Skip to main content

Zatrudnienie

Wniosek o urlop bezpłatny

Wniosek o urlop bezpłatny w Polsce to pisemny dokument składany przez pracownika pracodawcy w celu uzyskania przerwy w wykonywaniu pracy bez prawa do wynagrodzenia, na podstawie art. 174 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1465 ze zm.).

Najważniejsze informacje

PolskaPolskaPolski (PL)BezpłatniePDF & Word
Podstawa prawnaKodeks pracy — art. 174 (ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r., Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 ze zm.)Miejsca na podpis w tym wzorze: 2 strony
Wniosek o urlop bezpłatny

Kodeks pracy art. 174 — ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r.

Wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego

[Miejscowość], dnia [Data wniosku]

[Imię i nazwisko pracownika] [Stanowisko / dział]

[Nazwa pracodawcy]

WNIOSEK O UDZIELENIE URLOPU BEZPŁATNEGO (na podstawie art. 174 Kodeksu pracy)

Ja, niżej podpisany/a [Imię i nazwisko pracownika], zatrudniony/a na stanowisku [Stanowisko / dział], niniejszym wnoszę o udzielenie mi urlopu bezpłatnego w wymiarze [Liczba dni] dni w terminie:

od dnia: [Urlop od dnia] do dnia (włącznie): [Urlop do dnia]

Uzasadnienie: [Cel urlopu bezpłatnego]

Oświadczam, że jestem świadomy/a, iż okres urlopu bezpłatnego nie wlicza się do stażu pracy (art. 174 § 2 KP) oraz że w czasie urlopu bezpłatnego nie przysługuje mi wynagrodzenie. Proszę o pisemne potwierdzenie decyzji pracodawcy.

................................... (podpis pracownika)

--- DECYZJA PRACODAWCY:

☐ Wniosek przyjęto. Urlop bezpłatny udzielony na podstawie art. 174 § 1 KP. ☐ Wniosek odrzucony (uzasadnienie): ___________________________

Data: _________________

................................... (podpis pracodawcy)

Pracownik

________________

Signature

Pracodawca

________________

Signature

Czym jest Wniosek o urlop bezpłatny?

Wniosek o urlop bezpłatny w Polsce to pisemny dokument składany przez pracownika pracodawcy w celu uzyskania przerwy w wykonywaniu pracy bez prawa do wynagrodzenia, na podstawie art. 174 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1465 ze zm.). Urlop bezpłatny jest wyjątkowym uprawnieniem pracowniczym, którego udzielenie zależy wyłącznie od dobrej woli pracodawcy — w odróżnieniu od urlopu wypoczynkowego, wychowawczego czy macierzyńskiego, pracodawca nie ma obowiązku zgody na urlop bezpłatny.

Art. 174 § 1 KP stanowi, że na pisemny wniosek pracownika pracodawca może udzielić mu urlopu bezpłatnego. Przepis ten jest lakoniczny — nie określa ani minimalnego, ani maksymalnego wymiaru urlopu bezpłatnego, ani katalogu uzasadnionych przyczyn. Decyzja należy wyłącznie do pracodawcy, który może zarówno wyrazić zgodę, jak i odmówić bez podawania przyczyny.

Urlopu bezpłatnego nie wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze — wymiar urlopu wypoczynkowego, nagrody jubileuszowe, odprawy emerytalne (art. 174 § 2 KP). Jest to jedna z kluczowych różnic w porównaniu z urlopem wychowawczym, który jest zaliczany do stażu. Za czas urlopu bezpłatnego pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia ani żadnych świadczeń ze stosunku pracy. Pracodawca wyrejestrowuje pracownika z ubezpieczeń społecznych na czas urlopu bezpłatnego — pracownik może dobrowolnie przystąpić do ubezpieczeń w ZUS lub skorzystać z prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego.

Pomimo braku obowiązku udzielenia, urlop bezpłatny jest w praktyce często stosowany m.in. przy wyjazdach zagranicznych, stażach zawodowych, opiece nad bliskim, realizacji projektów osobistych, pracy sezonowej lub krótkotrwałej próbie działalności na własny rachunek.

Kiedy potrzebujesz Wniosek o urlop bezpłatny?

Wniosek o urlop bezpłatny w Polsce jest potrzebny zawsze, gdy pracownik chce czasowo przerwać pracę na warunkach nieobjętych innymi rodzajami urlopów i uzyskać na to zgodę pracodawcy.

