Postgraduate Studies Regulations Poland

Regulamin studiów podyplomowych w Polsce to dokument wewnętrzny uczelni, który określa organizację, warunki kształcenia, prawa i obowiązki słuchaczy oraz zasady ukończenia studiów podyplomowych. Podstawę prawną stanowi art. 62 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018 poz. 1668, dalej: „PSWiN”), który reguluje zasady prowadzenia studiów podyplomowych przez uczelnie wyższe.

Studia podyplomowe w Polsce są formą kształcenia skierowaną do osób z wykształceniem wyższym co najmniej na poziomie 6 Polskiej Ramy Kwalifikacji (PRK) — tj. posiadających dyplom licencjata, inżyniera lub wyższy. Ukończenie studiów podyplomowych skutkuje uzyskaniem świadectwa ukończenia studiów podyplomowych i nadaniem kwalifikacji cząstkowych w ramach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK), które mogą być rejestrowane w Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji (ZRK).

Regulamin studiów podyplomowych różni się od regulaminu studiów I i II stopnia — studia podyplomowe nie kończą się dyplomem z tytułem zawodowym (licencjat, magisterium), lecz świadectwem ukończenia. Opłaty za studia podyplomowe są zawsze odpłatne (brak bezpłatnych miejsc finansowanych z budżetu państwa jak przy studiach stacjonarnych w uczelniach publicznych). Umowa o warunkach odpłatności za studia podyplomowe jest obligatoryjna na podstawie art. 160 PSWiN.

Rynek studiów podyplomowych w Polsce jest zróżnicowany — prowadzą je uczelnie publiczne (np. Szkoła Główna Handlowa, Politechnika Warszawska, Uniwersytet Warszawski) i niepubliczne (np. Akademia Leona Koźmińskiego, SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania). Programy obejmują prawo, zarządzanie, finanse, HR, marketing, IT, medycynę i wiele innych dziedzin.

Regulamin studiów podyplomowych reguluje: zasady rekrutacji i przyjęcia słuchaczy, wymogi wstępne (dyplom wyższych studiów), program zajęć i wymiar godzinowy, zasady zaliczania przedmiotów i egzaminowania, wymagania frekwencji (zazwyczaj min. 80%), tryb składania pracy końcowej i egzaminu końcowego, opłaty za studia i harmonogram płatności, zasady skreślenia z listy słuchaczy i odwołania, zasady wystawiania świadectwa ukończenia oraz ochronę danych osobowych słuchaczy zgodnie z RODO.

Regulamin studiów podyplomowych w Polsce jest niezbędny przy uruchamianiu każdego programu studiów podyplomowych.

Nowe programy studiów podyplomowych. Uczelnia uruchamiająca nowy program musi opracować i uchwalić regulamin przed przyjęciem pierwszej rekrutacji — dokument ten jest podstawą do zawarcia umów ze słuchaczami i informatorem o warunkach kształcenia.

Aktualizacja istniejącego regulaminu. Zmiany w PSWiN, Polskiej Ramie Kwalifikacji (PRK) lub Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (ZSK) wymagają aktualizacji regulaminu. Zmiana czesnego lub programu studiów podyplomowych wymaga uwzględnienia w regulaminie i poinformowania słuchaczy z co najmniej 30-dniowym wyprzedzeniem.

Programy finansowane ze środków UE lub KFS. Studia podyplomowe oferowane jako usługi rozwojowe w Bazie Usług Rozwojowych (BUR) prowadzonej przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) lub finansowane z Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) muszą posiadać regulamin spełniający wymogi PARP i ZUS.

Studia podyplomowe prowadzone przez uczelnie medyczne. Uczelnie medyczne prowadzące studia podyplomowe dla lekarzy, pielęgniarek lub farmaceutów potrzebują regulaminu zgodnego z dodatkowymi wymogami Ministerstwa Zdrowia i izb zawodowych.

Studia podyplomowe dla zawodów regulowanych. Programy kwalifikacyjne dla nauczycieli (realizowane na podstawie rozporządzeń Ministerstwa Edukacji i Nauki), radców prawnych, rzeczników patentowych i innych zawodów regulowanych wymagają regulaminu zgodnego ze standardami kształcenia właściwymi dla danego zawodu.

Współpraca z pracodawcami w programach dualnych. Studia podyplomowe realizowane w partnerstwie z firmami (np. program Deloitte Academy, KPMG Business School) wymagają regulaminu precyzującego podział obowiązków między uczelnią a partnerem korporacyjnym.

