Skip to main content

Planowanie Spadkowe

Testament z podstawieniem spadkobiercy

Testament z podstawieniem spadkobiercy w Polsce to rozrządzenie ostatniej woli, w którym spadkodawca wskazuje osobę powołaną do spadku w pierwszej kolejności oraz — na wypadek, gdyby ta osoba nie chciała lub nie mogła dziedziczyć — jedną lub kilka osób zastępczych zwanych spadkobiercami podstawionymi.

Najważniejsze informacje

PolskaPolskaPolski (PL)BezpłatniePDF & Word
Podstawa prawnaKodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93) — art. 963–965Miejsca na podpis w tym wzorze: 1 strona
Testament z podstawieniem spadkobiercy

Rzeczpospolita Polska — art. 963–965 Kodeksu cywilnego

Nagłówek

(testament własnoręczny — holograficzny, art. 949 i art. 963 Kodeksu cywilnego)

Sporządzono w [Miejscowość], dnia [Data sporządzenia].

Oświadczenie woli

Ja, niżej podpisany(-a) [Imię i nazwisko spadkodawcy], PESEL [PESEL], zamieszkały(-a) pod adresem [Adres zamieszkania], będąc w pełni świadomy(-a) znaczenia podejmowanej czynności i posiadając pełną zdolność do czynności prawnych, oświadczam, że jest to moja ostatnia wola i niniejszym rozrządzam swoim majątkiem na wypadek śmierci, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.

Jednocześnie odwołuję wszelkie wcześniejsze rozrządzenia testamentowe, jakie mogłem(-am) sporządzić.

Powołanie spadkobiercy

§ 1. Powołanie do spadku (art. 959 k.c.)

Do spadku po mnie powołuję [Imię i nazwisko spadkobiercy głównego] ([Dane identyfikujące]) w udziale: [Udział spadkobiercy głównego].

Szczegółowy opis udziału: [Opis udziału]

Podstawienie (art. 963 k.c.)

§ 2. Podstawienie zwykłe (art. 963 k.c.)

Na wypadek, gdyby powołany spadkobierca [Imię i nazwisko spadkobiercy głównego] nie chciał lub nie mógł dziedziczyć ([Przyczyny podstawienia]), na jego miejsce powołuję jako spadkobiercę podstawionego: [Imię i nazwisko spadkobiercy podstawionego] ([Dane spadkobiercy podstawionego]).

Spadkobierca podstawiony dziedziczy w tym samym udziale, który przypadałby spadkobiercy głównemu.

Zapis zwykły

Wykonawca testamentu

§ 5. Wykonawca testamentu (art. 986 k.c.)

Na wykonawcę niniejszego testamentu powołuję: [Wykonawca testamentu].

Podpis

Powyższy testament sporządziłem(-am) w całości pismem ręcznym, opatruję datą i własnoręcznym podpisem, stosownie do wymogów art. 949 § 1 k.c.

Data i własnoręczny podpis spadkodawcy:

[Data sporządzenia] .............................................

[Imię i nazwisko spadkodawcy]

Spadkodawca

________________

Signature

Czym jest Testament z podstawieniem spadkobiercy?

Testament z podstawieniem spadkobiercy w Polsce to rozrządzenie ostatniej woli, w którym spadkodawca wskazuje osobę powołaną do spadku w pierwszej kolejności oraz — na wypadek, gdyby ta osoba nie chciała lub nie mogła dziedziczyć — jedną lub kilka osób zastępczych zwanych spadkobiercami podstawionymi. Instytucję podstawienia reguluje art. 963 Kodeksu cywilnego w ramach Księgi czwartej „Spadki” (art. 922–1088 k.c.), a jej rozszerzona odmiana, podstawienie wielokrotne, znajduje podstawę w art. 965 k.c. Testament z podstawieniem jest szczególnie wartościowym narzędziem planowania sukcesji majątkowej, ponieważ chroni wolę spadkodawcy przed nieprzewidywalnymi zdarzeniami, takimi jak wcześniejsza śmierć powołanego, odrzucenie spadku z powodu zadłużenia albo orzeczenie o niegodności dziedziczenia.