Najczęstsze powody, dla których pracownicy wnioskują o urlop bezpłatny w Polsce. Wyjazd za granicę — podjęcie pracy lub stażu za granicą na czas określony, przy zachowaniu miejsca pracy w kraju. Opieka nad bliskim — gdy nie przysługuje urlop opiekuńczy (art. 173¹ KP) lub jego wymiar jest niewystarczający. Kontynuacja nauki — studia podyplomowe, szkolenia, egzaminy wymagające dłuższej nieobecności. Realizacja projektu osobistego — podróż dookoła świata, napisanie książki, działalność społeczna. Próba działalności na własny rachunek — pracownik testuje samozatrudnienie, chcąc zachować opcję powrotu. Urlop bezpłatny na wniosek pracodawcy (faktyczny) — choć art. 174 KP wymaga wniosku pracownika, w praktyce pracodawcy niekiedy naciskają na urlop bezpłatny w celu redukcji kosztów; takie działanie może być kwalifikowane przez Państwową Inspekcję Pracy jako obejście przepisów o wypowiedzeniu.

Wniosek jest niezbędny do prawidłowego sformalizowania przerwy w pracy. Bez pisemnego wniosku i pisemnej zgody pracodawcy każda nieobecność pracownika jest nieusprawiedliwiona i może prowadzić do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia (art. 52 KP). Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że ustna zgoda na urlop bezpłatny jest niewystarczająca — wymagana jest forma pisemna (art. 174 § 1 KP wprost mówi o „pisemnym wniosku pracownika”).

Wniosek o urlop bezpłatny z pozytywną decyzją pracodawcy jest przechowywany w aktach osobowych pracownika (część B) jako dokument potwierdzający podstawę nieobecności i wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych.

Co powinien zawierać Wniosek o urlop bezpłatny

Wniosek o urlop bezpłatny w Polsce jest stosunkowo prostym dokumentem, jednak jego prawidłowa forma i treść mają istotne znaczenie dla ważności urlopu i ochrony interesów obu stron. Wzorzec zawiera wszystkie niezbędne elementy.

Dane pracownika i pracodawcy. Pełne imię i nazwisko pracownika, stanowisko, dział oraz nazwa pracodawcy — konieczne do prawidłowego zaadresowania wniosku i powiązania z aktami osobowymi.

Okres i wymiar urlopu. Precyzyjne daty — od kiedy do kiedy — oraz liczba dni urlopu bezpłatnego. Art. 174 KP nie limituje wymiaru urlopu bezpłatnego, jednak w praktyce pracodawcy ostrożniej podchodzą do długich nieobecności. Przy urlopie powyżej 3 miesięcy pracodawca może zastrzec, że po powrocie pracownik obejmie stanowisko równorzędne, a nie to samo (art. 174 § 3 KP).

Uzasadnienie wniosku. Choć art. 174 § 1 KP nie nakłada na pracownika obowiązku podawania przyczyny, uzasadnienie wniosku znacznie zwiększa szansę na pozytywną decyzję pracodawcy. Krótki opis celu — np. wyjazd zagraniczny, opieka nad bliskim, szkolenie — pozwala pracodawcy ocenić zasadność wniosku i zorganizować zastępstwo.

Forma pisemna. Art. 174 § 1 KP wymaga pisemnego wniosku pracownika i pisemnej zgody pracodawcy. Zgoda ustna jest niewystarczająca i może prowadzić do sporów. W razie sporu to pracownik musi udowodnić, że urlop bezpłatny był uzgodniony — dlatego warto zachować kopię wniosku z adnotacją pracodawcy.

Skutki dla ubezpieczeń społecznych. W trakcie urlopu bezpłatnego pracodawca wyrejestrowuje pracownika z ubezpieczeń społecznych (formularz ZUS ZWUA) i zdrowotnego (NFZ). Pracownik nie jest objęty ubezpieczeniem chorobowym — nie przysługuje mu zasiłek chorobowy za czas urlopu bezpłatnego. Pracownik może dobrowolnie przystąpić do ubezpieczeń w ZUS lub skorzystać z ubezpieczenia komercyjnego.

Skutki dla stażu pracy i urlopu. Art. 174 § 2 KP — okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do stażu pracy warunkującego uprawnienia pracownicze. Oznacza to, że urlop wypoczynkowy za rok, w którym pracownik korzystał z urlopu bezpłatnego, jest proporcjonalnie obniżony — za każdy pełny miesiąc urlopu bezpłatnego wymiar urlopu zmniejsza się o 1/12 rocznego wymiaru.

