Skip to main content

Vastgoed

Erfdienstbaarheid Akte

De Erfdienstbaarheid Akte in Nederland is de notariële akte waarmee ten laste van het ene perceel (het dienende erf) een zakelijk recht wordt gevestigd ten gunste van een ander perceel (het heersende erf), zoals een recht van weg of overpad, op grond van Burgerlijk Wetboek art. 5:70 tot 5:84.

Kerngegevens

NederlandNederlandNederlands (NL)GratisPDF & Word
Wettelijke basisBurgerlijk Wetboek art. 5:70-5:84; Kadasterwet 1994Handtekeningregels in dit sjabloon: 2 partijen
Erfdienstbaarheid Akte

Burgerlijk Wetboek artt. 5:70-5:84, 3:89, 3:17; Kadasterwet 1994

VOORBEREIDENDE AKTE ERFDIENSTBAARHEID

conform Burgerlijk Wetboek artt. 5:70-5:84 (erfdienstbaarheid); 5:73 (recht van weg); 3:89 (levering via notariële akte); Kadasterwet 1994

N.B. Dit voorbereidende model dient als basis voor de notariële akte. Vestiging van een erfdienstbaarheid vereist een door een notaris gepasseerde akte en inschrijving bij het Kadaster.

Partijen

DE ONDERGETEKENDEN:

1. Eigenaar Heersend Erf:

[Naam van de eigenaar van het heersende erf], adres: [Adres van de eigenaar heersend erf], BSN / KvK: [BSN of KvK-nummer eigenaar heersend erf]

heersend perceel: [Kadastrale aanduiding heersend erf]

hierna te noemen: de Eigenaar Heersend Erf

2. Eigenaar Dienend Erf:

[Naam van de eigenaar van het dienende erf], adres: [Adres van de eigenaar dienend erf], BSN / KvK: [BSN of KvK-nummer eigenaar dienend erf]

dienend perceel: [Kadastrale aanduiding dienend erf]

hierna te noemen: de Eigenaar Dienend Erf

VERKLAREN TE ZIJN OVEREENGEKOMEN als volgt:

Artikel 1 — Vestiging Erfdienstbaarheid

ARTIKEL 1 — VESTIGING VAN DE ERFDIENSTBAARHEID

1.1 De Eigenaar Dienend Erf vestigt ten gunste van het heersende perceel [Kadastrale aanduiding heersend erf] en ten laste van zijn perceel [Kadastrale aanduiding dienend erf] de volgende erfdienstbaarheid (BW 5:70):

Type: [Type erfdienstbaarheid]

Omschrijving: [Gedetailleerde omschrijving van de erfdienstbaarheid]

1.2 De erfdienstbaarheid is een zakelijk recht dat bij eigendomsoverdracht van het heersende of dienende erf van rechtswege overgaat op de nieuwe eigenaar (BW 5:72).

Artikel 2 — Vergoeding en Onderhoud

ARTIKEL 2 — VERGOEDING EN ONDERHOUD

2.1 De vergoeding voor de vestiging bedraagt: [Vergoeding aan eigenaar dienend erf (€)].

2.2 Het onderhoud van de faciliteit waarop de erfdienstbaarheid betrekking heeft, is voor rekening van: [Verantwoordelijkheid voor onderhoud].

2.3 De Eigenaar Dienend Erf is verplicht het gebruik van de erfdienstbaarheid te dulden en handelingen die het recht belemmeren achterwege te laten (BW 5:74).

Artikel 3 — Kadaster en Notaris

ARTIKEL 3 — NOTARIËLE AKTE EN KADASTER INSCHRIJVING

3.1 Partijen geven opdracht aan [Naam van de notaris] om de definitieve vestigingsakte te passeren en ter inschrijving aan te bieden bij het Kadaster (BW 3:89 jo. Kadasterwet 1994 art. 16).

ONDERTEKENING

Aldus voorbereid en in tweevoud ondertekend te [Plaats van ondertekening] op [Datum van ondertekening].

