Finanse
Umowa darowizny z poleceniem
Umowa darowizny z poleceniem w Polsce to szczególna forma darowizny uregulowana w art. 888-902 Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r., Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 ze zm.), w połączeniu z art. 893-895 KC regulującymi instytucję polecenia.
Najważniejsze informacje
Rzeczpospolita Polska — art. 888-902, art. 893-895 Kodeksu cywilnego
zawarta na podstawie art. 888-902 oraz art. 893-895 Kodeksu cywilnego
§ 1. Strony umowy
Niniejsza umowa darowizny z poleceniem (zwana dalej „Umową”) zostaje zawarta w [Miejscowość] w dniu [Data Zawarcia] pomiędzy:
[Darczyńca], PESEL: [PESEL Darczyńcy], zamieszkałym: [Adres Darczyńcy], zwanym dalej „Darczyńcą”,
a
[Obdarowany], PESEL: [PESEL Obdarowanego], zamieszkałym: [Adres Obdarowanego], zwanym dalej „Obdarowanym”.
Stopień pokrewieństwa stron: [Stopień Pokrewieństwa].
§ 2. Darowizna
Darczyńca oświadcza, że daruje Obdarowanemu przedmiot darowizny opisany poniżej, a Obdarowany darowiznę tę przyjmuje, na podstawie art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego.
Przedmiot darowizny: [Rodzaj Darowizny] — [Opis Przedmiotu].
Wartość rynkowa przedmiotu darowizny: [Wartość Darowizny].
Darowizna zostanie wykonana w dniu [Data Wykonania] w sposób: [Sposób Wykonania].
§ 3. Polecenie (art. 893 KC)
Darczyńca nakłada na Obdarowanego następujące polecenie zgodnie z art. 893 Kodeksu cywilnego: [Treść Polecenia].
Beneficjent polecenia: [Beneficjent Polecenia].
Termin wykonania polecenia: [Termin Polecenia].
Obdarowany oświadcza, że przyjmuje polecenie i zobowiązuje się do jego wykonania w oznaczonym terminie. Polecenie stanowi nieodłączny element darowizny — niewykonanie polecenia nie uchyla zobowiązania do jego wykonania.
Skutki niewykonania polecenia: [Skutki Niewykonania]. Na podstawie art. 894 Kodeksu cywilnego wypełnienia polecenia może żądać Darczyńca, a po jego śmierci spadkobiercy Darczyńcy, chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść Obdarowanego; jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny, wypełnienia może żądać także właściwy organ państwowy. Obdarowany może zwolnić się od obowiązku wypełnienia polecenia na zasadach art. 895 Kodeksu cywilnego.
§ 4. Obowiązki podatkowe
Nabycie przedmiotu darowizny przez Obdarowanego podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn według ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 478 ze zm.).
Jeżeli Obdarowany jest małżonkiem, zstępnym, wstępnym, pasierbem, rodzeństwem, ojczymem lub macochą Darczyńcy, nabycie jest zwolnione od podatku pod warunkiem zgłoszenia go właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego (Krajowa Administracja Skarbowa) na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, a przy darowiźnie pieniężnej przekraczającej, łącznie z nabyciami od Darczyńcy w roku nabycia i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok, kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy — także udokumentowania otrzymania pieniędzy dowodem przekazania na rachunek Obdarowanego w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo przekazem pocztowym (art. 4a ust. 1 ustawy). Zgłoszenie nie jest wymagane, gdy ta łączna wartość nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy albo umowę zawarto w formie aktu notarialnego (art. 4a ust. 4 ustawy).
Pozostali Obdarowani — zięć, synowa i teściowie (zaliczeni do I grupy podatkowej, lecz nieobjęci zwolnieniem z art. 4a ustawy) oraz osoby z II i III grupy podatkowej — składają zeznanie podatkowe SD-3 w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego (art. 17a ust. 1 ustawy), jeżeli wartość nabycia przekracza kwotę wolną od podatku dla ich grupy (art. 9 ust. 1 ustawy). Wartość wykonanego polecenia stanowi ciężar darowizny (art. 7 ust. 2 ustawy).