Prawo do powrotu na stanowisko. Art. 174 § 3 KP — po urlopie bezpłatnym trwającym powyżej 3 miesięcy pracodawca może zatrudnić pracownika na innym, równorzędnym stanowisku, jednak za wynagrodzeniem nie niższym od poprzedniego. Przy urlopie bezpłatnym do 3 miesięcy pracownik ma prawo powrotu na to samo stanowisko.

Jak wypełnić Wniosek o urlop bezpłatny

Wypełnienie wniosku o urlop bezpłatny jest proste i nie wymaga specjalistycznej wiedzy prawniczej.

Krok 1 — dane pracownika. Wpisz swoje pełne imię i nazwisko, stanowisko oraz dział. Podaj nazwę pracodawcy.

Krok 2 — termin i liczba dni. Wskaż dokładną datę rozpoczęcia i zakończenia urlopu bezpłatnego (włącznie) oraz łączną liczbę dni. Pamiętaj, że czas urlopu bezpłatnego nie wlicza się do stażu pracy, więc jego długość ma bezpośredni wpływ na Twoje uprawnienia pracownicze.

Krok 3 — uzasadnienie. Opisz krótko cel urlopu. Podaj konkretny i wiarygodny powód — np. „wyjazd do Niemiec w celu odbycia praktyki zawodowej”, „opieka nad chorym rodzicem” lub „podróż na kontynent”. Uzasadnienie nie jest obowiązkowe z mocy prawa, ale znacząco zwiększa szansę na pozytywną decyzję pracodawcy.

Krok 4 — data i miejscowość. Wpisz miejscowość i datę złożenia wniosku.

Krok 5 — wydruk i podpisanie. Wydrukuj wniosek, podpisz go własnoręcznie i złóż do działu kadr lub bezpośrednio pracodawcy. Zaleca się złożenie wniosku z odpowiednim wyprzedzeniem — minimum 2-4 tygodnie — aby pracodawca mógł zorganizować zastępstwo. Zachowaj kopię wniosku dla siebie.

Krok 6 — oczekiwanie na decyzję. Pracodawca nie ma ustawowego terminu na odpowiedź na wniosek o urlop bezpłatny — w praktyce decyzja powinna być podjęta w rozsądnym terminie, nie dłuższym niż kilka dni roboczych. Decyzja powinna być pisemna — zarówno pozytywna, jak i negatywna.

Krok 7 — ubezpieczenia. Jeżeli urlop bezpłatny zostanie udzielony, skontaktuj się z działem kadr w sprawie wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Rozważ opcję dobrowolnego przystąpienia do ubezpieczenia chorobowego w ZUS lub wykupienia prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego na czas nieobecności.

Krok 8 — powrót do pracy. Ustal z pracodawcą dokładny termin powrotu. Jeżeli urlop bezpłatny trwa powyżej 3 miesięcy, pamiętaj, że pracodawca może — lecz nie musi — zaproponować Ci inne, równorzędne stanowisko (art. 174 § 3 KP).

Najczęstsze błędy w Wniosek o urlop bezpłatny

Przy składaniu wniosków o urlop bezpłatny w Polsce pracownicy i pracodawcy popełniają błędy, które mogą prowadzić do nieważności urlopu lub utraty uprawnień pracowniczych.

1. Ustna zgoda zamiast pisemnej. Art. 174 § 1 KP wymaga formy pisemnej. Pracownicy, którzy uzyskali ustną zgodę pracodawcy i nie stawili się do pracy, mogą zostać potraktowani jako nieobecni bez usprawiedliwienia. W razie sporu to pracownik musi udowodnić, że urlop bezpłatny był formalnie udzielony — bez pisemnego dokumentu jest to niemożliwe.

2. Nieznajomość skutków dla stażu pracy. Wielu pracowników nie zdaje sobie sprawy, że urlop bezpłatny nie wlicza się do stażu pracy (art. 174 § 2 KP). Przy urlopie bezpłatnym trwającym np. 12 miesięcy pracownik traci rok stażu — co może mieć wpływ na wymiar urlopu wypoczynkowego, nagrody jubileuszowe, odprawę emerytalną czy wymagania stażowe na wyższych stanowiskach.

3. Brak ubezpieczenia zdrowotnego podczas urlopu. Po wyrejestrowaniu przez pracodawcę z ubezpieczeń społecznych pracownik traci prawo do bezpłatnej opieki medycznej w ramach NFZ i zasiłku chorobowego z ZUS. Pracownicy wyjeżdżający za granicę lub planujący aktywny tryb życia w trakcie urlopu bezpłatnego powinni wykupić prywatne ubezpieczenie zdrowotne.

