Levenstestament

De Levenstestament in Nederland is de notariële akte waarin iemand vastlegt wie zijn financiële, persoonlijke en medische zaken mag behartigen wanneer hij dat zelf niet meer kan, gebaseerd op de volmacht van Burgerlijk Wetboek art. 3:60, het beschermingskader van BW art. 1:381 tot 1:385 en de WGBO. Anders dan een gewoon testament, dat pas na overlijden werkt, treedt het levenstestament juist tijdens het leven in werking bij wilsonbekwaamheid en wordt het door de notaris ingeschreven in het Centraal Levenstestamentenregister van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie.

De juridische grondslag van het levenstestament ligt in een combinatie van regels: artikel 3:60 BW (volmacht in het algemeen) en artikel 3:62 BW (bijzondere volmacht) voor het volmacht-element, artikel 1:381 tot en met 1:385 BW (bewind en mentorschap) voor het kader rond wilsonbekwaamheid en alternatieve beschermingsmaatregelen, en artikel 7:450 en artikel 7:465 BW (WGBO) voor de medische vertegenwoordigingsbevoegdheid. De Wet op het notarisambt (Wna) bepaalt de notariele vorm, en de Koninklijke Notariele Beroepsorganisatie (KNB) beheert het Centraal Levenstestamentenregister waarin elk levenstestament wordt ingeschreven.

De kerngedachte van het levenstestament is dat de volmachtgever, terwijl hij nog volledig wilsbekwaam is, zelf bepaalt wie zijn financiele zaken behartigt (bankrekeningen bij ING, ABN AMRO, Rabobank; vastgoed bij Kadaster; belastingen bij Belastingdienst; ondernemingsbeslissingen voor zijn BV bij de KVK) en wie zijn medische en woonbeslissingen neemt (welke arts behandelt, welke ingreep wordt toegestaan, of opname in een verpleeghuis aanvaardbaar is). Zonder levenstestament moet bij wilsonbekwaamheid de Kantonrechter een bewindvoerder benoemen ex artikel 1:431 BW voor het vermogen en eventueel een mentor ex artikel 1:450 BW voor de persoon, met bijbehorende kosten, openbaarheid en periodieke verantwoording.

Het levenstestament biedt drie typen volmachten in een document. Allereerst een financiele volmacht (algemeen of bijzonder) voor alle vermogensrechtelijke handelingen met expliciete duurzaamheidsclausule zodat de volmacht op grond van artikel 3:72 BW juist niet eindigt bij wilsonbekwaamheid. Ten tweede een persoonlijke volmacht voor woonbeslissingen, kledingkeuze, huisdier verzorging, en sociale contacten. Ten derde een medische volmacht ex artikel 7:465 BW WGBO waarin de gevolmachtigde optreedt als vertegenwoordiger van de patient jegens artsen en zorginstellingen.

Daarnaast kan het levenstestament aanvullende wensen bevatten zoals een non-reanimatieverklaring (DNR), een euthanasieverklaring, een schriftelijke wilsverklaring over orgaandonatie, en richtlijnen over de begrafenis of crematie. Deze wilsverklaringen versterken de positie van de medisch vertegenwoordiger en bieden artsen houvast bij beslissingen rondom levenseinde, conform de Wet toetsing levensbeeindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (Wtl) en de richtlijnen van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG).

De notariele vorm is voor het levenstestament niet wettelijk verplicht, maar in de praktijk vrijwel altijd vereist omdat banken (ING, ABN AMRO, Rabobank, ASN, SNS) en zorginstellingen onderhandse levenstestamenten niet of slechts onder strikte voorwaarden accepteren. Daarnaast verschaft de notariele vorm authenticiteit ex artikel 157 Rv en mogelijkheid tot inschrijving in het Centraal Levenstestamentenregister bij de KNB, waardoor instellingen het document kunnen opvragen op het moment dat wilsonbekwaamheid intreedt. De kosten van een notarieel levenstestament in Nederland liggen tussen 350 en 900 euro afhankelijk van complexiteit en notariskantoor.

Het levenstestament in Nederland wordt opgesteld in een groeiend aantal levenssituaties waarin de volmachtgever vooraf regie wil voeren over zijn financiele en medische zaken voor het geval hij door ziekte of ouderdom zijn wilsbekwaamheid verliest.