§ 5. Odwołanie darowizny
Darczyńca zastrzega prawo do odwołania darowizny niewykonanej, gdy jego stan majątkowy zmienił się w stopniu uniemożliwiającym spełnienie świadczenia bez nadmiernego uszczerbku (art. 896 KC).
Darowiznę wykonaną Darczyńca może odwołać w razie rażącej niewdzięczności Obdarowanego (art. 898 KC), nie później niż w terminie roku od dnia, w którym dowiedział się o niewdzięczności (art. 899 § 3 KC). Odwołanie następuje przez pisemne oświadczenie doręczone Obdarowanemu.
§ 6. Postanowienia końcowe
Wszelkie zmiany Umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności.
W sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 888-902.
Spory wynikłe z Umowy, w tym spory dotyczące wykonania polecenia, rozstrzyga właściwy miejscowo Sąd Rejonowy lub Sąd Okręgowy zależnie od wartości przedmiotu sporu.
Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.
[Miejscowość], dnia [Data Zawarcia]
Darczyńca
[Darczyńca]
Signature
Date: ________________
Obdarowany
[Obdarowany]
Signature
Date: ________________
Czym jest Umowa darowizny z poleceniem?
Umowa darowizny z poleceniem w Polsce to szczególna forma darowizny uregulowana w art. 888-902 Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r., Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 ze zm.), w połączeniu z art. 893-895 KC regulującymi instytucję polecenia. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku (art. 888 § 1 KC), natomiast polecenie stanowi dodatkowy element umowy, przez który darczyńca nakłada na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (art. 893 KC). Polecenie nakłada więc na obdarowanego obowiązek, lecz nie daje osobie, na której korzyść ma być wykonane, roszczenia o jego wykonanie.
Polecenie może być skierowane w trzech kierunkach. Pierwszym jest działanie lub zaniechanie na korzyść samego darczyńcy — np. obdarowany zobowiązany jest opiekować się darczyńcą lub spłacić jego dług. Drugim jest działanie na korzyść obdarowanego — np. obdarowany zobowiązany jest przeznaczyć część darowizny na własne kształcenie lub leczenie. Trzecim, najczęstszym w praktyce, jest działanie na korzyść osoby trzeciej wskazanej przez darczyńcę — np. obdarowany zobowiązany jest opłacić studia córki darczyńcy lub przekazać część kwoty na cel charytatywny.
Polecenie a warunek: polecenie różni się od warunku zawieszającego lub rozwiązującego. Warunek to zdarzenie przyszłe i niepewne, od którego uzależniona jest skuteczność czynności prawnej — niespełnienie warunku może powodować, że darowizna nigdy nie dojdzie do skutku (warunek zawieszający) lub że wygaśnie (warunek rozwiązujący). Polecenie natomiast nie wpływa na ważność i skuteczność darowizny — darowizna jest ważna niezależnie od tego, czy polecenie zostało wykonane. Niewykonanie polecenia rodzi jednak określone konsekwencje prawne, o których mowa w art. 894 i 895 Kodeksu cywilnego.
Skutki niewykonania polecenia: darczyńca, który wykonał darowiznę, może żądać wypełnienia polecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu korzyść obdarowanego (art. 894 § 1 KC). Po śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać jego spadkobiercy, a gdy polecenie ma na względzie interes społeczny — także właściwy organ państwowy (art. 894 § 2 KC). Osoba trzecia, na której korzyść polecenie ma być wykonane, nie jest wierzycielem i nie może sama żądać wykonania (art. 893 KC). Obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia, jeżeli uzasadnia to istotna zmiana stosunków, a gdy wykonania żąda darczyńca lub jego spadkobiercy, może się zwolnić, wydając przedmiot darowizny w naturze w takim stanie, w jakim się znajduje (art. 895 KC). Kodeks cywilny nie przewiduje odrębnej podstawy odwołania darowizny z powodu niewykonania polecenia; wykonaną darowiznę można odwołać, jeżeli obdarowany dopuścił się względem darczyńcy rażącej niewdzięczności (art. 898 KC).
Darowizna z poleceniem ma szerokie zastosowanie w planowaniu sukcesji majątkowej. Rodzice przekazujący majątek dzieciom mogą poleceniem zabezpieczyć opiekę nad sobą w starości. Dziadkowie darując wnukom określone środki mogą zobowiązać ich do przeznaczenia części na kształcenie. Przedsiębiorcy przekazujący udziały w spółce następcom mogą nakładać polecenie zachowania profilu działalności lub zatrudnienia pracowników przez określony czas.