4. Zbyt krótkie wyprzedzenie wniosku. Kodeks pracy nie określa terminu złożenia wniosku o urlop bezpłatny, jednak praktyczny wymóg organizacyjny to minimum 2-4 tygodnie wyprzedzenia. Złożenie wniosku na kilka dni przed planowanym wyjazdem daje pracodawcy mało czasu i zmniejsza szansę na pozytywną decyzję.

5. Myślenie, że pracodawca musi udzielić urlopu. Urlop bezpłatny nie jest uprawnieniem bezwarunkowym — pracodawca może odmówić. Pracownicy, którzy zakładają, że pracodawca zawsze musi wyrazić zgodę, ryzykują rozczarowaniem i koniecznością zmiany planów. Warto rozmawiać z pracodawcą przed złożeniem wniosku.

6. Nieuzgodnienie warunków powrotu. Przy urlopie bezpłatnym powyżej 3 miesięcy pracodawca może zaproponować inne, równorzędne stanowisko (art. 174 § 3 KP). Brak wcześniejszego uzgodnienia warunków powrotu może prowadzić do niezadowolenia obu stron. Warto pisemnie ustalić, na jakich warunkach pracownik powróci do pracy.

Cytuj tę stronę

CC BY 4.0 · można cytować

Powołaj się na ten darmowy szablon w artykule, programie zajęć lub notatce badawczej:

APA
Forms Legal. (2026). Wniosek o urlop bezpłatny (Polska) [Legal document template]. Forms Legal. https://forms-legal.com/pl/polska/employment/hr-forms/wniosek-o-urlop-bezplatny
MLA
"Wniosek o urlop bezpłatny (Polska)." Forms Legal, 2026, https://forms-legal.com/pl/polska/employment/hr-forms/wniosek-o-urlop-bezplatny.
Chicago
Forms Legal. "Wniosek o urlop bezpłatny (Polska)." Forms Legal, 2026. https://forms-legal.com/pl/polska/employment/hr-forms/wniosek-o-urlop-bezplatny.
BibTeX
@misc{formslegal-wniosek-o-urlop-bezplatny,
  author       = {{Forms Legal}},
  title        = {Wniosek o urlop bezpłatny (Polska)},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://forms-legal.com/pl/polska/employment/hr-forms/wniosek-o-urlop-bezplatny}},
  note         = {Free legal document template. Based on Kodeks pracy — art. 174 (ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r., Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 ze zm.)}
}
Wikipedia
{{cite web |title=Wniosek o urlop bezpłatny (Polska) |website=Forms Legal |publisher=Forms Legal |date=2026 |url=https://forms-legal.com/pl/polska/employment/hr-forms/wniosek-o-urlop-bezplatny}}
RIS
TY  - ELEC
T1  - Wniosek o urlop bezpłatny (Polska)
T2  - Forms Legal
PB  - Forms Legal
PY  - 2026
UR  - https://forms-legal.com/pl/polska/employment/hr-forms/wniosek-o-urlop-bezplatny
ER  - 
Forms Legal

Najczęściej zadawane pytania

Czy pracodawca musi udzielić urlopu bezpłatnego w Polsce?

Nie. Art. 174 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że pracodawca "może" udzielić urlopu bezpłatnego na pisemny wniosek pracownika — nie "musi". Urlop bezpłatny jest uprawnieniem warunkowym zależnym od zgody pracodawcy, który może odmówić bez podawania przyczyny. W odróżnieniu od urlopu wypoczynkowego, macierzyńskiego czy wychowawczego, pracownik nie ma roszczenia o udzielenie urlopu bezpłatnego. Odmowa nie może jednak być motywowana zakazanymi przesłankami dyskryminacyjnymi (płeć, wiek, przynależność związkowa itp.) — art. 18³ᵃ KP.

Ile może trwać urlop bezpłatny w Polsce?

Kodeks pracy nie określa minimalnego ani maksymalnego wymiaru urlopu bezpłatnego (art. 174 KP). Urlop bezpłatny może trwać od 1 dnia do kilku lat — zależy to wyłącznie od porozumienia pracownika z pracodawcą. W praktyce pracodawcy chętniej udzielają krótkich urlopów bezpłatnych (do 3 miesięcy). Przy urlopach powyżej 3 miesięcy pracodawca zyskuje uprawnienie do zaproponowania po powrocie równorzędnego stanowiska zamiast poprzedniego (art. 174 § 3 KP). Brak limitu wymiaru oznacza też, że urlop bezpłatny może być wielokrotnie przedłużany — za każdym razem wymaga nowego wniosku pracownika i nowej zgody pracodawcy.