Preventie voor ouderdom en dementie: gepensioneerden tussen 65 en 85 jaar die in goede gezondheid verkeren maar bewust voorbereid willen zijn op cognitieve achteruitgang sluiten standaard een levenstestament met partner of volwassen kinderen als gevolmachtigden. De Alzheimer Nederland stichting raadt dit aan voor iedereen vanaf 60 jaar; Nederland kent circa 290.000 mensen met dementie en de prognose stijgt naar 690.000 in 2050. Zonder levenstestament moet bij dementie de Kantonrechter een bewindvoerder benoemen, vaak een ander familielid of professional dan de volmachtgever zou hebben gewenst.

Diagnose van progressieve ziekte: na een diagnose van Alzheimer in vroeg stadium, Parkinson, multiple sclerose, ALS of een hersentumor wordt het levenstestament urgent. Zolang de patient nog wilsbekwaam is kan hij regelen wie zijn beslissingen overneemt; verlies van wilsbekwaamheid maakt opmaken onmogelijk en dwingt familie tot een gerechtelijke bewindsprocedure.

Directeur-grootaandeelhouder zonder opvolgings regeling: een DGA van een BV of NV die plotseling wilsonbekwaam raakt door hartinfarct, beroerte of ongeval kan zijn bedrijf niet meer aansturen; lopende contracten, facturatie, salarisbetalingen via UWV en belastingaangiften bij de Belastingdienst staan stil. Een levenstestament met benoeming van een medebestuurder, echtgenoot of vertrouwde adviseur als gevolmachtigde voorkomt bedrijfsstilstand en faillissementsrisico.

Alleenstaande zonder partner of kinderen: wie geen partner of kinderen heeft, riskeert zonder levenstestament dat bij wilsonbekwaamheid een onbekende professional bewindvoerder of mentor wordt aangewezen door de Kantonrechter. Met een levenstestament kan de volmachtgever zelf een vriend, neef, advocaat of stichting aanwijzen die hij vertrouwt.

Gehuwden zonder huwelijksgemeenschap: echtgenoten die op huwelijkse voorwaarden zijn gehuwd hebben geen automatische beheersbevoegdheid over elkaars vermogen. Zonder levenstestament kan de echtgenoot bij wilsonbekwaamheid niet ingrijpen op aparte bankrekeningen, beleggingen of vastgoed van de andere echtgenoot. Het levenstestament repareert deze juridische ondergeschiktheid.

Mantelzorgsituaties: volwassen kinderen die hun bejaarde ouders praktisch verzorgen (boodschappen, bankzaken, medische afspraken) hebben zonder levenstestament geen juridische bevoegdheid om in naam van de ouder te beslissen of namens hen bij banken op te treden. Banken weigeren transacties zonder geldige volmacht; zorginstellingen weigeren medische informatie zonder vertegenwoordigingsbevoegdheid.

Voorbereiding op risicovolle activiteit: mensen met een risicovol beroep (piloot, brandweerman, alpinist, hoge functionaris in conflictgebieden) of vooruitlopend op een grote operatie sluiten een levenstestament om voor onverwachte gebeurtenissen voorbereid te zijn. Ook expats die langdurig in het buitenland werken sluiten een Nederlands levenstestament voor zaken in Nederland.

Voorkomen van familieconflicten: bij gespannen familieverhoudingen (echtscheiding, ruzie tussen broers en zussen, samengestelde gezinnen) voorkomt een notarieel levenstestament dat na wilsonbekwaamheid van de volmachtgever een gerechtelijke procedure ontstaat over wie bewindvoerder of mentor wordt. De keuze van de volmachtgever zelf weegt zwaarder dan na zijn wilsverlies.

Het levenstestament naar Nederlands recht moet de volgende essentiele elementen bevatten om rechtsgeldig te zijn, opeisbaar tegenover banken, zorginstellingen, de Belastingdienst, de KVK en het Kadaster, en bruikbaar als alternatief voor gerechtelijk bewind of mentorschap.

Identificatie van de volmachtgever: volledige voornamen, achternaam, geboortedatum, geboorteplaats, woonadres conform de Basisregistratie Personen (BRP), nationaliteit, Burgerservicenummer (BSN) en gegevens van een geldig identiteitsbewijs. Voor de notariele identificatie ex artikel 17 Wna en het Wwft-clientonderzoek is een paspoort, identiteitskaart of rijbewijs vereist.