Skutki podatkowe darowizny z poleceniem: nabycie darowizny podlega podatkowi od spadków i darowizn regulowanemu ustawą z dnia 28 lipca 1983 r. Wartość obciążenia poleceniem stanowi ciężar darowizny, o ile polecenie zostało wykonane, i pomniejsza podstawę opodatkowania obdarowanego (art. 7 ust. 2 ustawy, tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 478 ze zm.). Osobną kwestią jest beneficjent: nabycie z polecenia darczyńcy również podlega podatkowi (art. 1 ust. 1 pkt 2), obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wykonania polecenia (art. 6 ust. 1 pkt 5), a za zbywcę uznaje się darczyńcę (art. 9 ust. 4). Obdarowany będący małżonkiem, zstępnym, wstępnym, pasierbem, rodzeństwem, ojczymem lub macochą darczyńcy może skorzystać ze zwolnienia z art. 4a po zgłoszeniu nabycia na formularzu SD-Z2 do urzędu skarbowego (Krajowa Administracja Skarbowa, KAS) w terminie 6 miesięcy; przy pieniądzach ponad 36 120 zł (łącznie z 5 lat) wymagany jest dodatkowo dowód przelewu na rachunek lub przekazu pocztowego. Zięć, synowa i teściowie (I grupa bez tego zwolnienia) oraz obdarowani z II i III grupy składają zeznanie SD-3 w terminie miesiąca.
Kiedy potrzebujesz Umowa darowizny z poleceniem?
Umowa darowizny z poleceniem w Polsce jest potrzebna wtedy, gdy darczyńca chce przekazać składnik majątku drugiej osobie, jednocześnie nakładając na nią obowiązek konkretnego działania — bez tworzenia pełnoprawnego stosunku zobowiązaniowego z określonym wierzycielem.
Dokument jest niezbędny przy planowaniu sukcesji z zastrzeżeniem opieki. Starsze osoby przekazujące majątek dzieciom chcą często zagwarantować sobie opiekę lub wsparcie finansowe w starości. Polecenie na rzecz darczyńcy (np. „obdarowany zobowiązany jest opłacać koszty leczenia darczyńcy do kwoty 2 000 zł miesięcznie”) jest prostszym i mniej sformalizowanym instrumentem niż umowa dożywocia, przy czym wypełnienia polecenia może żądać sam darczyńca (art. 894 § 1 KC).
Dokument jest konieczny przy darowiznach na cele edukacyjne. Dziadkowie lub rodzice przekazujący środki finansowe dzieciom lub wnukom mogą nakazać przeznaczenie określonej kwoty wyłącznie na kształcenie (studia wyższe, kursy zawodowe). Polecenie jest prawnie wiążące, ale gdy ma na celu wyłącznie korzyść samego obdarowanego (np. jego własne studia), darczyńca nie może żądać jego wypełnienia (art. 894 § 1 KC).
Dokument jest potrzebny przy darowiznach charytatywnych warunkowych. Darczyńca przekazujący znaczną kwotę z zastrzeżeniem, że część zostanie przeznaczona na cel dobroczynny (np. fundacja, hospicjum, stowarzyszenie dobroczynne) może sformalizować ten obowiązek przez polecenie na rzecz osoby trzeciej. Instytucja wskazana jako beneficjent nie staje się wierzycielem (art. 893 KC) — wykonania może żądać darczyńca, po jego śmierci spadkobiercy, a przy poleceniu w interesie społecznym także właściwy organ państwowy (art. 894 KC).
Dokument jest niezbędny przy darowiznach z wieloma stronami zainteresowanymi. Gdy darczyńca chce, by część przekazanych środków trafiła do innego dziecka lub krewnego, polecenie jest alternatywą dla złożonej umowy trójstronnej. Obdarowany jest zobowiązany do wypłaty wskazanej kwoty lub podjęcia opisanego działania na rzecz wskazanej osoby.
