Naturalisatieverzoek Nederland

Het Naturalisatieverzoek is de officiële aanvraag waarmee een vreemdeling in Nederland vraagt om verlening van de Nederlandse nationaliteit door naturalisatie op grond van de Rijkswet op het Nederlanderschap (RWN) art. 8. Nederland maakt deel uit van het Koninkrijk der Nederlanden (naast Aruba, Curaçao en Sint Maarten), en de RWN regelt de nationaliteit voor het gehele Koninkrijk. Naturalisatie is een constitutioneel recht bij vervulling van de wettelijke voorwaarden en niet afhankelijk van discretionaire beleidsruimte van de overheid.

Naturalisatie onderscheidt zich van optie (een vereenvoudigde route voor bepaalde categorieën, zoals personen die vijf jaar getrouwd zijn met een Nederlander conform RWN art. 6). Naturalisatie is de standaardroute voor vreemdelingen die minimaal vijf jaar onafgebroken rechtmatig in Nederland hebben verbleven. De aanvraag wordt ingediend bij de burgemeester van de gemeente van de woonplaats of, voor Nederlanders in het buitenland die al eerder de nationaliteit hebben verloren, bij een Nederlandse ambassade of consulaat.

Het naturalisatieproces in Nederland verloopt via de gemeente (die de aanvraag voorbereid doorstuurt naar de IND) en de IND (die de aanvraag beoordeelt en de Kroon adviseert). De Kroon — de Koning op voordracht van de Minister van Justitie en Veiligheid — verleent officieel de Nederlandse nationaliteit via een Koninklijk Besluit. Na bekrachtiging dient de naturalisandus te verschijnen bij een openbare naturalisatieceremonie conform de gemeentelijke inrichtingsregels. De naturalisatieceremonie is een openbaar en niet-religieus ritueel waarbij de nieuwe staatsburger de belofte of eed aflegt van trouw aan de Grondwet en aan het Koninkrijk der Nederlanden.

De Nederlandse nationaliteitswetgeving kent als hoofdregel het éénnatjonaliteitsbeginsel: bij naturalisatie dient de naturalisandus doorgaans afstand te doen van de oorspronkelijke nationaliteit (renunciatie), tenzij een van de wettelijke uitzonderingen van RWN art. 9 lid 1 onder b van toepassing is (bijv. indien het land van herkomst het niet toestaat afstand te doen, of indien de naturalisandus erkend vluchteling is).

De naturalisatietoets, geregeld in het Besluit naturalisatietoets, toetst kennis van de Nederlandse taal (mondeling en schriftelijk minimaal B1-niveau) en kennis van de Nederlandse samenleving. Wie beschikt over een geldig inburgeringsdiploma of een andere vrijstelling (zoals een Nederlands staatsexamen NT2) is vrijgesteld van de naturalisatietoets. Het inburgeringsdiploma conformeert aan de vereisten van de Wet inburgering 2021.

De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State behandelt hoger beroep in naturalisatiezaken. De Hoge Raad der Nederlanden is bevoegd in cassatieprocedures over nationaliteitsrecht. De rechtbank behandelt beroepszaken bij weigering door de Kroon. Naturalisatie leidt tot verkrijging van het Unieburgerschap conform art. 20 VWEU, waarmee volle burgerrechten in de Europese Unie worden verkregen, inclusief vrij verkeer van personen en kiesrecht bij Europese Parlementsverkiezingen.

Een naturalisatieverzoek is het aangewezen instrument in de volgende situaties.

Na vijf jaar rechtmatig verblijf in Nederland: De meest voorkomende route is naturalisatie na vijf jaar onafgebroken rechtmatig verblijf (met verblijfsvergunning) in Nederland, voldaan aan de inburgeringseis, geen gevaar voor de openbare orde en bereidheid tot renunciatie conform RWN art. 8. Kandidaten die de staatsexamen NT2 of het inburgeringsdiploma hebben behaald, zijn het verst in de procedure. Verblijf in het kader van een asielproces telt mee zodra de asielvergunning is verleend.

Na drie jaar als partner van een Nederlander: Naturalisandussen die al drie jaar onafgebroken samenleeft of gehuwd is met een Nederlander (of een Nederlander op Aruba, Curaçao of Sint Maarten) kunnen al na drie jaar rechtmatig verblijf naturaliseren conform RWN art. 8 lid 1 onder b. Bewijs van de duurzame relatie (huwelijksakte, BRP-inschrijving op hetzelfde adres) is vereist. Het gemeentelijke huwelijksregister en de BRP-gegevens worden leidend geacht.