Regulamin studiów podyplomowych w Polsce powinien zawierać następujące kluczowe elementy, aby spełnić wymogi prawne i chronić zarówno uczelnię, jak i słuchaczy.

Podstawa prawna. Odwołanie do art. 62 PSWiN i Statutu uczelni jako podstawy prawnej wydania regulaminu oraz wskazanie daty zatwierdzenia przez Senat lub inny właściwy organ uczelni.

Podmiot odpowiedzialny. Imię, nazwisko i tytuł naukowy kierownika programu studiów podyplomowych oraz jednostki organizacyjnej uczelni odpowiedzialnej za program (np. wydział, instytut). Art. 116 PSWiN określa minimalne wymogi kadrowe dla prowadzenia kształcenia.

Warunki rekrutacji i przyjęcia. Wymagane kwalifikacje wstępne (dyplom ukończenia studiów co najmniej I stopnia), termin i tryb składania dokumentów rekrutacyjnych, kryteria kwalifikacji przy nadmiarze chętnych (np. kolejność zgłoszeń, rozmowa kwalifikacyjna) oraz minimalna liczba słuchaczy uruchamiająca program.

Program i organizacja zajęć. Czas trwania studiów (liczba semestrów i godzin dydaktycznych), tryb (niestacjonarny — zjazdy weekendowe lub stacjonarny) i forma (stacjonarna, zdalna, hybrydowa), program przedmiotów z podziałem na semestry i godziny, wymóg frekwencji (zazwyczaj min. 80%) oraz zasady usprawiedliwiania nieobecności.

Odpłatność za studia. Kwota czesnego za semestr lub całe studia, termin i sposób płatności, numer rachunku bankowego uczelni, zasady zmiany czesnego z co najmniej 30-dniowym wyprzedzeniem, informacja o zwolnieniu z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 26 ustawy o VAT — usługi kształcenia w zakresie akredytowanym przez Polską Komisję Akredytacyjną, PKA) oraz możliwość dofinansowania z BUR (PARP) lub KFS (ZUS). forms-legal.com zaleca wyraźne wskazanie warunków zwrotu czesnego przy rezygnacji.

Zaliczenia, egzaminy i praca końcowa. Skala ocen, tryb zaliczania poszczególnych modułów, warunki dopuszczenia do egzaminu końcowego, zasady składania pracy końcowej (lub projektu) i zasady obrony. Warunki ukończenia studiów podyplomowych i wydania świadectwa.

Skreślenie z listy słuchaczy i odwołania. Podstawy skreślenia (nieuiszczenie opłat, niezaliczenie modułów, naruszenie regulaminu), termin i tryb złożenia rezygnacji przez słuchacza, prawo odwołania od decyzji o skreśleniu oraz klauzula zabraniająca stosowania klauzul abuzywnych w zakresie zwrotu czesnego (art. 385¹ KC).

Klauzula RODO. Przetwarzanie danych osobowych słuchaczy przez uczelnię jako administratora na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b i c rozporządzenia (UE) 2016/679 (RODO), nadzorowane przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO).

Regulamin studiów podyplomowych w Polsce wypełniany jest przez dział administracji programu lub sekretariat wydziału.

Krok 1 — dane uczelni i programu. Wpisz pełną, oficjalną nazwę uczelni, adres siedziby i pełną nazwę programu studiów podyplomowych zgodnie z uchwałą Senatu lub innego organu zatwierdzającego.

Krok 2 — czas trwania i wymiar. Wpisz liczbę semestrów, łączną liczbę godzin dydaktycznych i formę zajęć (zjazdy weekendowe, stacjonarne, zdalne). Sprawdź, czy program spełnia minimalne wymogi godzinowe wynikające z zasad przyznawania kwalifikacji ZSK.

Krok 3 — opłata i płatności. Wpisz kwotę czesnego za semestr lub całe studia i termin płatności. Wskaż, czy usługi edukacyjne są zwolnione z VAT (sprawdź status akredytacji PKA) i czy program jest dostępny w BUR dla dofinansowania z KFS.

Krok 4 — warunki ukończenia. Opisz konkretne wymagania do uzyskania świadectwa — zaliczenie modułów, praca końcowa, egzamin. Ustal minimalną frekwencję i tryb jej weryfikacji.

Krok 5 — kierownik programu. Wpisz imię, nazwisko, tytuł naukowy i stanowisko kierownika programu — osoba ta będzie podpisywała świadectwa i rozpatrywała odwołania od decyzji.

Krok 6 — data uchwały. Wskaż datę i organ zatwierdzający regulamin (Senat, Rada Wydziału, Rektor). Bez formalnego zatwierdzenia regulamin nie ma mocy wiążącej wobec słuchaczy.