Dokument jest konieczny w postępowaniach o zachowek. Przy obliczaniu zachowku dolicza się do spadku darowizny dokonane przez spadkodawcę (art. 993 § 1 Kodeksu cywilnego), z wyjątkami z art. 994. Pisemna umowa z precyzyjnym opisem przedmiotu i polecenia ułatwia sądowi ustalenie, co i kiedy zostało darowane.
Co powinien zawierać Umowa darowizny z poleceniem
Prawidłowa umowa darowizny z poleceniem w Polsce powinna zawierać elementy konstytutywne darowizny (art. 888 KC) oraz elementy szczegółowe polecenia (art. 893-895 KC).
Oznaczenie stron: pełne imię i nazwisko, PESEL i adres zamieszkania darczyńcy i obdarowanego. PESEL jest wymagany do zgłoszeń podatkowych SD-Z2 lub SD-3. Wskazanie stopnia pokrewieństwa determinuje grupę podatkową i zakres ewentualnego zwolnienia z podatku od darowizn.
Przedmiot darowizny: opis rodzaju (środki pieniężne, nieruchomość, ruchomość, udziały) i wartości rynkowej darowizny. Przy darowiznach pieniężnych — kwota cyfrowo i słownie, numer rachunku bankowego obdarowanego (przy przelewie). Przy nieruchomościach — konieczny akt notarialny, a umowa niniejsza pełni funkcję przygotowawczą.
Wartość rynkowa: podstawa wymiaru podatku od spadków i darowizn. Urząd skarbowy KAS weryfikuje wartość i może ją doszacować przy rażącym zaniżeniu.
Treść polecenia: precyzyjny opis obowiązku nałożonego na obdarowanego. Polecenie musi być na tyle konkretne, by darczyńca mógł skutecznie żądać jego wypełnienia przed sądem (art. 894 § 1 KC). Opis nieostry (np. „obdarowany powinien dbać o darczyńcę”) jest trudny do egzekwowania na drodze sądowej.
Beneficjent polecenia: wskazanie, kto jest beneficjentem — darczyńca, obdarowany lub osoba trzecia (z imieniem i nazwiskiem). Od tego zależy, czy darczyńca może żądać wykonania — nie może, gdy polecenie ma na celu wyłącznie korzyść obdarowanego (art. 894 § 1 KC); sam beneficjent nie jest wierzycielem (art. 893 KC).
Termin wykonania polecenia: wyraźne wskazanie, do kiedy polecenie ma być wykonane. Brak terminu utrudnia żądanie wypełnienia polecenia i ocenę, czy obdarowany się z niego nie wywiązał.
Skutki niewykonania polecenia: przypomnienie, że darczyńca (po jego śmierci spadkobiercy) może żądać wypełnienia polecenia (art. 894 KC), obdarowany może się zwolnić, wydając przedmiot darowizny w naturze (art. 895 § 2 KC), a odwołanie wykonanej darowizny jest możliwe przy rażącej niewdzięczności obdarowanego (art. 898 KC).
Jak wypełnić Umowa darowizny z poleceniem
Wypełnianie umowy darowizny z poleceniem w Polsce zaczyna się od wpisania pełnych danych darczyńcy: imię i nazwisko, PESEL, adres zamieszkania. Następnie wpisz analogiczne dane obdarowanego i wskaż stopień pokrewieństwa między stronami — decyduje on o grupie podatkowej przy zgłoszeniu do urzędu skarbowego KAS.
W sekcji przedmiotu darowizny wybierz rodzaj (środki pieniężne, nieruchomość, ruchomość, udziały) i opisz go szczegółowo. Przy środkach pieniężnych wpisz kwotę cyfrowo i słownie oraz wskaż sposób przekazania — przelew bankowy (przy najbliższej rodzinie z art. 4a i kwocie ponad 36 120 zł z 5 lat jest warunkiem zwolnienia) lub gotówka. Podaj wartość rynkową darowizny — podstawę opodatkowania.
W sekcji polecenia opisz precyzyjnie, do czego zobowiązujesz obdarowanego. Im bardziej konkretne polecenie, tym łatwiej je egzekwować: zamiast „dbaj o mnie” wpisz „obdarowany zobowiązany jest opłacać koszty opieki zdrowotnej darczyńcy do kwoty 2 000 zł miesięcznie”. Wskaż beneficjenta polecenia — darczyńcę, obdarowanego lub konkretną osobę trzecią (imię, nazwisko). Podaj termin wykonania (konkretna data lub liczba lat od zawarcia umowy). Wybierz, jakie skutki niewykonania polecenia strony przypominają w umowie — żądanie wypełnienia polecenia, odwołanie darowizny przy rażącej niewdzięczności (art. 898 KC) lub obydwa.