Herstelnaturalisatie na verlies Nederlanderschap: Voormalige Nederlanders die de Nederlandse nationaliteit hebben verloren door vrijwillige verkrijging van een buitenlandse nationaliteit (RWN art. 15 lid 1 onder a) kunnen herstel van de nationaliteit aanvragen conform RWN art. 8 lid 4. Zij zijn in bepaalde gevallen vrijgesteld van het verblijfsvereiste. Vrouwen die vóór 1985 de Nederlandse nationaliteit verloren door huwelijk met een buitenlander kunnen via optie (RWN art. 6) hun nationaliteit herstellen.

Naturalisatie van erkende vluchtelingen: Erkende vluchtelingen (houders van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd conform Vw 2000 art. 28) die vijf jaar rechtmatig in Nederland verblijven, zijn vrijgesteld van de renunciatieplicht en bepaalde andere vereisten conform RWN art. 9 lid 1 onder b. Zij behoeven geen renunciatieverklaring bij het naturalisatieverzoek te voegen.

Naturalisatie via Koninkrijksroute: Inwoners van Aruba, Curaçao en Sint Maarten die willen naturaliseren naar het Nederlanderschap van het Europese deel van Nederland, volgen een separate procedure via de lokale gouvernementele instantie, maar op basis van dezelfde RWN-bepalingen. De Gouverneur van het desbetreffende eiland coördineert de procedure met de Minister van Justitie en Veiligheid.

Ongehuwde personen die staatsloos zijn: Staatlozen (personen zonder nationaliteit) kunnen na vijf jaar rechtmatig verblijf naturaliseren zonder renunciatieplicht, omdat zij geen nationaliteit bezitten om van afstand te doen conform RWN art. 9 lid 1 onder b jo. Staatlozenverdrag 1954 art. 32. Zij zijn ook vrijgesteld van rijksleges.

Een volledig naturalisatieverzoek bevat de volgende kernonderdelen, elk met directe juridische relevantie.

Verblijfshistorie: De aanvrager dient te kunnen aantonen vijf jaar (of drie jaar bij partner van Nederlander) onafgebroken rechtmatig in Nederland te hebben verbleven. Verblijfshistorie wordt geverifieerd via BRP-uittreksels van alle gemeenten waar de naturalisandus ingeschreven heeft gestaan en via het IND-dossier. Korte onderbrekingen in het verblijf (vakantie, zakenreizen van minder dan zes maanden) zijn in principe toegestaan conform Vc 2000 B10/7. Aanvragers dienen uittreksels aan te vragen bij alle gemeenten waar zij de afgelopen vijf jaar ingeschreven stonden; een uittreksel mag bij indiening niet ouder zijn dan drie maanden.

Inburgeringsdiploma of vrijstellingsgrond: Een geldig inburgeringsdiploma conform de Wet inburgering 2021 of een bewijs van vrijstelling (staatsexamen NT2 programma I of II, HBO/WO-diploma in het Nederlands, vrijstelling op medische gronden via UWV-advies) is verplicht. Zonder dit stuk wordt de aanvraag niet in behandeling genomen. De DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) beheert de inburgeringsdiploma-administratie en geeft duplicaten af bij verlies van het originele diploma.

Naturalisatietoets of vrijstelling: Wie geen inburgeringsdiploma heeft, dient de naturalisatietoets te ondergaan bij een erkend exameninstituut. De toets omvat mondelinge en schriftelijke taalvaardigheid B1 en kennis van de Nederlandse samenleving (KNS-onderdeel). Afnamelocaties zijn verspreid over heel Nederland; raadpleeg ind.nl/naturalisatietoets voor actuele locaties en tarieven. De toets kan meerdere malen worden afgelegd; slagingscertificaten zijn twee jaar geldig voor gebruik in de naturalisatieprocedure.

Renunciatieverklaring: Bij het naturalisatieverzoek dient de aanvrager te verklaren bereid te zijn afstand te doen van de oorspronkelijke nationaliteit (indien het land van herkomst dit toestaat) conform RWN art. 9 lid 1 onder a. De renunciatieverklaring wordt afgelegd bij de gemeente of de diplomatieke post waar de naturalisatie wordt aangevraagd. De feitelijke renunciatie dient plaats te vinden binnen twee jaar na het Koninklijk Besluit; niet-tijdige renunciatie leidt tot verlies van de Nederlandse nationaliteit conform RWN art. 15 lid 1 onder c.

Leges: De gemeente rekent gemeentelijke leges voor de behandeling van het naturalisatieverzoek. De IND rekent aanvullende rijksleges. In 2026 bedragen de rijksleges voor naturalisatie van een volwassene: € 969. Raadpleeg de specifieke gemeentelijke legesverordening voor de gemeentelijke toeslag. Erkende vluchtelingen en staatlozen zijn vrijgesteld van rijksleges.