Identificatie van de gevolmachtigde(n): dezelfde gegevens. Aanbevolen is benoeming van minimaal twee gevolmachtigden in volgorde (eerste primair, tweede subsidiair bij verhindering of overlijden) of zelfs drie. Veelal worden echtgenoot of geregistreerd partner als eerste gevolmachtigde benoemd, een of meer volwassen kinderen als tweede, en eventueel een neutrale derde (advocaat, accountant, stichting) als laatste optie. Bij meerdere gevolmachtigden voor hetzelfde domein moet duidelijk zijn of zij gezamenlijk dan wel zelfstandig bevoegd zijn.

Duurzaamheidsclausule (kernelement): expliciete bepaling dat de volmacht ook doorwerkt bij wilsonbekwaamheid van de volmachtgever en in afwijking van artikel 3:72 BW niet eindigt op dat moment. Zonder deze clausule is het document slechts een gewone volmacht die juist eindigt bij wilsonbekwaamheid, en zijn doel mist.

Financiele bevoegdheden (vermogensrechtelijke volmacht): nauwkeurige opsomming van rechtshandelingen die de gevolmachtigde mag verrichten op vermogensrechtelijk terrein zoals: bankhandelingen bij ING, ABN AMRO en Rabobank (betalingen, overboekingen, openen of sluiten van rekeningen, beheer van spaargeld), fiscale aangiften bij de Belastingdienst (IB Box 1/2/3, Vpb voor de BV, BTW, schenkbelasting), vastgoedhandelingen bij het Kadaster (verkoop, hypotheek, hypotheekverhoging, ovd), pensioenuitkeringen bij SVB en UWV, en ondernemingsbeslissingen bij de KVK (BV-bestuur, AVA-stemming).

Persoonlijke en woonbeslissingen: aanduiding wie beslist over woonsituatie (zelfstandig blijven wonen, opname in verzorgingshuis of verpleeghuis), dagelijkse verzorging, huisdier, kledingkeuze en sociale contacten. Bij voorkeur stemt deze bevoegdheid overeen met de medische volmacht voor consistentie.

Medische beslissingen (WGBO-vertegenwoordiging ex Art. 7:465 BW): benoeming van een persoonlijk vertegenwoordiger die in naam van de patient toestemming geeft of weigert voor medische behandelingen, onderzoek, opname en levenseindebeslissingen. De vertegenwoordiger handelt op grond van artikel 7:465 lid 3 BW conform de veronderstelde wil van de patient en zijn belang.

Wilsverklaringen levenseinde: een schriftelijke euthanasieverklaring conform de Wet toetsing levensbeeindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (Wtl 2002), een non-reanimatieverklaring (DNR/NTBR), een behandelverbod voor specifieke situaties (kunstmatige beademing, sondevoeding, intensive care opname bij ver gevorderde dementie), en eventueel een verklaring over orgaandonatie. Deze verklaringen zijn ondersteunend voor de medisch vertegenwoordiger maar binden artsen volgens de KNMG-richtlijnen alleen indien duidelijk gedocumenteerd.

Rekening en verantwoording (Art. 3:69 BW): bepaling over de frequentie waarin de financieel gevolmachtigde verantwoording aflegt aan een toezichthouder (bijvoorbeeld een tweede gevolmachtigde, een familielid, accountant of de Kantonrechter) over de namens de volmachtgever verrichte handelingen. Periodieke transparantie voorkomt latere geschillen.

Uitsluitingen: rechtshandelingen die de volmachtgever niet wil delegeren, zoals: schenkingen aan derden boven een bepaald bedrag, beleggen in cryptovaluta of risicovolle producten, opnemen van consumentenkrediet, verkoop van de gezinswoning zolang de volmachtgever zelf nog thuis kan wonen.

Notariele passering en registratie: opname in notariele akte door een Nederlandse notaris en inschrijving in het Centraal Levenstestamentenregister bij de KNB (circa 17 euro registratiekosten). Banken, notarissen, advocaten en zorginstellingen kunnen het register raadplegen op het moment dat wilsonbekwaamheid wordt geconstateerd. forms-legal.com biedt het Nederlandse modelformat dat als basis dient voor de notariele passering en het juridisch advies bij een notaris of advocaat niet vervangt. Verwante documenten zijn de Algemene volmacht, de Bijzondere volmacht, de Zorgvolmacht voor specifieke medische delegatie en het Testament voor regeling van de nalatenschap.

Het invullen van een levenstestament in Nederland verloopt via de volgende stappen, in samenwerking met een Nederlandse notaris die de uiteindelijke akte passeert.

Stap 1 — Bepalen van de scope: financieel, persoonlijk, medisch of een combinatie. De drie componenten kunnen in een document worden gecombineerd of als losse volmachten worden opgemaakt. Voor maximale dekking adviseert de notariele praktijk een gecombineerd levenstestament met alle drie de domeinen.