Wpisz miejscowość i datę zawarcia umowy. Podpisz dokument w dwóch egzemplarzach. Obdarowany z najbliższej rodziny (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn) powinien złożyć SD-Z2 w urzędzie skarbowym KAS w terminie 6 miesięcy od wykonania darowizny, chyba że umowę zawarto w formie aktu notarialnego albo wartość nie przekracza 36 120 zł (łącznie z 5 lat). Zachowaj potwierdzenie przelewu i umowę — stanowią dowód przed urzędem skarbowym i sądem.
Wymogi prawne dla Umowa darowizny z poleceniem
Wymogi prawne umowy darowizny z poleceniem w Polsce wynikają z Kodeksu cywilnego i przepisów podatkowych.
Forma darowizny: art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego — oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednak art. 890 § 1 zdanie drugie stanowi, że umowa bez tej formy jest ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Przy darowiznach nieruchomości akt notarialny jest bezwzględnie wymagany. Przy darowiznach pieniędzy i ruchomości pisemna umowa bez notariusza jest wystarczająca po faktycznym przekazaniu.
Polecenie — art. 893 KC: darczyńca może nałożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem.
Wykonanie polecenia — art. 894-895 KC: darczyńca, który wykonał darowiznę, może żądać wypełnienia polecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu korzyść obdarowanego; po śmierci darczyńcy mogą tego żądać spadkobiercy, a przy poleceniu w interesie społecznym także właściwy organ państwowy. Obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia wskutek istotnej zmiany stosunków albo zwolnić się, wydając przedmiot darowizny w naturze.
Odwołanie darowizny — art. 896 i 898 KC: darowiznę niewykonaną można odwołać przy pogorszeniu stanu majątkowego darczyńcy; wykonaną — przy rażącej niewdzięczności obdarowanego, w terminie roku od dowiedzenia się o niej (art. 898 i 899 § 3 KC).
Opodatkowanie: ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Wartość wykonanego polecenia stanowi ciężar darowizny i pomniejsza podstawę opodatkowania (art. 7 ust. 2). Najbliższa rodzina z art. 4a korzysta ze zwolnienia po złożeniu SD-Z2 do urzędu skarbowego KAS w terminie 6 miesięcy (przy pieniądzach ponad 36 120 zł z 5 lat — także po udokumentowaniu przelewu lub przekazu pocztowego). Zięć, synowa i teściowie oraz obdarowani z II i III grupy składają SD-3 w terminie miesiąca i płacą podatek.
Najczęstsze błędy w Umowa darowizny z poleceniem
Najczęstsze błędy przy umowie darowizny z poleceniem w Polsce dotyczą zarówno treści polecenia, jak i późniejszych obowiązków stron.
Nieostro sformułowane polecenie: sformułowania takie jak „opiekuj się mną” lub „pamiętaj o mnie” są zbyt ogólne, by darczyńca mógł skutecznie żądać ich wykonania przed sądem. Polecenie powinno opisywać konkretne działanie, termin i miarę wykonania, np. „obdarowany zobowiązany jest przekazywać darczyńcy 1 500 zł miesięcznie do 10. dnia każdego miesiąca przez okres 10 lat od zawarcia umowy”.
Brak wskazania terminu wykonania: nieokreślenie terminu wykonania polecenia utrudnia ocenę, kiedy obdarowany nie wywiązał się z polecenia i kiedy darczyńca może żądać jego wypełnienia przed sądem.
Pominięcie skutków podatkowych polecenia: wartość wykonanego polecenia stanowi ciężar darowizny i pomniejsza podstawę opodatkowania obdarowanego (art. 7 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn), a beneficjent polecenia może mieć własny obowiązek podatkowy, powstający z chwilą wykonania polecenia (art. 6 ust. 1 pkt 5). Warto zachować dowody wykonania polecenia.