Eigenaar Heersend Erf: [Naam van de eigenaar van het heersende erf]

Handtekening: _________________________

Eigenaar Dienend Erf: [Naam van de eigenaar van het dienende erf]

Handtekening: _________________________

Eigenaar Heersend Erf

________________

Signature

Eigenaar Dienend Erf

________________

Signature

Wat is Erfdienstbaarheid Akte?

De Erfdienstbaarheid Akte in Nederland is de notariële akte waarmee ten laste van het ene perceel (het dienende erf) een zakelijk recht wordt gevestigd ten gunste van een ander perceel (het heersende erf), zoals een recht van weg of overpad, op grond van Burgerlijk Wetboek art. 5:70 tot 5:84. De erfdienstbaarheid is een beperkt recht dat het perceel volgt bij verkoop en pas tegen derden werkt na inschrijving in de openbare registers van het Kadaster conform de Kadasterwet.

De erfdienstbaarheid is een van de oudste rechtsinstituten in het Nederlandse goederenrecht, teruggaand op het Romeinse recht via de Napoleontische codificatie (Burgerlijk Wetboek 1838) en haar opvolger het huidige BW Boek 5 van 1992. De Hoge Raad der Nederlanden heeft in talrijke arresten de grenzen van de erfdienstbaarheid bepaald, waaronder de omvang van het recht van weg, de uitleg van de vestigingsakte bij onduidelijkheden en de grenzen van de beperking op het dienende erf.

De Kadasterwet 1994 vereist inschrijving in de openbare registers van het Kadaster voor derdenwerking: een niet-ingeschreven erfdienstbaarheid bindt alleen de oorspronkelijke partijen maar is niet tegenwerpelijk aan een nieuwe eigenaar van het dienende erf. Na inschrijving volgt de erfdienstbaarheid het eigendom van het perceel bij elke overdracht (BW 5:72: de erfdienstbaarheid gaat over bij overdracht van het heersend erf).

De meest voorkomende erfdienstbaarheden in Nederland omvatten het recht van weg (BW 5:73), het recht van licht en uitzicht (BW 5:50), het recht van overpad, het recht van leiding (water, gas, elektriciteit, telecommunicatie) en het recht van parkeren. Het recht van noodweg (BW 5:57) is een bijzondere variant die door de rechter kan worden opgelegd aan de eigenaar van een naburig perceel wanneer een erf geen toegang tot de openbare weg heeft.

Wanneer heeft u Erfdienstbaarheid Akte nodig?

Een Erfdienstbaarheid Akte is vereist in alle situaties waarbij de eigenaar van een perceel een zakelijk recht van gebruik op een naburig perceel wil vastleggen met werking jegens toekomstige eigenaren.

Bij de verkoop van een deel van een perceel waarbij het afgesplitste gedeelte geen directe toegang heeft tot de openbare weg, dient tegelijk een recht van weg over het overgebleven deel te worden gevestigd, zodat de koper zijn perceel altijd kan bereiken.

Bij de aanleg van nutsinfrastructuur (rioolleidingen, gasleidingen, elektriciteitskabels) over particuliere percelen vestigen nutsbedrijven een recht van leiding bij erfdienstbaarheid of via een gedoogplicht onder de Belemmeringenwet Privaatrecht 1927, afhankelijk van de omstandigheden.

Bij appartementsgebouwen en woonparken met gemeenschappelijke toegangswegen en parkeerterreinen worden erfdienstbaarheden gevestigd ten behoeve van alle afzonderlijke percelen om het gebruik van de gemeenschappelijke voorzieningen juridisch te verankeren.

Bij de uitgifte van bouwpercelen door projectontwikkelaars worden erfdienstbaarheden van licht en uitzicht opgelegd aan alle percelen in het plan om te voorkomen dat buren elkaars uitzicht blokkeren door overdadige bebouwing.

Bij geschillen tussen buren over een bestaand gebruik (zoals jarenlang gebruik van een pad over buurmans erf) waarbij de buureigenaar het gebruik wil formaliseren, wordt een erfdienstbaarheid gevestigd om de situatie juridisch vast te leggen en onzekerheid te beëindigen.