Stap 2 — Identificatiegegevens van de volmachtgever invoeren: volledige voornamen, achternaam, geboortedatum (formaat DD-MM-JJJJ), geboorteplaats, woonadres met postcode en gemeente, BSN (9-cijferig nummer), nationaliteit en gegevens van een geldig identiteitsbewijs (paspoort, ID-kaart of rijbewijs).

Stap 3 — Benoeming van gevolmachtigden in volgorde. Voor financieel domein: eerste primair (vaak echtgenoot of geregistreerd partner), tweede subsidiair (volwassen kind of vertrouwde derde). Voor medisch domein: een persoon die de medische beslissingen kan nemen, vaak dezelfde als de financieel gevolmachtigde voor consistentie. Bij meerdere gevolmachtigden voor een zelfde domein: bepaal of zij gezamenlijk (beide handtekeningen vereist) of zelfstandig (ieder afzonderlijk) bevoegd zijn.

Stap 4 — Duurzaamheidsclausule formuleren. Het kernelement: een uitdrukkelijke verklaring dat de volmacht juist doorwerkt bij wilsonbekwaamheid van de volmachtgever en in afwijking van artikel 3:72 BW niet eindigt op dat moment. Zonder deze clausule is het document waardeloos voor zijn doel.

Stap 5 — Financiele bevoegdheden omschrijven. Lijst van categorieen: bankhandelingen bij ING/ABN AMRO/Rabobank, fiscale aangiften en bezwaarschriften bij de Belastingdienst, vastgoedhandelingen bij het Kadaster (verkoop, hypotheek), ondernemingsbeslissingen bij de KVK voor de BV, pensioen- en uitkeringszaken bij SVB en UWV. Voeg gewenste uitsluitingen toe (geen schenkingen boven X euro, geen verkoop gezinswoning zolang ik nog thuis woon, geen beleggingen in risicovolle producten).

Stap 6 — Persoonlijke en woonbeslissingen formuleren. Wie beslist over zelfstandig blijven wonen of opname in een verzorgings- of verpleeghuis (CIZ-indicatie), dagelijkse verzorging, kledingkeuze, huisdier, sociale contacten. Vermeld eventueel een voorkeurslijst van verpleeghuizen in de regio.

Stap 7 — Medische volmacht formuleren ex Art. 7:465 BW WGBO. Benoeming van een persoonlijk vertegenwoordiger die toestemming geeft of weigert voor medische behandelingen, onderzoek, ziekenhuisopname en levenseindebeslissingen. Voeg toe: non-reanimatieverklaring (DNR/NTBR), behandelverbod voor specifieke situaties (kunstmatige beademing, sondevoeding, IC-opname bij ver gevorderde dementie), euthanasieverklaring conform de Wtl indien gewenst, orgaandonatieverklaring conform de Wet op de orgaandonatie.

Stap 8 — Rekening en verantwoording instellen. Bepaal frequentie en aan wie de financieel gevolmachtigde verantwoording aflegt: jaarlijks aan een tweede familielid, kwartaal aan een accountant, of slechts bij beeindiging aan de erfgenamen. Periodieke transparantie voorkomt geschillen.

Stap 9 — Notarispassering. Neem contact op met een Nederlandse notaris (KNB-aangesloten). De notaris bespreekt het concept, identificeert volmachtgever en gevolmachtigden, doet Wwft-clientonderzoek, leest de akte voor en passeert deze. Kosten: 350 tot 900 euro inclusief btw afhankelijk van complexiteit.

Stap 10 — Registratie in het Centraal Levenstestamentenregister bij de KNB. De notaris meldt de akte aan voor circa 17 euro. Banken, notarissen, advocaten en zorginstellingen kunnen het register raadplegen op het moment dat wilsonbekwaamheid wordt geconstateerd; daardoor weten zij dat er een levenstestament bestaat en kunnen zij contact opnemen met de notaris voor een afschrift.

Het levenstestament in Nederland is onderworpen aan een aantal juridische vereisten op grond van het Burgerlijk Wetboek, de Wet op het notarisambt (Wna), de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO, Boek 7 Titel 7 Afdeling 5 BW), de Wet toetsing levensbeeindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (Wtl 2002) en de richtlijnen van de Koninklijke Notariele Beroepsorganisatie (KNB) en de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG).