Niezłożenie SD-Z2 przez obdarowanego z najbliższej rodziny (art. 4a) w terminie 6 miesięcy: analogicznie jak przy zwykłej darowiźnie — brak terminowego zgłoszenia w urzędzie skarbowym KAS skutkuje utratą zwolnienia z podatku. Przy umowie bez aktu notarialnego termin biegnie od dnia wykonania darowizny.
Przekazanie darowizny gotówką bez dokumentowania przelewu bankowego: przy darowiznach pieniężnych ponad 36 120 zł (łącznie z 5 lat) dowód przekazania na rachunek obdarowanego w banku lub SKOK albo przekaz pocztowy jest warunkiem zwolnienia z art. 4a. Gotówka wręczona do ręki ponad tę kwotę nie spełnia tego warunku.
Pominięcie darowizny przy planowaniu spadku: darowizny dokonane przez spadkodawcę dolicza się do spadku przy obliczaniu zachowku (art. 993 § 1 Kodeksu cywilnego), z wyjątkami z art. 994. Warto skonsultować projekt umowy z radcą prawnym lub adwokatem, jeżeli darowiźnie towarzyszą skomplikowane relacje rodzinne lub istnieje ryzyko sporów spadkowych przed Sądem Okręgowym.
Cytuj tę stronę
CC BY 4.0 · można cytowaćPowołaj się na ten darmowy szablon w artykule, programie zajęć lub notatce badawczej:
Forms Legal. (2026). Umowa darowizny z poleceniem (Polska) [Legal document template]. Forms Legal. https://forms-legal.com/pl/polska/financial/agreements/umowa-darowizny-z-poleceniem
"Umowa darowizny z poleceniem (Polska)." Forms Legal, 2026, https://forms-legal.com/pl/polska/financial/agreements/umowa-darowizny-z-poleceniem.
Forms Legal. "Umowa darowizny z poleceniem (Polska)." Forms Legal, 2026. https://forms-legal.com/pl/polska/financial/agreements/umowa-darowizny-z-poleceniem.
@misc{formslegal-umowa-darowizny-z-poleceniem,
author = {{Forms Legal}},
title = {Umowa darowizny z poleceniem (Polska)},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://forms-legal.com/pl/polska/financial/agreements/umowa-darowizny-z-poleceniem}},
note = {Free legal document template. Based on Kodeks cywilny (ustawa z 23.04.1964) art. 888-902, art. 893-895; ustawa z 28.07.1983 o podatku od spadków i darowizn}
}{{cite web |title=Umowa darowizny z poleceniem (Polska) |website=Forms Legal |publisher=Forms Legal |date=2026 |url=https://forms-legal.com/pl/polska/financial/agreements/umowa-darowizny-z-poleceniem}}TY - ELEC T1 - Umowa darowizny z poleceniem (Polska) T2 - Forms Legal PB - Forms Legal PY - 2026 UR - https://forms-legal.com/pl/polska/financial/agreements/umowa-darowizny-z-poleceniem ER -
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest polecenie w umowie darowizny i jak różni się od warunku?
Polecenie w umowie darowizny to obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania nałożony przez darczyńcę na obdarowanego przy okazji darowizny (art. 893 Kodeksu cywilnego). Polecenie różni się fundamentalnie od warunku w kilku aspektach. Warunek zawieszający lub rozwiązujący (art. 89 KC) wpływa bezpośrednio na skuteczność czynności prawnej — przy warunku zawieszającym darowizna nie wywołuje skutków, dopóki zdarzenie się nie spełni; przy warunku rozwiązującym darowizna wygasa po spełnieniu zdarzenia. Polecenie natomiast nie wpływa na ważność ani skuteczność darowizny — obdarowany nabywa własność darowanego majątku niezależnie od tego, czy polecenie wykona. Niewykonanie warunku może uniemożliwić nabycie lub doprowadzić do utraty darowizny; niewykonanie polecenia pozwala darczyńcy, który wykonał darowiznę, żądać jego wypełnienia, chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obdarowanego (art. 894 § 1 KC); obdarowany może się zwolnić, wydając przedmiot darowizny w naturze (art. 895 § 2 KC). Polecenie jest narzędziem bardziej elastycznym niż warunek — pozwala darczyńcy kształtować zachowanie obdarowanego bez narażenia ważności transakcji.