Wat moet er in uw Erfdienstbaarheid Akte staan?

De Erfdienstbaarheid Akte bevat de volgende onmisbare onderdelen.

Heersend en dienend erf. Exacte kadastrale aanduiding (gemeente, sectie, perceelnummer) van zowel het heersende erf (begunstigde) als het dienende erf (belaste perceel). Zijn meerdere percelen belast of begunstigd, dan worden alle vermeld.

Omschrijving van de erfdienstbaarheid. Precieze beschrijving van het recht: aard (recht van weg, licht, overpad, leiding), omvang (breedte van het pad, hoogte van de beplanting, diameter van de leiding), locatie op het dienende erf (coördinaten, situatietekening als bijlage) en wijze van uitoefening (voetpad, rijbaan, permanente kabels).

Vergoeding. Een eenmalige koopsom of jaarlijkse retributie aan de eigenaar van het dienende erf, indien van toepassing. Veel erfdienstbaarheden worden om niet gevestigd (bijv. bij perceelafsplitsing door dezelfde verkoper).

Onderhoud. Wie is verantwoordelijk voor het onderhoud van het pad, de leiding of de overige faciliteiten? Gebruikelijk: eigenaar heersend erf voor de faciliteit zelf; eigenaar dienend erf voor geen belemmeringen te veroorzaken.

Duur. Erfdienstbaarheden zijn in beginsel eeuwigdurend; tijdelijke varianten zijn mogelijk maar minder gebruikelijk.

Een voorbereidend model voor de Erfdienstbaarheid Akte structureert de afspraken voor het notariele bezoek. De definitieve vestiging vereist een notariële akte en inschrijving bij het Kadaster.

Verwante documenten: de Opstalrecht Akte (nl-opstalrecht-akte) voor gebouwen op andermans grond en de Eigendomsoverdracht Akte (nl-eigendomsoverdracht-akte) voor volledige perceelverkoop.

Hoe vult u uw Erfdienstbaarheid Akte in?

Het voorbereidende model voor de Erfdienstbaarheid Akte wordt als volgt ingevuld.

Stap 1 — Eigenaren van de percelen. Noteer de volledige naam, het adres en het BSN of KvK-nummer van de eigenaar van het heersende erf en de eigenaar van het dienende erf. Zijn er meerdere eigenaren (gezamenlijke eigendom), dan dienen allen te ondertekenen.

Stap 2 — Kadastrale gegevens. Noteer voor elk perceel de gemeente, sectie, perceelnummer en oppervlakte conform het Kadaster-uittreksel. Zijn er aparte gedeelten van percelen belast, geef dan de coördinaten of een situatietekening op.

Stap 3 — Omschrijving recht. Specificeer het type erfdienstbaarheid, de exacte locatie op het dienende erf (ligging van het pad, diepte van de leiding, richting van het uitzicht) en de wijze van gebruik (te voet, per auto, periodiek of continu).

Stap 4 — Vergoeding. Geef aan of er een eenmalige vergoeding of jaarlijkse retributie wordt betaald. Leg de hoogte, de betalingsfrequentie en eventueel de CPI-indexering vast.

Stap 5 — Onderhoud. Leg vast wie het pad, de leiding of de andere faciliteit onderhoudt en wat de kosten zijn.

Stap 6 — Notaris. Leg het ingevulde model voor aan een erkende notaris voor de opstelling en het passeren van de officiële notariële akte en de inschrijving bij het Kadaster.

Veelgemaakte fouten bij uw Erfdienstbaarheid Akte

Bij de vestiging en uitoefening van erfdienstbaarheden worden de volgende fouten regelmatig gemaakt.

Te vage omschrijving van het recht. Erfdienstbaarheden omschreven als 'recht van weg over het naburige perceel' zonder aanduiding van de exacte locatie, breedte en te gebruiken voertuigen leiden tot langdurige buurgeschillen. De Hoge Raad beoordeelt de reikwijdte op basis van de letterlijke tekst van de vestigingsakte en de bedoeling van partijen bij vestiging; een te vage akte geeft weinig houvast.