Czy urlop bezpłatny wlicza się do stażu pracy?

Nie. Art. 174 § 2 Kodeksu pracy wprost stanowi, że okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Oznacza to, że za każdy pełny miesiąc urlopu bezpłatnego wymiar urlopu wypoczynkowego zmniejsza się o 1/12 rocznego wymiaru (art. 155¹ § 2 KP). Przy urlopie bezpłatnym trwającym 12 miesięcy pracownik traci 1 rok stażu — co może opóźnić nabycie prawa do 26-dniowego urlopu wypoczynkowego (wymagane 10 lat stażu — art. 154 § 1 KP) lub do wyższej nagrody jubileuszowej.

Czy mam ubezpieczenie zdrowotne podczas urlopu bezpłatnego?

Nie automatycznie. W trakcie urlopu bezpłatnego pracodawca wyrejestrowuje pracownika z ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego (formularz ZUS ZWUA). Pracownik traci prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia i zasiłku chorobowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Aby zachować ubezpieczenie zdrowotne, pracownik może: 1) zarejestrować się jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy (objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym z tego tytułu), 2) wykupić prywatne ubezpieczenie zdrowotne, 3) przystąpić dobrowolnie do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS, opłacając składkę z własnych środków.

Czy mogę podjąć pracę u innego pracodawcy podczas urlopu bezpłatnego?

Tak, co do zasady. Urlop bezpłatny udzielony na podstawie art. 174 KP nie zakazuje pracownikowi podejmowania zatrudnienia u innego pracodawcy ani działalności na własny rachunek. Wyjątek stanowi umowa o zakazie konkurencji (art. 101¹ KP) — jeżeli pracownik podpisał taką umowę, obowiązuje go zakaz pracy na rzecz podmiotów konkurencyjnych przez cały czas trwania stosunku pracy, w tym podczas urlopu bezpłatnego. Podjęcie zatrudnienia u innego pracodawcy nie wpływa na przysługujące pracownikowi prawo do powrotu na dotychczasowe stanowisko po urlopie bezpłatnym.

Jaka jest różnica między urlopem bezpłatnym a wychowawczym?

Urlop bezpłatny (art. 174 KP) i urlop wychowawczy (art. 186 KP) to dwa różne uprawnienia pracownicze. Urlop wychowawczy przysługuje z mocy prawa każdemu pracownikowi-rodzicowi dziecka do 6 lat, trwa do 36 miesięcy, jest składkowy (ZUS opłaca składki emerytalne i rentowe) i wlicza się do stażu pracy. Urlop bezpłatny zależy od zgody pracodawcy, nie ma określonego celu ustawowego, nie jest składkowy (pracownik jest wyrejestrowany z ZUS) i nie wlicza się do stażu pracy. Przy opiece nad dzieckiem korzystniejsze jest skorzystanie z urlopu wychowawczego, który zapewnia ochronę składkową i prawo powrotu na stanowisko.

Czy pracodawca może wysłać pracownika na urlop bezpłatny bez jego zgody?

Nie. Art. 174 § 1 Kodeksu pracy wymaga pisemnego wniosku pracownika — inicjatywa musi wyjść od pracownika. Pracodawca nie może jednostronnie wysłać pracownika na urlop bezpłatny. Jeżeli pracodawca wywiera na pracownika presję, aby złożył wniosek o urlop bezpłatny (np. w celu obejścia przepisów o zwolnieniach grupowych lub redukcji kosztów), pracownik powinien skonsultować się z działem prawnym, związkiem zawodowym lub złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy. Takie działanie pracodawcy może stanowić naruszenie przepisów prawa pracy i być ocenione jako pozorny urlop bezpłatny.

Na podstawie Kodeks pracy — art. 174 (ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r., Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 ze zm.) — ostatnia edycja tekstu: listopad 2026

Niniejszy szablon ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przepisy różnią się w zależności od jurysdykcji i zmieniają się z czasem. W sprawie porady dostosowanej do Twojej sytuacji skonsultuj się z wykwalifikowanym prawnikiem.Pełne zastrzeżenie prawne

Znalazłeś błąd? Daj nam znać