Kto może żądać wykonania polecenia zawartego w umowie darowizny?
Krąg podmiotów uprawnionych do żądania wykonania polecenia zawartego w umowie darowizny określa art. 894 Kodeksu cywilnego. Za życia darczyńcy wypełnienia polecenia może żądać darczyńca, który wykonał zobowiązanie wynikające z umowy darowizny — chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obdarowanego; wtedy darczyńca nie może żądać jego wykonania (art. 894 § 1 KC). Po śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać jego spadkobiercy, a jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny — także właściwy organ państwowy (art. 894 § 2 KC). Osoba trzecia, na której korzyść polecenie ma być wykonane, nie jest wierzycielem (art. 893 KC) i nie ma własnego roszczenia o wykonanie. W praktyce oznacza to: (1) gdy polecenie jest na korzyść darczyńcy lub osoby trzeciej — wykonania może żądać darczyńca; (2) gdy polecenie jest wyłącznie na korzyść obdarowanego — darczyńca nie ma takiego roszczenia. Obdarowany, od którego darczyńca lub jego spadkobiercy żądają wypełnienia polecenia, może się zwolnić, wydając przedmiot darowizny w naturze w takim stanie, w jakim się znajduje (art. 895 § 2 KC).
Czy darowizna z poleceniem podlega innym zasadom opodatkowania niż zwykła darowizna?
Darowizna z poleceniem podlega tym samym zasadom opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn co zwykła darowizna — reguluje to ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Podstawą opodatkowania jest czysta wartość nabytego majątku, czyli wartość rynkowa po potrąceniu długów i ciężarów (art. 7 ust. 1). Wartość obciążenia poleceniem stanowi ciężar darowizny, o ile polecenie zostało wykonane (art. 7 ust. 2), więc wykonane polecenie pomniejsza podstawę opodatkowania obdarowanego. Beneficjent polecenia nabywa z polecenia darczyńcy i sam może być podatnikiem: obowiązek podatkowy powstaje u niego z chwilą wykonania polecenia (art. 6 ust. 1 pkt 5), a za zbywcę uznaje się darczyńcę (art. 9 ust. 4). Obdarowany będący małżonkiem, zstępnym, wstępnym, pasierbem, rodzeństwem, ojczymem lub macochą darczyńcy może skorzystać ze zwolnienia z art. 4a po zgłoszeniu SD-Z2 do urzędu skarbowego KAS w terminie 6 miesięcy; przy pieniądzach ponad 36 120 zł (łącznie z 5 lat) wymagany jest też dowód przelewu na rachunek lub przekazu pocztowego. Brak tych warunków oznacza opodatkowanie na zasadach I grupy. Zięć, synowa i teściowie oraz obdarowani z II i III grupy składają zeznanie SD-3 w terminie miesiąca.
Co się stanie, jeśli obdarowany nie wykona polecenia?
Niewykonanie polecenia zawartego w umowie darowizny z poleceniem wywołuje skutki prawne określone w art. 894 Kodeksu cywilnego. Darczyńca, który wykonał darowiznę (po jego śmierci — spadkobiercy, a przy poleceniu w interesie społecznym także właściwy organ państwowy), może wnieść pozew o wypełnienie polecenia, chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obdarowanego (art. 894 KC). Obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia, jeżeli uzasadnia to istotna zmiana stosunków, a gdy wykonania żąda darczyńca lub jego spadkobiercy — zwolnić się, wydając przedmiot darowizny w naturze w takim stanie, w jakim się znajduje (art. 895 KC). Kodeks cywilny nie przewiduje osobnej podstawy odwołania darowizny z powodu niewykonania polecenia; wykonaną darowiznę darczyńca może odwołać, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności (art. 898 KC), w terminie roku od dowiedzenia się o niej (art. 899 § 3 KC). Darczyńca powinien dokumentować niewykonanie polecenia (korespondencja, wezwania do wykonania, protokoły) na wypadek postępowania przed sądem. Warto pamiętać, że roszczenie darczyńcy o wykonanie polecenia lub o zwrot darowizny po odwołaniu podlega ogólnym terminom przedawnienia z art. 118 Kodeksu cywilnego.
Czy polecenie może zobowiązywać obdarowanego do opieki nad darczyńcą?