Geen situatietekening bijgevoegd. Zonder een duidelijke situatietekening met maataanduiding is het pad, de leiding of het uitzichtsrecht niet precies te localiseren op het perceel. Voeg altijd een gewaarmerkte tekening als bijlage bij de notariële akte.

Niet ingeschreven bij het Kadaster. Contractuele afspraken over erfdienstbaarheden zonder notariële akte en Kadaster-inschrijving zijn niet tegenwerpelijk aan kopers van het dienende erf. Na verkoop van het perceel kan de nieuwe eigenaar het gebruik weigeren.

Onderhoud niet geregeld. Partijen vergeten vast te leggen wie het pad of de leiding onderhoudt. Gebrek aan onderhoudsbepalingen leidt tot geschillen over wie de kosten draagt bij schade of slijtage.

Vermenging niet onderkend. Bij de aankoop van het dienende erf door de eigenaar van het heersende erf tenietgaat de erfdienstbaarheid automatisch. Verkoopt de nieuwe eigenaar later één van de percelen, dan dient een nieuwe erfdienstbaarheid te worden gevestigd.

Citeer deze pagina

CC BY 4.0 · vrij te citeren

Verwijs naar dit gratis sjabloon in een artikel, lesplan of onderzoeksnotitie:

APA
Forms Legal. (2026). Erfdienstbaarheid Akte (Nederland) [Legal document template]. Forms Legal. https://forms-legal.com/nl/netherlands/real-estate/agreements/nl-erfdienstbaarheid-akte
MLA
"Erfdienstbaarheid Akte (Nederland)." Forms Legal, 2026, https://forms-legal.com/nl/netherlands/real-estate/agreements/nl-erfdienstbaarheid-akte.
Chicago
Forms Legal. "Erfdienstbaarheid Akte (Nederland)." Forms Legal, 2026. https://forms-legal.com/nl/netherlands/real-estate/agreements/nl-erfdienstbaarheid-akte.
BibTeX
@misc{formslegal-nl-erfdienstbaarheid-akte,
  author       = {{Forms Legal}},
  title        = {Erfdienstbaarheid Akte (Nederland)},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://forms-legal.com/nl/netherlands/real-estate/agreements/nl-erfdienstbaarheid-akte}},
  note         = {Free legal document template. Based on Burgerlijk Wetboek art. 5:70-5:84; Kadasterwet 1994}
}
Wikipedia
{{cite web |title=Erfdienstbaarheid Akte (Nederland) |website=Forms Legal |publisher=Forms Legal |date=2026 |url=https://forms-legal.com/nl/netherlands/real-estate/agreements/nl-erfdienstbaarheid-akte}}
RIS
TY  - ELEC
T1  - Erfdienstbaarheid Akte (Nederland)
T2  - Forms Legal
PB  - Forms Legal
PY  - 2026
UR  - https://forms-legal.com/nl/netherlands/real-estate/agreements/nl-erfdienstbaarheid-akte
ER  - 
Forms Legal

Veelgestelde vragen

Wat is een erfdienstbaarheid en welke soorten bestaan er in Nederland?

Een erfdienstbaarheid (BW 5:70-5:84) is een zakelijk recht waarmee een onroerend goed (het 'heersend erf') een bepaald gebruik mag maken van een naastgelegen of nabijgelegen onroerend goed (het 'dienend erf'). De eigenaar van het dienende erf is verplicht dit gebruik te dulden of bepaalde dingen niet te doen. De meest voorkomende erfdienstbaarheden in Nederland zijn: (1) het recht van weg (BW 5:73), waarbij de eigenaar van het heersende erf gebruik mag maken van een pad of weg over het dienende erf om zijn perceel te bereiken; (2) het recht van licht en uitzicht (BW 5:50), waarbij de eigenaar van het dienende erf geen bebouwing of beplanting hoger dan een bepaalde grens mag oprichten; (3) het recht van overpad, voor voetgangers of fietsers; (4) het recht van leiding, voor water-, gas-, elektriciteits- of datakabels; (5) het recht van parkeren op andermans grond. Erfdienstbaarheden moeten rusten op onroerend goed (zakelijk recht) en volgen het eigendom; bij overdracht van het heersende of dienende erf gaan de rechten en verplichtingen automatisch mee over op de nieuwe eigenaar.