Krok 7 — zatwierdź i opublikuj. Regulamin powinien być opublikowany na stronie internetowej uczelni przed otwarciem rekrutacji i przekazany każdemu słuchaczowi przy podpisaniu umowy o odpłatności.

Regulamin studiów podyplomowych w Polsce musi spełniać wymogi PSWiN, PRK/ZSK i przepisów konsumenckich.

Art. 62 PSWiN — studia podyplomowe. Uczelnia może prowadzić studia podyplomowe jako formę kształcenia dla osób posiadających kwalifikacje co najmniej na poziomie 6 PRK (dyplom studiów I stopnia). Program trwa co najmniej 2 semestry. Ukończenie skutkuje wydaniem świadectwa ukończenia studiów podyplomowych przez uczelnię. Senat uczelni określa warunki prowadzenia studiów podyplomowych.

Art. 160 PSWiN — obowiązek umowy o odpłatności. Uczelnia musi zawrzeć z każdym słuchaczem pisemną umowę o warunkach odpłatności za studia podyplomowe. Brak umowy uniemożliwia dochodzenie czesnego przed sądem.

Art. 160a PSWiN — zmiana wysokości opłat. Zmiana czesnego w trakcie studiów możliwa jest wyłącznie z co najmniej 3-miesięcznym wyprzedzeniem i z prawem słuchacza do rezygnacji bez finansowych konsekwencji.

PRK i ZSK — kwalifikacje podyplomowe. Program studiów podyplomowych musi spełniać wymogi Polskiej Ramy Kwalifikacji (PRK) na poziomie 7 lub 8, jeżeli ma skutkować wpisem do Zintegrowanego Rejestru Kwalifikacji (ZRK). Programy nierejestrowane w ZRK mogą mieć niższe wymogi, ale uczelnia powinna jasno komunikować słuchaczom status kwalifikacji.

Art. 385¹ KC — zakaz klauzul abuzywnych. Słuchacz studiów podyplomowych jest konsumentem — regulamin nie może zawierać postanowień rażąco naruszających jego interesy. UOKiK aktywnie monitoruje praktyki uczelnianych umów i regulaminów.

RODO — dane osobowe słuchaczy. Przetwarzanie danych słuchaczy dla celów kształcenia i archiwizacji dokumentacji na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b i c RODO, nadzorowane przez PUODO. Uczelnia zobowiązana jest do przekazania klauzuli informacyjnej przy rekrutacji.

Regulamin studiów podyplomowych w Polsce bywa wadliwy z powodu typowych błędów, których można uniknąć.

Błąd 1 — brak zatwierdzenia przez organ uczelni. Regulamin nieopatrzony datą i numerem uchwały Senatu lub innego uprawnionego organu nie ma mocy wiążącej. Zalecenie: zawsze zatwierdź regulamin formalną uchwałą przed uruchomieniem rekrutacji.

Błąd 2 — klauzula „brak zwrotu czesnego” przy rezygnacji. UOKiK i Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) wielokrotnie kwestionowały postanowienia, zgodnie z którymi uczelnia nie zwraca czesnego przy rezygnacji słuchacza przed rozpoczęciem semestru. Zalecenie: proporcjonalny zwrot, jasno opisany w regulaminie.

Błąd 3 — zbyt ogólne warunki ukończenia. Sformułowanie „zaliczenie wszystkich przedmiotów” bez wskazania minimalnych ocen i terminu złożenia pracy końcowej prowadzi do sporów. Zalecenie: precyzyjnie opisz każdy element wymagany do uzyskania świadectwa.

Błąd 4 — brak informacji o BUR i KFS. Słuchacze coraz częściej pytają o możliwość dofinansowania z Bazy Usług Rozwojowych (BUR) lub Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) — brak tej informacji w regulaminie jest straconą szansą rekrutacyjną. Zalecenie: wskaż, czy program jest dostępny w BUR.

Błąd 5 — brak klauzuli RODO. Przetwarzanie danych słuchaczy bez klauzuli informacyjnej RODO narusza art. 13 rozporządzenia (UE) 2016/679. Zalecenie: dołącz klauzulę RODO do regulaminu lub wręcz ją słuchaczom przy rekrutacji.

Błąd 6 — nieaktualne przepisy prawa. Regulamin odwołujący się do uchylonej ustawy z 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (zastąpionej przez PSWiN w 2018 r.) lub nieaktualizowany po zmianach PRK i ZSK wprowadza w błąd słuchaczy. Zalecenie: regularnie aktualizuj podstawę prawną.