Pensioenregeling Informatie

De Pensioenregeling Informatie in Nederland is het document waarmee een werkgever een werknemer bij aanvang van de deelname informeert over de pensioenregeling, het pensioensoort, de premieverdeling en de pensioenleeftijd, op grond van de informatieplicht van Pensioenwet 2006 art. 21. De pensioenuitvoerder, zoals het bedrijfstakpensioenfonds ABP of PFZW of een verzekeraar, verstrekt de wettelijke startbrief; sinds de Wet toekomst pensioenen 2023 verschuiven de meeste regelingen naar een premieovereenkomst met een persoonlijk pensioenvermogen.

De Pensioenwet 2006 art. 21 verplicht de werkgever om de werknemer uiterlijk op de eerste dag van deelname te informeren via een Startbrief. De pensioenuitvoerder — een bedrijfstakpensioenfonds (BPF) zoals ABP, PFZW of het Pensioenfonds Metaal en Techniek, of een verzekeraar — verstrekt deze Startbrief. Het werkgever-specifieke informatiedocument op dit formulier vormt een aanvulling op de Startbrief en beschrijft de concrete arbeidsvoorwaardenafspraken over pensioen tussen werkgever en werknemer.

Nederland kent drie pensioenpijlers: de eerste pijler is de Algemene Ouderdomswet (AOW), die uitkeringen van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) regelt en recht geeft op een basisinkomen vanaf de AOW-leeftijd (momenteel 67 jaar en stijgend met de levensverwachting conform art. 7a AOW). De tweede pijler is het werkgeverspensioen via een bedrijfstakpensioenfonds of een verzekeraar. De derde pijler is de individuele pensioenspaarrekening, waaronder banksparen conform de Wet IB 2001 art. 3.125-3.127 en lijfrenten conform art. 3.124.

Het werkgeverspensioen in de tweede pijler kan bestaan uit een ouderdomspensioen, een nabestaandenpensioen (partnerpensioen conform BW 1:80a voor geregistreerd partners en gehuwden, en risico-afdekking voor ongehuwde samenwoners), een wezenpensioen en arbeidsongeschiktheidspensioen. Sinds de Wet toekomst pensioenen 2023 geldt het nabestaandenpensioen alleen nog als risicodekking (overlijden vóór pensioendatum) bij de meeste regelingen. Het informatiedocument verduidelijkt welke componenten van toepassing zijn.

Een Pensioenregeling Informatie-document is vereist bij elke indiensttreding waarbij de werknemer voor het eerst deelneemt aan een pensioenregeling. De werkgever is op grond van Pensioenwet 2006 art. 21 verplicht om informatie te verstrekken. Zonder informatie loopt de werkgever het risico aansprakelijk te zijn voor schade die de werknemer lijdt doordat hij niet wist dat hij pensioenaanspraken had of welke keuzes hij had.

Tijdens het dienstverband is een bijgewerkt informatiedocument nodig wanneer de pensioenregeling wijzigt — bijv. door overgang van een uitkeringsovereenkomst naar een premieovereenkomst conform de Wet toekomst pensioenen 2023, of door wijziging van het deelnemerspercentage of de pensioenleeftijd. De werkgever moet de werknemer tijdig informeren bij wezenlijke wijzigingen conform art. 28 Pensioenwet 2006.

Bij scheiding of beëindiging van het geregistreerd partnerschap heeft de gewezen partner recht op pensioenverevening conform de Wet pensioenverevening bij scheiding 1994 (Wps). Het informatiedocument is dan de basis voor de berekening van het te verevenen deel. De werknemer moet begrijpen welk deel van het pensioen voor verevening in aanmerking komt.

Bij ontslag of vrijwillig vertrek heeft de vertrekkende werknemer recht op informatie over de waarde van zijn opgebouwde pensioenaanspraken en de mogelijkheden tot waardeoverdracht conform Pensioenwet 2006 art. 70-84. Een actueel informatiedocument vergemakkelijkt dit overdrachtstraject.

Het informatiedocument over de pensioenregeling bevat allereerst de identificatiegegevens: naam van de werkgever conform KVK-inschrijving, naam van de werknemer, de ingangsdatum van deelname en het soort arbeidsovereenkomst (bepaalde of onbepaalde tijd).