Wettelijke grondslag voor de financiele volmacht. Artikel 3:60 BW (volmacht), artikel 3:62 BW (bijzondere volmacht), artikel 3:66 BW (handelen in naam van), artikel 3:69 BW (rekening en verantwoording), artikel 3:72 BW (eindigen volmacht) vormen het algemene kader. Voor doorwerking bij wilsonbekwaamheid moet uitdrukkelijk in afwijking van Art. 3:72 BW een duurzaamheidsclausule worden opgenomen.

Vormvereiste. Voor een levenstestament als zodanig geldt geen wettelijk vormvereiste van een notariele akte, behalve voor onderdelen die op grond van Art. 3:61 BW notarieel moeten zijn (delegatie van vastgoedhandelingen, BV-aandelen, huwelijkse voorwaarden). In de praktijk eisen banken, notarissen en zorginstellingen vrijwel altijd een notariele akte voor het levenstestament; onderhandse versies worden geweigerd of slechts onder strikte voorwaarden geaccepteerd.

Medische vertegenwoordiging ex Art. 7:465 BW WGBO. Een patient kan schriftelijk een persoonlijk vertegenwoordiger benoemen die in zijn naam toestemming geeft of weigert voor medische behandelingen wanneer hij niet in staat is daartoe een redelijke waardering te maken. De vertegenwoordiger handelt op grond van artikel 7:465 lid 3 BW conform de veronderstelde wil van de patient en zijn belang, en betracht de zorg van een goed vertegenwoordiger.

Euthanasieverklaring (Wtl 2002). Een schriftelijke euthanasieverklaring is in Nederland erkend op grond van artikel 2 lid 2 Wtl: indien de patient niet meer in staat is zijn wil te uiten kan de arts gevolg geven aan een eerder schriftelijk verzoek tot levensbeeindiging, mits aan de zorgvuldigheidseisen wordt voldaan (vrijwillig en weloverwogen verzoek, uitzichtloos en ondraaglijk lijden, geen redelijke andere oplossing, voorlichting, consultatie tweede onafhankelijke arts en zorgvuldige uitvoering).

Notariele controleplicht ex Art. 17 Wna. De notaris die het levenstestament passeert is gehouden tot zelfstandige toetsing van: (a) de wilsbekwaamheid van de volmachtgever op het moment van passering, (b) de identificatie van de volmachtgever en gevolmachtigden conform Wwft, (c) de begrijpelijke voorlichting over de juridische gevolgen, en (d) de notariele zorgvuldigheid die wordt gevorderd door de KNB-richtlijnen. Bij gerede twijfel over wilsbekwaamheid kan de notaris een onafhankelijke geriater of psychiater inschakelen.

Registratie in het Centraal Levenstestamentenregister (CLTR) bij de KNB. Vrijwillig maar sterk aanbevolen. De registratie kost circa 17 euro en stelt instellingen in staat te controleren of voor een persoon een levenstestament is opgemaakt. Sinds 1 maart 2011 functioneert het CLTR; per ultimo 2024 bevatte het ruim 900.000 inschrijvingen.

Beperkingen. Het levenstestament kan niet voorzien in: het opmaken of wijzigen van een testament door de gevolmachtigde (Art. 4:42 BW vereist persoonlijke uiterste wilsbeschikking), het aangaan van een huwelijk of partnerschap in naam van de volmachtgever (verplichte persoonlijke aanwezigheid), het opmaken van huwelijkse voorwaarden tijdens een bestaand huwelijk in naam van de volmachtgever, en het uitoefenen van strafvorderlijke procesbevoegdheden (uitsluitend advocaat).

Verhouding tot bewind en mentorschap (Art. 1:431 e.v. en 1:450 e.v. BW). Een geldig levenstestament voorkomt in de regel dat de Kantonrechter een bewindvoerder of mentor benoemt: bewind en mentorschap zijn subsidiair en worden alleen ingesteld wanneer de financiele of persoonlijke belangen onvoldoende behartigd worden door de bestaande volmacht. De Kantonrechter kan echter ingrijpen als de gevolmachtigde misbruik maakt.

Herroeping en wijziging. Zolang de volmachtgever wilsbekwaam is kan hij het levenstestament op elk moment herroepen of wijzigen door een nieuwe notariele akte. Na wilsonbekwaamheid is herroeping niet meer mogelijk; wel kan de Kantonrechter op grond van Art. 1:432 BW bewind instellen indien noodzakelijk.

Bij het opstellen van een levenstestament in Nederland worden door particulieren regelmatig fouten gemaakt die het document onbruikbaar maken op het moment dat het juist nodig is.

