Een schenking aan je kind valt buiten de huwelijksgemeenschap — maar alleen als je expliciet een uitsluitingsclausule opneemt. Zonder die clausule heeft de schoonzoon of schoondochter bij echtscheiding gewoon recht op de helft. De meeste ouders weten dit niet totdat het te laat is.
Legal basis: BW art. 1:94 lid 2 (uitsluitingsclausule huwelijksgemeenschap); BW art. 7:177 (schenking met uitsluitingsclausule); Successiewet 1956 art. 33 (schenkingsvrijstellingen)
uitsluitingsclausule schenking — free, fillable template; download as PDF or Word.
Wat de uitsluitingsclausule doet
Artikel 1:94 lid 2 sub a van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat goederen die iemand onder uitsluitingsclausule erft of geschonken krijgt, buiten de gemeenschap van goederen vallen. Zonder die uitsluiting valt een schenking in de gemeenschap zodra de begiftigde gehuwd is of trouwt in gemeenschap van goederen.
De clausule werkt eenvoudig: in de schenkingsovereenkomst staat een zin als "deze schenking geschiedt met uitdrukkelijke uitsluiting van iedere gemeenschap van goederen waarin de begiftigde huidig of toekomstig gehuwd moge zijn of zijn gehuwd." Die zin is juridisch afdoende. De schenker bepaalt de voorwaarde, niet de ontvanger — dat is precies waarom de clausule zo krachtig is. Een begiftigde kan de uitsluiting niet zelf achteraf toevoegen.
Waarom dit na 2018 nog altijd relevant is
Veel mensen denken dat het huwelijksvermogensrecht van 1 januari 2018 dit probleem heeft opgelost. Gedeeltelijk klopt dat. Wie na die datum huwt zonder huwelijkse voorwaarden, valt niet meer in algehele gemeenschap van goederen maar in de beperkte gemeenschap van goederen (art. 1:94 lid 1 BW). Voorhuwelijks vermogen en erfenissen vallen daarin al buiten de gemeenschap.
De additionele bescherming van de uitsluitingsclausule blijft echter nodig voor drie situaties:
Schenkingen gedaan tijdens het huwelijk. Wie na het huwelijk iets geschonken krijgt, heeft zonder uitsluitingsclausule geen bescherming — ook niet onder het nieuwe recht. De beperkte gemeenschap geldt alleen voor vermogen dat al vóór het huwelijk bestond of via erfenis is verkregen.
Huwelijken van vóór 2018. Paren getrouwd voor 1 januari 2018 vallen nog altijd onder de algehele gemeenschap van goederen, tenzij ze huwelijkse voorwaarden hebben gemaakt. Het overgangsrecht respecteert het op huwelijksdatum geldende stelsel.
Buitenlandse situaties en toekomstige verhoudingen. Je weet niet in welk regime je kind later trouwt — zeker niet bij internationale huwelijken of bij een huwelijk dat pas over tien jaar gesloten wordt. Een uitsluitingsclausule in de schenkingsbrief nu, dekt alle toekomstige gevallen af.
Schenkbrief of notariële akte: wat is verplicht?
Hier zit de grootste praktische verwarring. De hoofdregel is simpel: een schenking onder uitsluitingsclausule mag onderhands, dus een gewone ondertekende schenkingsovereenkomst volstaat. Daarin leg je het bedrag, de datum, de schenker, de begiftigde en de uitsluitingsclausule vast.
Notariële tussenkomst is wettelijk verplicht voor schenkingen die pas na het overlijden van de schenker worden uitgevoerd — de zogenoemde schenkingen ter zake des doods (art. 7:177 BW). Daarvoor is een notariële akte vereist; een onderhandse akte volstaat niet. Voorbeelden zijn de 'ik-opa-schenking' en vergelijkbare constructies waarbij de schenking haar werking pas bij overlijden krijgt.
Voor een gewone eenmalige geldschenking — zeg €20.000 aan je kind met uitsluitingsclausule — is een notaris niet verplicht. Een degelijk opgezette schriftelijke overeenkomst is juridisch voldoende en bewijs bij eventuele discussies veel later.
Wil je de schenking ook aanmelden bij de Belastingdienst in het kader van de vrijstellingen, dan is de schriftelijke vastlegging sowieso praktisch noodzakelijk.
Schenkingsvrijstellingen in 2026
De Belastingdienst hanteert jaarlijkse vrijstellingen voor schenkbelasting. Voor 2026 gelden de volgende grenzen (op basis van de systematiek van art. 33 Successiewet 1956):
- Algemene jaarlijkse vrijstelling kind: €6.908 per kind (bedrag voor 2026 conform jaarlijkse indexering).