De pensioenuitvoerder wordt beschreven met naam, KVK-nummer en contactgegevens. Bedrijfstakpensioenfondsen zoals ABP (overheid/onderwijs), PFZW (zorg), PMT (metalektro) en BPF Bouw zijn verplicht gesteld voor werkgevers in de betreffende sector op grond van de Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000 (Wet BPF 2000). De werknemer moet weten bij welk fonds aanspraken worden opgebouwd.

Het type pensioenregeling bepaalt het risicoprofiel: bij een beschikbare premieregeling (DC) draagt de werknemer het beleggingsrisico; bij een CDC-regeling (Collective Defined Contribution) is het risico gedeeld. Sinds de Wet toekomst pensioenen 2023 zijn flexibele premieovereenkomsten de norm, waarbij de toekomstige uitkering afhankelijk is van beleggingsresultaten en sterftetafels van het Actuarieel Genootschap (AG).

De premiesplit werkgever/werknemer wordt vermeld als percentage van het pensioengevend loon (bruto jaarloon minus franchise). De franchise is het bedrag ter hoogte van de AOW-uitkering dat buiten de pensioenopbouw valt. De Belastingdienst stelt jaarlijks de maximale fiscaal aftrekbare premie vast via de Wet IB 2001 art. 3.127. Op forms-legal.com kunt u naast dit informatiedocument ook een CAO-aanvulling Werknemer downloaden voor de contractuele vastlegging van de pensioenafspraken.

Nabestaandenpensioen en wezenpensioen worden beschreven: percentage van het ouderdomspensioen voor de partner, leeftijdsgrens voor wezenpensioen (doorgaans 21 of 25 jaar als studerend kind), en of dit een opgebouwd recht of een risicodekking betreft. Arbeidsongeschiktheidspensioen (WIA-aanvulling) vult de uitkering van het UWV aan tot een bepaald percentage van het laatste salaris.

De pensioenleeftijd is de contractuele pensioendatum. Flexibilisering is mogelijk door eerder of later pensioen op grond van Pensioenwet 2006 art. 63-69 (flexibel pensioen). Vroegpensioen voor 67 jaar leidt tot lagere uitkering; uitstel leidt tot hogere.

Onder de informatieverplichtingen vallen ook: het Uniform Pensioenoverzicht (UPO) dat jaarlijks door de pensioenuitvoerder wordt verstrekt conform art. 38 Pensioenwet, de mijnpensioenoverzicht.nl-account, en de mogelijkheden tot extra pensioensparen of vrijwillige aanvullende verzekering.

Stap 1: Vul de naam van de werkgever in zoals ingeschreven bij de KVK, met KVK-nummer. Werkgevers die zijn aangesloten bij een verplicht bedrijfstakpensioenfonds kunnen de naam van het fonds opzoeken via de website van het fonds of via pensioenregister.nl.

Stap 2: Voer de naam van de werknemer en BSN in. Het BSN is nodig voor de administratie van de Belastingdienst en voor de pensioenuitvoerder.

Stap 3: Geef de ingangsdatum van deelname op als DD-MM-JJJJ. Dit is de eerste werkdag van de werknemer of de datum waarop de wachttijd is verstreken (sommige regelingen hebben een wachttijd van maximaal 2 maanden).

Stap 4: Selecteer het type pensioenregeling. Raadpleeg het pensioenreglement van de uitvoerder voor het juiste type. Sinds de Wet toekomst pensioenen 2023 zijn de meeste nieuwe regelingen een beschikbare premieregeling (DC).

Stap 5: Vul de premiesplit in als percentage van het pensioengevend loon. Voorbeeld: werkgever 8%, werknemer 4%. De totale premie is dan 12% van het pensioengevend loon.

Stap 6: Geef de franchise op in EUR. De Belastingdienst publiceert jaarlijks de maximale franchise (in 2025 ca. € 17.500). Onder de franchise worden geen pensioenaanspraken opgebouwd.