Podstawienie zwykłe z art. 963 k.c. polega na tym, że spadkodawca powołuje określoną osobę na spadkobiercę na wypadek, gdyby inna wskazana osoba nie mogła lub nie chciała być spadkobiercą. Warunek uruchomienia podstawienia może dotyczyć odrzucenia spadku, śmierci pierwotnie powołanego przed otwarciem spadku, uznania za niegodnego dziedziczenia na podstawie art. 928 k.c. albo innej przeszkody prawnej. Podstawienie działa automatycznie — nie wymaga żadnych dodatkowych czynności ze strony spadkobiercy podstawionego ani ze strony sądu.

Podstawienie wielokrotne (art. 965 k.c.) rozszerza tę ochronę na kolejny szczebel: spadkodawca może wyznaczyć drugiego, trzeciego lub dalszego spadkobiercę podstawionego, którzy wchodzą kolejno w miejsce poprzedniej osoby, jeżeli i ona nie mogła lub nie chciała dziedziczyć. Łańcuch podstawień może w teorii obejmować dowolną liczbę osób, choć w praktyce wystarczają zazwyczaj dwa szczeble. Warto odróżnić podstawienie od przyrostu (art. 965 k.c.), który z kolei stosuje się, gdy testator powołał kilku spadkobierców bez wskazania osób podstawionych — wówczas udział niechcącego lub niemogącego dziedziczyć przypada pozostałym współspadkobiercom proporcjonalnie.

Forma testamentu z podstawieniem odpowiada formie, jaką wybrał testator. Jeżeli sporządza go jako testament własnoręczny (holograficzny) zgodnie z art. 949 k.c., całą treść — w tym rozrządzenia o podstawieniu — musi napisać własnoręcznie, opatrzyć datą i własnoręcznym podpisem. Alternatywą jest testament notarialny (art. 950 k.c.) sporządzany przez notariusza w formie aktu notarialnego i rejestrowany w Notarialnym Rejestrze Testamentów, albo testament allograficzny (art. 951 k.c.) złożony ustnie wobec uprawnionego urzędnika w obecności dwóch świadków. Niezależnie od formy, klauzula podstawienia musi być jednoznaczna co do tożsamości osoby podstawionej i co do przyczyn uruchomienia podstawienia.

Wzór prowadzi przez wszystkie elementy testamentu z podstawieniem: oznaczenie spadkodawcy, powołanie spadkobiercy głównego z udziałem ułamkowym, klauzulę podstawienia zwykłego z możliwością wskazania kilku przyczyn jego uruchomienia, opcjonalne podstawienie wielokrotne, zapis zwykły na rzecz wybranej osoby oraz powołanie wykonawcy testamentu (art. 986 k.c.), który zadba o wykonanie ostatniej woli po śmierci spadkodawcy. Każdy z tych elementów ma odrębną regulację w Kodeksie cywilnym i powinien być sformułowany precyzyjnie, aby sąd spadku nie miał wątpliwości przy wykładni dokonywanej na podstawie art. 948 k.c.

Kiedy potrzebujesz Testament z podstawieniem spadkobiercy?

Testament z podstawieniem w Polsce jest wskazany zawsze wtedy, gdy spadkodawca obawia się, że powołana przez niego osoba może z różnych powodów nie objąć spadku. Takie obawy są uzasadnione w wielu typowych sytuacjach życiowych. Po pierwsze, gdy powołany spadkobierca jest w podeszłym wieku lub poważnie chory — istnieje realne ryzyko, że umrze przed spadkodawcą, a wówczas bez klauzuli podstawienia udział wróciłby do dziedziczenia ustawowego według art. 931–935 k.c. Po drugie, gdy powołana osoba ma znaczne zadłużenie i może racjonalnie odrzucić spadek, by nie odpowiadać za długi spadkowe — podstawienie gwarantuje, że majątek trafi do kogoś bliskiego, a nie do komornika. Po trzecie, w rodzinach z konfliktami, gdzie istnieje ryzyko wszczęcia postępowania o uznanie za niegodnego dziedziczenia na podstawie art. 928 k.c.