Hoe wordt een erfdienstbaarheid gevestigd en ingeschreven bij het Kadaster?

Een erfdienstbaarheid wordt gevestigd bij notariële akte (BW 5:73 jo. BW 3:89) en dient te worden ingeschreven in de openbare registers van het Kadaster (Kadasterwet 1994) voor derdenwerking. De notaris passeert de vestigingsakte namens de eigenaar van het dienende erf en stuurt de akte ter inschrijving aan het Kadaster. Zonder inschrijving is de erfdienstbaarheid een puur contractuele verplichting tussen de huidige partijen, maar niet tegenwerpelijk aan een nieuwe eigenaar van het dienende erf. Na inschrijving is de erfdienstbaarheid gekoppeld aan het perceel en volgt automatisch elke overdracht van eigendom. De kosten van vestiging omvatten notariskosten, Kadasterrechten (circa € 130-200 per inschrijving) en overdrachtsbelasting (indien een koopsom voor de erfdienstbaarheid wordt betaald). Erfdienstbaarheden kunnen ook ontstaan door verjaring (BW 3:105 jo. 3:306, twintig jaar bezit) of door rechterlijk vonnis (BW 5:57, recht van noodweg bij ingesloten perceel).

Wat is het recht van noodweg en wanneer kan een eigenaar dit opeisen?

Het recht van noodweg (BW 5:57) is een bijzondere vorm van erfdienstbaarheid die door de eigenaar van een ingesloten perceel (een perceel zonder toegang tot de openbare weg) bij de Kantonrechter kan worden afgedwongen, ook zonder toestemming van de naburige grondeigenaar. De eigenaar van het ingesloten perceel verzoekt de rechter om de aanwijzing van een noodweg over een naburig perceel. De rechter weegt de belangen af: de minst bezwarende route voor het dienende erf heeft de voorkeur. De kosten voor de aanleg van de weg zijn voor de eigenaar van het heersende erf; hij betaalt ook een jaarlijkse schadevergoeding (retributie) aan de eigenaar van het dienende erf. Het recht van noodweg vervalt zodra het ingesloten perceel via een andere route toegang tot de openbare weg verkrijgt. In stedelijk gebied speelt het recht van noodweg minder omdat percelen via straten en steegjes bereikbaar zijn; in landelijk gebied en bij gedwongen verkoop van een deel van een perceel (waarna het resterende deel ingesloten raakt) is het recht van noodweg regelmatig een onderwerp van procedures bij de Rechtbank.

Kan een erfdienstbaarheid worden opgeheven of gewijzigd?

Een erfdienstbaarheid kan worden opgeheven of gewijzigd via een notariële akte van opheffing of wijziging, gevolgd door inschrijving van die akte bij het Kadaster (BW 5:79). Beide partijen (eigenaar heersend erf en eigenaar dienend erf) moeten instemmen. Instemmen zonder notariële akte is slechts contractueel geldig tussen partijen; voor derdenwerking is notariële vastlegging en Kadaster-inschrijving vereist. Naast vrijwillige opheffing kan een erfdienstbaarheid ook vervallen door: (1) vermenging (BW 5:79 lid 1): als het heersend en dienend erf door dezelfde eigenaar worden verkregen; (2) tijdsverloop bij tijdelijke erfdienstbaarheden; (3) rechterlijk oordeel op verzoek van de eigenaar van het dienende erf, indien de erfdienstbaarheid door veranderende omstandigheden geen enkel nut meer heeft voor het heersende erf (BW 5:78). De Kantonrechter wijst een opheffingsverzoek slechts in uitzonderlijke gevallen toe, omdat erfdienstbaarheden in beginsel permanent zijn bedoeld. De rechter kan ook een wijziging gelasten in plaats van algehele opheffing.