- Eenmalig verhoogde vrijstelling kind 18-40 jaar: €33.129 — vrij besteedbaar.
- Eenmalig verhoogde vrijstelling voor studie: €69.009 — mits notarieel vastgelegd en aantoonbaar bestemd voor een dure opleiding.
De voormalige "jubelton" (vrijstelling eigen woning) is per 1 januari 2024 volledig afgeschaft. Schenkingen voor woningaankoop vallen nu gewoon onder de reguliere vrijstellingen. Wie in 2023 of eerder een schenking voor de eigen woning ontving maar de vrijstelling nog niet volledig had benut, moest dat vóór 1 januari 2025 hebben gedaan.
De uitsluitingsclausule heeft geen invloed op de toepassing van de vrijstellingen. Schenkbelasting en huwelijksvermogensrecht zijn twee gescheiden trajecten.
De schenkingsovereenkomst met uitsluitingsclausule
Voor een geldschenking aan een kind met uitsluitingsclausule heeft een goede overeenkomst minimaal de volgende onderdelen:
- Naam en adres van schenker en begiftigde
- Het geschonken bedrag en de datum van betaling
- De letterlijke uitsluitingsclausule (niet parafraseren — citeert art. 1:94 lid 2 sub a BW)
- Handtekeningen van beide partijen
Op forms-legal.com staat een uitsluitingsclausule schenkingsovereenkomst die je direct kunt aanpassen aan jouw situatie. Bewaar de ondertekende overeenkomst samen met het bankafschrift waarop de overboeking zichtbaar is — dat is je bewijs bij een eventuele boedelbeschrijving jaren later.
Drie fouten die mensen maken
1. De clausule mondeling toevoegen. "We hebben afgesproken dat het alleen voor haar is" is geen uitsluitingsclausule. Bij echtscheiding telt alleen wat schriftelijk is vastgelegd. Mondelinge afspraken zijn in een boedelprocedure zo goed als onbewijsbaar.
2. Vergeten dat kinderen later ook trouwen. Ouders schenken aan een ongehuwd kind en denken dat de clausule "later wel" kan. Maar een schenking zonder clausule die in de gemeenschap is gevallen, valt er niet meer uit zodra het kind later huwt. De clausule moet er bij de schenking zelf al in staan — achteraf aanpassen is niet mogelijk.
3. De clausule wel opnemen, maar niet het schenkingsbewijs bewaren. Een notariële akte is makkelijker te bewijzen, maar ook een onderhandse akte is rechtsgeldig. Het probleem is dat na twintig jaar de akte zoek is, de schenker misschien al is overleden, en het kind tegenover een ex-partner staat die betwist dat er ooit een uitsluitingsclausule was. Bewaar de akte digitaal en fysiek.
Wanneer is een notaris toch verstandig?
Wettelijk verplicht is de notaris maar in de gevallen die hierboven zijn beschreven. Praktisch verstandig is een notaris bij grotere bedragen — zeg boven de €50.000 — of wanneer de schenking onderdeel is van een bredere vermogensplanning met een testament of levenstestament. Een notaris legt ook automatisch vast in een depot, wat bewijsproblemen later voorkomt.
Bij een reguliere jaarlijkse geldschenking binnen de vrijstelling weegt het notaristarief voor een eenvoudige akte doorgaans niet op tegen het belang van de schenking. Een goede schriftelijke overeenkomst doet hetzelfde werk.
Samenvatting: wanneer heb je de overeenkomst echt nodig?
De uitsluitingsclausule is relevant voor elke schenking aan een kind dat gehuwd is of ooit kan gaan trouwen. Voor gehuwde kinderen (in gemeenschap of met beperkte gemeenschap) is het direct noodzakelijk. Voor ongehuwde kinderen is het verstandig om de clausule alvast op te nemen, omdat je niet kunt weten in welk stelsel ze later trouwen.
Een notariële akte is alleen wettelijk vereist bij schenkingen onder opschortende voorwaarde of van toekomstig vermogen. Voor de meeste geldschenkingen volstaat een ondertekende schriftelijke overeenkomst met de juiste clausuletekst.
Controleer elk jaar opnieuw of je de jaarlijkse vrijstelling benut hebt, en doe dat schriftelijk — ook al is het bedrag klein. Kleine schenkingen zonder bewijs stapelen zich op tot grote boedelproblemen.
Need the document itself? Download the free template →
This article is general information, not legal advice — see our accuracy & editorial policy. Confirm the cited law is current before relying on it.