BSN van het kind. Het BSN is te vinden op het BRP-uittreksel van de gemeente, het identiteitsbewijs van het kind (indien aanwezig) of via DigiD.

Stap 3 — Identificeer de gezaghouder(s). Vul de naam en geboortedatum in van de ouder(s) of voogd met gezag. Selecteer het gezagtype: gezamenlijk of éénhoofdig. Bij gezamenlijk gezag zijn beide handtekeningen vereist; bij éénhoofdig gezag voldoet één handtekening.

Stap 4 — Omschrijf de behandeling precies. Noteer de exacte naam van de behandeling, het specialisme, de naam van de behandelend arts en de naam van het ziekenhuis of de kliniek. Hoe specifieker de omschrijving, hoe sterker de informed consent-verklaring.

Stap 5 — Kies de omvang van de toestemming. Kies voor 'specifieke behandeling' bij een enkelvoudige ingreep. Kies voor 'inclusief spoedbehandelingen die tijdens de procedure nodig zijn' bij operaties waarbij complicaties kunnen optreden die direct ingrijpen vereisen.

Stap 6 — Vul de datum in. Noteer de datum waarop u de toestemming verleent en de geplande behandelingsdatum.

Stap 7 — Onderteken het formulier. Beide gezaghebbende ouders ondertekenen bij gezamenlijk gezag. Stuur het formulier naar de zorginstelling of neem het mee op de dag van de behandeling. Bewaar een kopie.

De WGBO (BW art. 7:465) regelt de toestemmingsvereisten voor medische behandelingen van minderjarigen in Nederland. Zorgverleners zijn verplicht toestemming te vragen; behandelingen zonder toestemming zijn in beginsel onrechtmatig op grond van BW 6:162.

Gezamenlijk gezag en toestemming: bij gezamenlijk ouderlijk gezag (BW 1:253) zijn beide ouders toestemmingsbevoegd voor dagelijkse beslissingen. Voor niet-spoedeisende behandelingen met substantiële risico's (operaties, anesthesie) vereisen zorginstellingen doorgaans de handtekening van beide ouders. Weigert één ouder toestemming, dan kan de andere ouder de kantonrechter verzoeken vervangende toestemming te geven (BW 1:253a).

Spoedeisende situaties: in spoedeisende situaties waarbij direct handelen noodzakelijk is en toestemming niet tijdig kan worden verkregen, mag de zorgverlener zonder toestemming ingrijpen op grond van noodtoestand (WGBO art. 7:466 lid 2). Na afloop informeert de zorgverlener de ouders zo snel mogelijk.

Kind weigert behandeling (12-16 jaar): als een kind van 12-15 jaar een behandeling weigert die zijn ouders wel willen, mag de behandeling toch plaatsvinden als weigering kennelijk onredelijk is én de behandeling noodzakelijk is om ernstig nadeel af te wenden (WGBO art. 7:465 lid 4). Dit is een strikte uitzondering; de rechter kan worden gevraagd een oordeel te geven.

Privacy minderjarige: medische gegevens van minderjarigen vallen onder de AVG als bijzondere persoonsgegevens (gezondheidsdata, art. 9). Zorgverleners mogen gegevens van kinderen alleen delen met de gezaghebbende ouders, tenzij het kind 16 jaar of ouder is en toestemming heeft gegeven. Bij scheiding van ouders regelt de rechter vaak in het ouderschapsplan wie welke medische informatie ontvangt.

Een veelgemaakte fout is het ontbreken van de handtekening van de tweede ouder bij gezamenlijk gezag. Beide gezaghebbende ouders moeten bij substantiële medische ingrepen toestemming geven. Zonder beide handtekeningen kan een zorginstelling de behandeling uitstellen. Controleer bij twijfel via de gemeente of de ouder formeel gezag heeft.

Een tweede fout is het gebruiken van een te vage behandelomschrijving. 'Operatie' of 'medische ingreep' is onvoldoende voor informed consent. Noem de specifieke handelingsnaam, het specialisme en de betrokken arts. Een gespecificeerd formulier heeft ook meer bewijswaarde bij een latere klacht of aansprakelijkheidsprocedure.

Ouders vergeten dat het formulier niet geldt voor kinderen van 16 jaar en ouder. Boven de 16 zijn kinderen medisch handelingsbekwaam en geven zij zelf toestemming (WGBO art. 7:465 lid 5). Een formulier ondertekend door de ouder heeft dan geen rechtskracht; de zorgverlener vraagt toestemming aan het kind zelf.

Het niet bewaren van een kopie is een praktische fout. Bewaar altijd een kopie van het ondertekende toestemmingsformulier in de persoonlijke administratie. Bij een later klacht of geschil is dit document bewijs van het verleende informed consent.

Bij een echtscheiding vergeten ouders soms dat beiden nog gezag hebben. Zelfs als een ouder niet meer bij het kind woont, heeft hij of zij bij gezamenlijk gezag dezelfde toestemmingsbevoegdheid. Instellingen kunnen de beschikking over het gezag opvragen bij de gemeente of de rechtbank.