Praktyczne zastosowania testamentu z podstawieniem obejmują: pary małżeńskie, które wzajemnie się powołują i chcą wskazać wspólne dziecko jako kolejną osobę dziedziczącą; przedsiębiorców przekazujących firmę lub udziały w spółce, którzy wyznaczają jednego z partnerów biznesowych jako głównego spadkobiercę, a na wszelki wypadek wskazują drugiego; seniorów powołujących wnuków i prawnuków w kolejnych szczeblach podstawienia; osoby samotne, które chcą zabezpieczyć przekazanie majątku znajomemu lub organizacji pożytku publicznego, gdy pierwotnie wyznaczony beneficjent nie mógłby lub nie chciał przyjąć spadku.

Dokument jest niezbędny również wtedy, gdy spadkodawca chce połączyć podstawienie z innymi rozrządzeniami testamentowymi — zapisem zwykłym (art. 968 k.c.) lub poleceniem (art. 982 k.c.) — i zależy mu na tym, aby obowiązki te obciążały także podstawionego. Bez wyraźnego określenia w testamencie kwestia, czy zapis albo polecenie obciąża podstawionego, może budzić wątpliwości interpretacyjne. Ponadto testament z podstawieniem jest praktycznym narzędziem przy skomplikowanych strukturach majątkowych, gdy w skład spadku wchodzą nieruchomości wymagające wpisu w księdze wieczystej — precyzyjne wskazanie kolejnych potencjalnych nabywców skraca czas ustalenia prawa własności po otwarciu spadku.

Prawo dopuszcza połączenie podstawienia z przyrostem: nawet gdy spadkobierca współdolny dziedziczy, testator może jednocześnie wyznaczyć podstawionego na wypadek, gdyby ten współspadkobierca nie chciał lub nie mógł dziedziczyć. W takim przypadku wolę testamentową wykonuje się w dwóch etapach — najpierw sprawdza się, czy podstawienie jest aktualne, a dopiero przy jego nieskuteczności stosuje się reguły przyrostu lub dziedziczenia ustawowego.

Co powinien zawierać Testament z podstawieniem spadkobiercy

Testament z podstawieniem spadkobiercy w Polsce musi zawierać kilka obligatoryjnych i kilka opcjonalnych elementów, aby w pełni realizował cel planowania sukcesji majątkowej. Właściwa konstrukcja klauzuli podstawienia decyduje o tym, czy sąd spadku lub notariusz będzie w stanie jednoznacznie ustalić krąg spadkobierców bez prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Pierwszym elementem jest precyzyjne oznaczenie spadkodawcy. Dokument powinien wskazywać pełne imię i nazwisko, numer PESEL oraz adres ostatniego miejsca zamieszkania — ten ostatni wyznacza właściwość sądu spadku zgodnie z art. 628 k.p.c. Datę sporządzenia testamentu w formacie DD.MM.RRRR należy umieścić w nagłówku, choć jej brak nie zawsze powoduje nieważność (art. 949 § 2 k.c.).

Drugim elementem jest jednoznaczne powołanie spadkobiercy głównego z określeniem udziału w spadku zgodnie z art. 959 k.c. Udział powinien być wyrażony ułamkowo, na przykład „cały spadek” lub „1/2 spadku”, a tożsamość osoby potwierdzona przez podanie pokrewieństwa, daty urodzenia i numeru PESEL. Trzecim, kluczowym elementem jest sama klauzula podstawienia zwykłego z art. 963 k.c., która powinna wskazywać: imię, nazwisko i dane identyfikujące osobę podstawioną; przyczyny uruchomienia podstawienia (odrzucenie, śmierć przed otwarciem spadku, niegodność, inna przeszkoda); udział przypadający podstawionemu — zazwyczaj tożsamy z udziałem osoby głównej. Jeżeli spadkodawca ustanawia podstawienie wielokrotne z art. 965 k.c., każdy kolejny szczebel musi być opisany z tą samą precyzją.