Tak, polecenie może zobowiązywać obdarowanego do opieki nad darczyńcą — jest to jedno z najczęstszych zastosowań instytucji polecenia w polskim prawie cywilnym, szczególnie w kontekście planowania sukcesji majątkowej. Kodeks cywilny nie ogranicza treści polecenia do określonych kategorii działań — art. 893 KC mówi o „oznaczonym działaniu lub zaniechaniu”. Polecenie opieki nad darczyńcą może polegać np. na: regularnym odwiedzaniu darczyńcy, opłacaniu kosztów opieki zdrowotnej lub pielęgniarskiej, zapewnieniu wyżywienia, pokrywaniu kosztów lekarstw do określonej kwoty miesięcznie. Dla skutecznej egzekwowalności polecenie powinno być możliwie konkretne i mierzalne — zamiast „zapewniaj mi godziwe życie” należy wpisać „obdarowany zobowiązany jest pokrywać koszty opieki zdrowotnej darczyńcy do kwoty 3 000 zł miesięcznie przez cały okres życia darczyńcy”. Polecenie opieki różni się od umowy dożywocia (art. 908-916 KC) — umowa dożywocia jest odpłatną umową wzajemną, przy której zobowiązanie opiekuna jest ekwiwalentem za przeniesienie nieruchomości. Polecenie natomiast jest jednostronnym obowiązkiem nałożonym przy nieodpłatnej darowiźnie.
Czy darowizna z poleceniem może być odwołana przez darczyńcę?
Tak, darczyńca może odwołać darowiznę z poleceniem w kilku sytuacjach przewidzianych przez Kodeks cywilny. Po pierwsze, darowiznę jeszcze niewykonaną darczyńca może odwołać, gdy jego stan majątkowy zmienił się w stopniu uniemożliwiającym wykonanie bez nadmiernego uszczerbku dla darczyńcy lub jego rodziny (art. 896 KC). Po drugie, darowiznę wykonaną darczyńca może odwołać, gdy obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności (art. 898 § 1 KC); samo niewykonanie polecenia nie jest w Kodeksie cywilnym odrębną podstawą odwołania — darczyńca może wtedy żądać jego wypełnienia (art. 894 KC). Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie (art. 900 KC), a zwrot przedmiotu odwołanej darowizny następuje według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 898 § 2 KC). Darowizny nie można odwołać z powodu niewdzięczności po upływie roku od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego (art. 899 § 3 KC). W razie sporu co do zasadności odwołania sprawę rozstrzyga Sąd Rejonowy lub Sąd Okręgowy właściwy miejscowo dla miejsca zamieszkania obdarowanego.
Niniejszy szablon ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przepisy różnią się w zależności od jurysdykcji i zmieniają się z czasem. W sprawie porady dostosowanej do Twojej sytuacji skonsultuj się z wykwalifikowanym prawnikiem.Pełne zastrzeżenie prawne
Znalazłeś błąd? Daj nam znaćRelated Documents
You may also find these documents useful:
Umowa darowizny pieniędzy
Umowa darowizny pieniędzy w Polsce zgodna z art. 888-902 Kodeksu cywilnego. Obejmuje dane stron, kwotę, sposób przekazania, stopień pokrewieństwa i obowiązki podatkowe (SD-Z2, zwolnienie dla najbliższej rodziny z art. 4a).
Umowa darowizny samochodu
Umowa darowizny samochodu w Polsce na podstawie art. 888-902 Kodeksu cywilnego. Obejmuje dane pojazdu (VIN, nr rej., przebieg), stopień pokrewieństwa, obowiązek zgłoszenia SD-Z2 i przerejestrowania pojazdu w Wydziale Komunikacji.
Umowa darowizny nieruchomości
Umowa darowizny nieruchomości w Polsce sporządzana na podstawie art. 888-902 Kodeksu cywilnego, wymagająca formy aktu notarialnego zgodnie z art. 158 KC. Reguluje przeniesienie własności mieszkania, domu lub działki, ewentualne polecenie darowizny (art. 893 KC) oraz obowiązki podatkowe przy grupie zerowej — zwolnienie z podatku od darowizn z art. 4a, przy akcie notarialnym bez zgłoszenia SD-Z2.