Naturalisatieceremonie: Na afgifte van het Koninklijk Besluit wordt de naturalisandus uitgenodigd voor de openbare naturalisatieceremonie bij de gemeente. De aanwezigheid bij de ceremonie is verplicht; wie niet verschijnt, ontvangt de Nederlandse nationaliteit niet ondanks het KB. De gemeente plant de ceremonie doorgaans binnen drie maanden na afgifte van het KB. Datum en locatie worden schriftelijk meegedeeld via de gemeentelijke correspondentie.

Bij forms-legal.com kunt u het naturalisatieverzoek volledig digitaal voorbereiden. Alle secties zijn afgestemd op de meest recente RWN-vereisten en de IND-checklist naturalisatie 2024. Download als PDF voor persoonlijke indiening bij de gemeente. Raadpleeg ook nl-inburgeringsverklaring voor de inburgeringseis en nl-verblijfsvergunning-aanvraag voor de verblijfshistorie.

Het naturalisatieverzoek invullen verloopt via de volgende stappen.

Stap 1 — Maak een afspraak bij de gemeente: Naturalisatieverzoeken worden persoonlijk ingediend bij de gemeente van inschrijving in de BRP. Maak een afspraak via de gemeentelijke website. Breng originele documenten mee; kopieën worden door de ambtenaar gewaarmerkt. Houd rekening met wachttijden voor afspraken — bij grote gemeenten zoals Amsterdam, Rotterdam en Den Haag kan de wachttijd oplopen tot vier tot acht weken.

Stap 2 — Vul persoonsgegevens in: Vermeld naam, geboortedatum, BSN (Burgerservicenummer), en adresgegevens exact conform de BRP-registratie. Het BSN staat op uw DigiD, verblijfsvergunning of een BRP-uittreksel van de gemeente. Controleer of uw gegevens in de BRP correct zijn voor indiening. Een discrepantie in naam of geboortedatum tussen paspoort, BRP en inburgeringsdiploma leidt tot verwerkingsvertraging.

Stap 3 — Documenteer verblijfshistorie: Vraag via mijnOverheid.nl of de IND een overzicht van uw verblijfsrechtelijke status op. Voeg BRP-uittreksels toe van alle gemeenten waar u de afgelopen vijf jaar ingeschreven heeft gestaan. Elk uittreksel mag niet ouder zijn dan drie maanden op het moment van indiening. Bij verblijf in meerdere gemeenten vraag het uittreksel op bij elke gemeente afzonderlijk.

Stap 4 — Voeg inburgeringsbewijs toe: Haal het inburgeringsdiploma op via de DUO-portaal (duo.nl) of via de gemeente. Noteer het diplomanummer in het formulier. Zonder geldig inburgeringsdiploma of vrijstelling kunt u de aanvraag niet indienen. Bij een vrijstelling op medische gronden voegt u het UWV-medisch advies toe; bij een diploma-vrijstelling voegt u een gewaarmerkte kopie van uw HBO/WO-diploma toe.

Stap 5 — Renunciatieverklaring invullen: Geef aan of u bereid bent afstand te doen van uw huidige nationaliteit. Neem contact op met de ambassade van uw land van herkomst om de procedure voor renunciatie te bespreken. Sommige landen bieden een automatische intrekkingsprocedure na naturalisatie; anderen vereisen een actief renunciatieverzoek bij de ambassade of via de bevoegde autoriteit in het land van herkomst. Noteer de naam van de ambassade en de contactgegevens in het formulier.

Stap 6 — Dien de aanvraag in bij de gemeente: De gemeenteambtenaar controleert de volledigheid en neemt de aanvraag formeel in ontvangst. U ontvangt een ontvangstbevestiging. De IND behandelt de aanvraag vervolgens en brengt de Kroon een advies uit over het Koninklijk Besluit. De IND kan schriftelijk aanvullende documenten opvragen (herstelbrief conform Awb art. 4:5); reageer binnen de gestelde termijn.

Stap 7 — Naturalisatieceremonie: Na afgifte van het Koninklijk Besluit wordt u uitgenodigd voor de openbare naturalisatieceremonie bij de gemeente. U legt een belofte of eed af overeenkomstig de naturalisatiewet. Aanwezigheid is verplicht; niet verschijnen heeft tot gevolg dat de naturalisatie geen doorgang vindt ondanks het KB. Daarna ontvangt u de Nederlandse nationaliteitsbevestiging en kunt u een Nederlands paspoort aanvragen.

De vereisten voor naturalisatie zijn limitatief opgesomd in de Rijkswet op het Nederlanderschap (RWN) art. 8 en art. 9.

Verblijfsvereiste: Minimaal vijf jaar onafgebroken rechtmatig verblijf in Nederland conform RWN art. 8 lid 1 onder a. Voor partners van Nederlanders geldt drie jaar conform art. 8 lid 1 onder b. Verblijf moet zijn gedekt door een geldige verblijfsvergunning. Perioden van verblijf in het kader van asiel tellen mee na verlening van de asielvergunning. Perioden van verblijf op basis van een visum korter dan 90 dagen tellen niet mee voor de verblijfseis.