Czwartym elementem — fakultatywnym, lecz wartościowym — jest zapis zwykły z art. 968 k.c. Warto pamiętać, że zapis obciąża co do zasady spadkobiercę powołanego; jeżeli testator chce, by obciążał też podstawionego, powinien to wyraźnie wskazać. Piątym opcjonalnym elementem jest powołanie wykonawcy testamentu (art. 986 k.c.), który zarządza spadkiem do czasu działu i czuwa nad wykonaniem wszystkich rozrządzeń, łącznie z obowiązkami wobec zapisobierców.

Kluczowa jest dokładność — sąd spadku przy wykładni testamentu stosuje art. 948 k.c. i stara się ustalić rzeczywistą wolę spadkodawcy, jednak precyzyjne sformułowania eliminują ryzyko odmiennej interpretacji. Warto też pamiętać, że podstawienie nie eliminuje prawa do zachowku: zstępni, małżonek i rodzice pominięci w testamencie zachowują roszczenie z art. 991 k.c. niezależnie od tego, kto — główny czy podstawiony — ostatecznie dziedziczy. Wzór stanowi punkt wyjścia; jeżeli testament ma być ważny jako holograficzny, całą treść należy przepisać własnoręcznie.

Dla kompletności dokumentu warto też rozważyć, jak testator traktuje ewentualne darowizny dokonane za życia na rzecz spadkobiercy lub osoby podstawionej. Darowizny na rzecz zstępnych wchodzą do substratu zachowku (art. 993–997 k.c.), co może wpłynąć na obliczenie należnego zachowku. Przy testamencie z podstawieniem zalecane jest, aby testator wskazał, czy podstawiony ma obowiązek zaliczania darowizn — brak wskazania powoduje, że stosuje się reguły ustawowe, które mogą zaskoczyć zarówno podstawionego, jak i uprawnionych do zachowku.

Jak wypełnić Testament z podstawieniem spadkobiercy

Wypełnianie wzoru testamentu z podstawieniem w Polsce wymaga starannego przejścia przez wszystkie sekcje formularza, zanim treść zostanie przepisana własnoręcznie. Wzór jest szablonem organizacyjnym — ostateczny dokument musi być napisany w całości pismem ręcznym przez spadkodawcę.

Rozpocznij od sekcji „Spadkodawca”: wpisz pełne imię i nazwisko zgodne z dokumentem tożsamości, numer PESEL, adres zamieszkania, miejscowość sporządzenia oraz datę w formacie DD.MM.RRRR. Data jest wymagana przez art. 949 § 1 k.c. i pozwala sądowi ustalić, który z ewentualnych kilku testamentów jest najnowszy.

W sekcji „Spadkobierca główny” podaj imię, nazwisko oraz dane identyfikujące osobę powołaną w pierwszej kolejności, a następnie wybierz lub opisz jej udział w spadku. Jeżeli powołujesz kilka osób, dla każdej należy sporządzić odrębną klauzulę — wzór można powielić lub rozszerzyć.

Kluczowym krokiem jest sekcja „Podstawienie zwykłe (art. 963 k.c.)”. Wpisz imię, nazwisko i dane identyfikujące osobę podstawioną — im dokładniejsze informacje (PESEL, data urodzenia, pokrewieństwo), tym mniejsze ryzyko wątpliwości interpretacyjnych przy otwarciu testamentu. Zaznacz przyczyny uruchomienia podstawienia: odrzucenie, śmierć przed otwarciem spadku, niegodność lub inna przeszkoda. Jeżeli chcesz ustanowić podstawienie wielokrotne z art. 965 k.c., zaznacz tę opcję i wpisz dane drugiej osoby podstawionej.