Fout 1 — Vergeten van de duurzaamheidsclausule. Het kernelement van het levenstestament is dat de volmacht juist doorwerkt bij wilsonbekwaamheid. Zonder uitdrukkelijke clausule die afwijkt van artikel 3:72 BW eindigt de volmacht automatisch wanneer de volmachtgever wilsonbekwaam wordt, en mist het document zijn doel. De notaris moet de duurzaamheidsclausule expliciet opnemen.

Fout 2 — Te lang wachten met opstellen. Een levenstestament kan alleen worden opgemaakt zolang de volmachtgever wilsbekwaam is. Bij ver gevorderde dementie of ernstige cognitieve achteruitgang weigert de notaris de passering omdat hij ex Art. 17 Wna de wilsbekwaamheid niet kan vaststellen. Familie moet dan een gerechtelijke bewindsprocedure starten bij de Kantonrechter, met openbaarheid en jaarlijkse verantwoording. Tijdig opstellen (vanaf 60 jaar of bij eerste cognitieve klachten) is essentieel.

Fout 3 — Onvoldoende identificatie van gevolmachtigden. Een levenstestament met alleen de voornaam van de gevolmachtigde of zonder geboortedatum, BSN en adres wordt door banken en zorginstellingen geweigerd. Volledige identificatiegegevens moeten worden opgenomen, en bij overlijden of verhuizing van een gevolmachtigde moet het levenstestament tijdig worden geactualiseerd.

Fout 4 — Geen benoeming van subsidiaire gevolmachtigde. Wanneer de eerste gevolmachtigde overlijdt, ziek wordt of de bevoegdheid weigert, ontstaat zonder reservebenoeming een lacune. Standaardpraktijk is benoeming van minimaal twee gevolmachtigden in volgorde, eventueel drie. De Kantonrechter moet anders alsnog een bewindvoerder benoemen.

Fout 5 — Tegenstrijdige bevoegdheden bij meerdere gevolmachtigden. Wanneer twee gevolmachtigden zijn benoemd zonder dat duidelijk is of zij gezamenlijk of zelfstandig bevoegd zijn, ontstaan praktische problemen: banken weigeren transacties zonder beide handtekeningen, zorginstellingen aarzelen bij conflicterende beslissingen over een medische behandeling. Bepaal expliciet: gezamenlijk, zelfstandig of subsidiair.

Fout 6 — Onduidelijke medische wilsverklaringen. Vage formuleringen zoals geen heroische maatregelen of niet als ik er niets meer aan heb bieden artsen onvoldoende houvast volgens de KNMG-richtlijnen. Specifieke verklaringen zoals geen kunstmatige beademing in een ver gevorderd stadium van dementie of geen sondevoeding wanneer ik niet meer zelfstandig kan eten zijn beter toepasbaar.

Fout 7 — Geen registratie in het Centraal Levenstestamentenregister bij de KNB. Wanneer het levenstestament alleen thuis in een lade ligt en niet is geregistreerd, weten banken en zorginstellingen niet van het bestaan ervan op het moment dat wilsonbekwaamheid intreedt. Registratie voor circa 17 euro is een minimale investering met grote impact.

Fout 8 — Vergeten van schenkingsbevoegdheid. Veel oudere volmachtgevers willen kleine periodieke schenkingen blijven doen aan kinderen en kleinkinderen voor fiscale optimalisatie (jaarlijkse vrijstelling schenkbelasting circa 6.500 euro per kind in 2026). Zonder uitdrukkelijke bevoegdheid in het levenstestament mag de gevolmachtigde geen schenkingen doen, en kan de fiscale voordeel worden gemist.

Fout 9 — Geen rekening en verantwoording geregeld. Zonder bepaling over verantwoording aan een toezichthouder (tweede familielid, accountant, Kantonrechter) ontstaat geen transparantie over wat de financieel gevolmachtigde namens de volmachtgever doet. Bij latere verdenking van misbruik moet familie aankloppen bij de Kantonrechter ex Art. 1:432 BW.

Fout 10 — Niet meenemen van internationale dimensie. Voor volmachtgevers met vermogen of woonsituatie in het buitenland (Spanje, Portugal, Frankrijk, Duitsland) volstaat een puur Nederlands levenstestament niet altijd. Buitenlandse banken en notarissen kennen het instrument niet of vragen aanvullende apostille (Haags Apostilleverdrag 1961) en lokale erkenning. Internationaal advies bij een gespecialiseerde notaris is aanbevolen.