Hoe worden erfdienstbaarheden opgespoord bij de aankoop van een woning?

Bij de aankoop van een woning in Nederland controleert de notaris de eigendomshistorie in de openbare registers van het Kadaster. Erfdienstbaarheden staan vermeld in het Kadaster-uittreksel van het desbetreffende perceel. De notaris controleert zowel welke erfdienstbaarheden op het perceel rusten (het perceel is dienend erf) als welke rechten het perceel ten opzichte van naburige percelen heeft (het perceel is heersend erf). Kopers hebben recht op inzage in alle ketenbedingen en kwalitatieve verplichtingen die op het perceel rusten. Niet alle erfdienstbaarheden staan altijd correct in het Kadaster geregistreerd: vóór de invoering van de Kadasterwet 1994 werden erfdienstbaarheden soms mondeling of in verouderde hypotheekakten gevestigd. De notaris raadpleegt in geval van twijfel de gemeente, de historische registers en het projectdossier van bouwvergunningen om eventuele niet-geregistreerde rechten op het spoor te komen.

Wat zijn de verplichtingen van de eigenaar van het dienende erf?

De eigenaar van het dienende erf (belast met de erfdienstbaarheid) moet de uitoefening van het recht door de eigenaar van het heersende erf dulden en mag handelingen die de erfdienstbaarheid belemmeren niet verrichten (BW 5:74). Concreet betekent dit: (1) bij een recht van weg: de eigenaar van het dienende erf mag het pad of de weg niet afsluiten, bebouwen of anderszins ontoegankelijk maken; (2) bij een recht van licht en uitzicht: geen hogere schutting, haag of gebouw oprichten dan de afgesproken hoogte; (3) bij een recht van leiding: geen graafwerkzaamheden uitvoeren boven de leiding zonder overleg met de gerechtigde. De eigenaar van het dienende erf mag de erfdienstbaarheid niet verzwaren of het gebruik van het heersend erf redelijkerwijze moeilijker maken. Schending van een erfdienstbaarheid leidt tot aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad (BW 6:162) of wanprestatie en geeft de eigenaar van het heersende erf recht op schadevergoeding en een rechterlijk verbod (kort geding art. 254 Rv).

Wat is het verschil tussen een erfdienstbaarheid en een kwalitatieve verplichting?

Een erfdienstbaarheid (BW 5:70) en een kwalitatieve verplichting (BW 6:252) zijn beide instrumenten om gebruiksregels aan onroerend goed te koppelen, maar zij functioneren anders. Een erfdienstbaarheid is een zakelijk recht: het rust op het goed zelf en is tegenwerpelijk aan alle eigenaren en rechthebbenden, nu en in de toekomst, zonder dat een contract met elke nieuwe eigenaar nodig is. Een kwalitatieve verplichting (BW 6:252) is een contractuele regeling waarbij de verplichting op grond van een beding in de overeenkomst overgaat op nieuwe eigenaren van het belaste goed, mits de verplichting schriftelijk is vastgelegd en ingeschreven bij het Kadaster. Het verschil zit in de juridische basis: de erfdienstbaarheid vereist dat er twee percelen zijn (dienend en heersend erf); de kwalitatieve verplichting is flexibeler maar heeft minder sterke zakelijke werking. In de praktijk wordt de kwalitatieve verplichting gebruikt bij verplichtingen die moeilijk als erfdienstbaarheid te formuleren zijn, zoals onderhoudsverplichtingen, een verbod op cannabiskweek, of een exploitatiebijdrage voor gemeenschappelijke voorzieningen.

Gebaseerd op Burgerlijk Wetboek art. 5:70-5:84; Kadasterwet 1994 — tekst laatst bewerkt in juni 2026

Dit sjabloon wordt uitsluitend ter informatie verstrekt en vormt geen juridisch advies. Wetten verschillen per rechtsgebied en veranderen in de loop van de tijd. Raadpleeg een gekwalificeerde advocaat voor advies dat is afgestemd op uw situatie.Volledige disclaimer

Een fout gevonden? Laat het ons weten