Stap 7: Vul de pensioenleeftijd in (standaard 67 jaar conform AOW-leeftijd 2025-2027). Flexibiliseringsopties kunnen worden vermeld in de opmerkingen.

Stap 8: Beschrijf de nabestaandendekking: risicodekking of opgebouwd recht, percentage van ouderdomspensioen voor partner, leeftijdsgrens kinderen.

Stap 9: Voeg de naam van de pensioenuitvoerder toe met contactgegevens, zodat de werknemer direct contact kan opnemen voor vragen over de opbouw.

De Pensioenwet 2006 art. 21 verplicht de pensioenuitvoerder een Startbrief te verstrekken aan de werknemer uiterlijk op de eerste dag van deelname. De werkgever is verantwoordelijk voor het doorgeven van de juiste gegevens aan de uitvoerder. Niet-nakoming van de informatieplicht kan leiden tot aansprakelijkheid conform art. 21 lid 4 Pensioenwet.

De Wet toekomst pensioenen 2023 heeft per 1 januari 2023 de transitieperiode geopend. Alle pensioenregelingen moeten uiterlijk per 1 januari 2028 zijn omgezet naar het nieuwe stelsel (beschikbare premieovereenkomst of solidaire premieovereenkomst). Werkgevers en uitvoerders moeten werknemers tijdig informeren over de transitie.

Fiscale grenzen: de Belastingdienst stelt jaarlijks de maximale opbouw vast op grond van Wet IB 2001 art. 3.127. In 2025 is de maximale pensioenopbouw 1,875% van het pensioengevend loon per dienstjaar bij een middelloonregeling. Premies boven de fiscale grenzen zijn niet aftrekbaar voor loonheffing.

Bij bedrijfstakpensioenfondsen geldt de Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000 (Wet BPF 2000). Werkgevers in aangewezen sectoren zijn verplicht deel te nemen; niet-deelname leidt tot premie-aanspraken met terugwerkende kracht en boetes van de DNB (De Nederlandsche Bank), die toezicht houdt op de financiële soliditeit van pensioenfondsen. De AFM houdt toezicht op de informatievoorziening aan deelnemers.

Bij pensioenverevening na scheiding geldt de Wet pensioenverevening bij scheiding 1994. De gewezen partner heeft recht op 50% van het tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap opgebouwde ouderdomspensioen, tenzij anders overeengekomen in huwelijkse voorwaarden of echtscheidingsconvenant.

Een veelgemaakte fout is het niet informeren van de werknemer bij aanvang van deelname. Werkgevers vergeten soms dat de pensioenuitvoerder de Startbrief verstuurt, maar dat de werkgever zelf verantwoordelijk is voor het verstrekken van aanvullende informatie over de arbeidsvoorwaardenplek van het pensioen. Bij niet-naleving van art. 21 Pensioenwet kan de werknemer de werkgever aansprakelijk stellen.

Het niet melden van wijzigingen in de pensioenregeling is eveneens een veelvoorkomende fout. De Wet toekomst pensioenen 2023-transitie leidt tot fundamentele wijzigingen. Werkgevers die verzuimen de werknemer te informeren over de overgang van een DB- naar DC-regeling, lopen aansprakelijkheidsrisico als de werknemer door de informatieleemte nadeel lijdt.

Een andere fout betreft de franchise: werkgevers vermelden soms onjuiste franchisebedragen, waardoor de werknemer denkt meer pensioen op te bouwen dan feitelijk het geval is. De Belastingdienst publiceert jaarlijks actuele franchisebedragen; gebruik altijd het meest recente bedrag.

Het ontbreken van informatie over nabestaandenpensioen is gevaarlijk. Werknemers die samenwonen maar niet gehuwd zijn, hebben vaak geen automatisch recht op nabestaandenpensioen tenzij zij dit melden bij de pensioenuitvoerder. Niet melden kan bij overlijden leiden tot verlies van nabestaandenuitkering.

Tot slot: het niet opnemen van informatie over waardeoverdracht bij vertrek. Werknemers die de pensioenopbouw bij een nieuwe werkgever willen voortzetten, hebben recht op waardeoverdracht conform Pensioenwet 2006 art. 70. Zonder tijdige informatie kunnen zij dit recht mislopen.