Inburgeringseis: Aanvrager moet voldoen aan de inburgeringseis conform RWN art. 8 lid 1 onder e: geldig inburgeringsdiploma (Wet inburgering 2021, A2-niveau mondelinge vaardigheid en B1-niveau schriftelijk), staatsexamen NT2 programma I of II, of een erkende vrijstelling. De DUO beheert de inburgeringsadministratie en geeft op aanvraag een uitdraai van de examenresultaten.

Geen gevaar voor openbare orde: Aanvrager mag de afgelopen vijf jaar niet zijn veroordeeld voor een misdrijf waarbij een onvoorwaardelijke gevangenisstraf is opgelegd van vier jaar of meer conform RWN art. 9 lid 1 onder a. Ook een lichtere veroordeling kan leiden tot weigering bij recidive (RWN art. 9 lid 2 glijdende schaal). Een opgelegde taakstraf van meer dan 240 uur binnen de afgelopen vijf jaar kan eveneens leiden tot weigering.

Renunciatieplicht: Aanvrager moet bereid zijn afstand te doen van de oorspronkelijke nationaliteit na naturalisatie conform RWN art. 9 lid 1 onder b, tenzij vrijgesteld (o.a. erkende vluchtelingen, staatlozen, personen wier land van herkomst renunciatie niet toestaat). De renunciatie dient te geschieden binnen twee jaar na naturalisatie; anders verliest de naturalisandus de Nederlandse nationaliteit conform RWN art. 15 lid 1 onder c.

Leges: Rijksleges 2026: € 969 voor een volwassene. Gemeentelijke leges variëren per gemeente (€ 50 tot € 200). Vrijstelling van leges geldt voor erkende vluchtelingen en staatlozen op aanvraag. Kinderen die meenaturaliseren betalen geen extra rijksleges indien mee-aangevraagd bij dezelfde naturalisatieaanvraag.

Constitutionele grondslag: De verlening van het Nederlanderschap geschiedt bij Koninklijk Besluit conform art. 53 RWN, op voordracht van de Minister van Justitie en Veiligheid. Het KB is een algemeen verbindend besluit en treedt in werking na publicatie in het Staatsblad. De naturalisatieceremonie en de aflegging van de belofte of eed zijn verplicht gesteld bij de Wet op de plechtigheid van de naturalisatie (Stb. 2012, 293).

Bij naturalisatieverzoeken zijn de volgende fouten de meest voorkomende oorzaken van vertraging of afwijzing.

Onvoldoende verblijfsduur aantonen: Aanvragers dienen niet alleen vijf jaar verblijf te hebben gehad, maar ook vijf jaar onafgebroken rechtmatig verblijf met een verblijfsvergunning. Perioden van verblijf in afwachting van een eerste vergunning of na intrekking van een vergunning tellen niet mee. Verzamel alle IND-beschikkingen en BRP-uittreksels van de afgelopen vijf jaar om de continuïteit van het rechtmatig verblijf aan te tonen.

Verlopen inburgeringsdiploma: Een inburgeringsdiploma behaald meer dan vijf jaar geleden kan in bepaalde gevallen niet meer geldig zijn voor naturalisatie. Raadpleeg de IND-checklist om te bepalen of uw diploma nog geldig is of dat een hertoets vereist is.

Renunciatie niet voorbereid: Aanvragers beginnen de naturalisatieprocedure zonder na te gaan of en hoe hun land van herkomst renunciatie van de nationaliteit toestaat. Sommige landen (bijv. Iran, Marokko) beperken renunciatiemogelijkheden. Informeer bij de ambassade van uw land van herkomst vóór indiening van het naturalisatieverzoek.

Onvoldoende BSN-verificatie: De BSN moet kloppen in alle ingediende documenten. Een mismatch in de BSN-registratie bij DUO (inburgering), de gemeente (BRP) en de IND leidt tot verwerkingsvertragingen. Controleer uw BSN op alle documenten vóór indiening.

Gemeentelijke leges niet meebetaald: Naast de rijksleges van de IND rekent elke gemeente eigen leges. Aanvragers vergeten soms de gemeentelijke toeslag te betalen, waardoor de aanvraag formeel niet compleet is. Vraag de gemeentelijke legesverordening op bij uw gemeente.

Niet verschenen bij de naturalisatieceremonie: De openbare naturalisatieceremonie is verplicht; wie niet verschijnt verliest zijn recht op de Nederlandse nationaliteit ondanks het Koninklijk Besluit. Zet de ceremonie onmiddellijk in uw agenda zodra de gemeente de datum meedeelt. Verhindering dient tijdig gemeld te worden bij de gemeente voor verzetting van de datum.