W sekcjach opcjonalnych możesz ustanowić zapis zwykły (art. 968 k.c.), opisując precyzyjnie przedmiot świadczenia i osobę uprawnioną, a także powołać wykonawcę testamentu (art. 986 k.c.). Po uzupełnieniu wszystkich pól przejrzyj całość, sprawdź spójność danych, a następnie przepisz treść własnoręcznie — nie pomijaj żadnego zdania ani fragmentu, bo każda nieuwzględniona część może być poczytana za brak woli testamentowej. Na końcu złóż własnoręczny podpis obejmujący co najmniej nazwisko, bezpośrednio pod ostatnim słowem tekstu.

Przed złożeniem podpisu warto jeszcze raz sprawdzić, czy: (1) klauzula podstawienia wymienia wyraźnie okoliczności jej uruchomienia, (2) tożsamość wszystkich wymienionych osób jest opisana jednoznacznie, (3) suma udziałów wynosi całość spadku, (4) nie ma wewnętrznych sprzeczności między poszczególnymi rozrządzeniami. Testament przechowuj w bezpiecznym miejscu i poinformuj wykonawcę lub zaufaną osobę o jego lokalizacji; możesz zarejestrować sam fakt sporządzenia testamentu w Notarialnym Rejestrze Testamentów za pośrednictwem notariusza, co ułatwi jego odnalezienie po śmierci.

Najczęstsze błędy w Testament z podstawieniem spadkobiercy

Najczęstszy błąd przy testamencie z podstawieniem w Polsce to nieprecyzyjne sformułowanie klauzuli podstawienia — testatorzy piszą np. „gdyby Anna nie mogła, to Piotr”, bez podania pełnych danych identyfikujących osoby i bez wskazania udziału podstawionego. Sąd spadku musi wówczas prowadzić żmudną wykładnię, która nie zawsze daje wynik zgodny z rzeczywistą wolą spadkodawcy.

Drugim częstym błędem jest mylenie podstawienia z zapisem windykacyjnym. Podstawiony spadkobierca wchodzi w ogół praw i obowiązków spadkodawcy, natomiast zapisobierca nabywa jedynie oznaczony przedmiot lub roszczenie. W testamencie własnoręcznym nie można zamieścić zapisu windykacyjnego (art. 9811 k.c.) — jest on zarezerwowany wyłącznie dla testamentu notarialnego.

Trzecią grupą błędów są kwestie związane z zachowkiem. Testatorzy często zakładają, że wyznaczając podstawionego, eliminują prawo bliskich do zachowku. Tymczasem zstępni, małżonek i rodzice zachowują roszczenie z art. 991 k.c. wobec każdego, kto dziedziczy — zarówno głównego spadkobiercy, jak i podstawionego. Pozbawienie zachowku jest możliwe wyłącznie przez wydziedziczenie z art. 1008 k.c. z obowiązkowym wskazaniem przyczyny. Kolejnym uchybieniem jest brak wskazania, czy zapis zwykły obciąża podstawionego — jeżeli testator tego nie określi, stosuje się reguły ogólne, które mogą odbiegać od jego intencji. Wreszcie, wielu testatorów zapomina o konieczności przepisania całości testamentu własnoręcznie — korzystają z wydruku komputerowego i tylko go podpisują, co czyni dokument całkowicie nieważnym na gruncie art. 949 § 1 k.c.

Cytuj tę stronę

CC BY 4.0 · można cytować

Powołaj się na ten darmowy szablon w artykule, programie zajęć lub notatce badawczej:

APA
Forms Legal. (2026). Testament z podstawieniem spadkobiercy (Polska) [Legal document template]. Forms Legal. https://forms-legal.com/pl/polska/estate-planning/wills/testament-z-podstawieniem
MLA
"Testament z podstawieniem spadkobiercy (Polska)." Forms Legal, 2026, https://forms-legal.com/pl/polska/estate-planning/wills/testament-z-podstawieniem.
Chicago
Forms Legal. "Testament z podstawieniem spadkobiercy (Polska)." Forms Legal, 2026. https://forms-legal.com/pl/polska/estate-planning/wills/testament-z-podstawieniem.
BibTeX
@misc{formslegal-testament-z-podstawieniem,
  author       = {{Forms Legal}},
  title        = {Testament z podstawieniem spadkobiercy (Polska)},
  year         = {2026},
  howpublished = {\url{https://forms-legal.com/pl/polska/estate-planning/wills/testament-z-podstawieniem}},
  note         = {Free legal document template. Based on Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93) — art. 963–965}
}
Wikipedia
{{cite web |title=Testament z podstawieniem spadkobiercy (Polska) |website=Forms Legal |publisher=Forms Legal |date=2026 |url=https://forms-legal.com/pl/polska/estate-planning/wills/testament-z-podstawieniem}}
RIS
TY  - ELEC
T1  - Testament z podstawieniem spadkobiercy (Polska)
T2  - Forms Legal
PB  - Forms Legal
PY  - 2026
UR  - https://forms-legal.com/pl/polska/estate-planning/wills/testament-z-podstawieniem
ER  - 
Forms Legal

Najczęściej zadawane pytania

Na czym polega podstawienie zwykłe w testamencie w Polsce?

Podstawienie zwykłe z art. 963 Kodeksu cywilnego polega na tym, że testator powołuje określoną osobę do spadku (spadkobiercę głównego), a jednocześnie wskazuje inną osobę, która wejdzie na jej miejsce, gdyby ta nie chciała lub nie mogła dziedziczyć. Przyczyny uruchomienia podstawienia mogą obejmować: odrzucenie spadku przez głównego spadkobiercę, jego śmierć przed otwarciem spadku, uznanie za niegodnego dziedziczenia na podstawie art. 928 k.c. albo inną przeszkodę prawną. Podstawienie działa automatycznie — podstawiony nie musi podejmować żadnych działań, wystarczy, że spełni się przesłanka wskazana przez testatora. Udział przypadający podstawionemu jest co do zasady równy udziałowi osoby głównej, chyba że testator postanowi inaczej. Właściwe sformułowanie klauzuli podstawienia decyduje o tym, czy sąd spadku będzie w stanie jednoznacznie ustalić następstwo prawne bez dodatkowego postępowania wyjaśniającego.

Czym różni się podstawienie zwykłe od podstawienia wielokrotnego?

Podstawienie zwykłe z art. 963 k.c. obejmuje jedną osobę zastępczą, która wchodzi na miejsce głównego spadkobiercy, jeżeli ten nie mógł lub nie chciał dziedziczyć. Podstawienie wielokrotne z art. 965 k.c. rozszerza tę ochronę o kolejne szczeble: testator wyznacza drugiego, trzeciego lub dalszego podstawionego, który wchodzi w grę, gdy zarówno główny spadkobierca, jak i poprzedni podstawiony nie dziedziczą. Łańcuch podstawień może obejmować dowolną liczbę osób, choć w praktyce wystarczają zazwyczaj dwa szczeble. Podstawienie wielokrotne jest szczególnie przydatne w sytuacjach, gdy główny spadkobierca i pierwsza osoba podstawiona są w zbliżonym wieku lub stanie zdrowia, a testator chce mieć pewność, że majątek trafi do konkretnej osoby z dalszej rodziny. Każdy szczebel podstawienia musi być opisany równie precyzyjnie, co powołanie głównego spadkobiercy.

Czy podstawiony spadkobierca przejmuje też obowiązki, np. spłatę długów?

Tak. Podstawiony spadkobierca wchodzi w ogół praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy (art. 922 k.c.) na tych samych zasadach, co spadkobierca główny. Oznacza to, że odpowiada za długi spadkowe — proporcjonalnie do swojego udziału lub solidarnie z pozostałymi spadkobiercami do chwili działu spadku (art. 1034 k.c.). Aby ograniczyć odpowiedzialność do wartości aktywów, podstawiony może przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1012 k.c.); oświadczenie w tej sprawie składa się przed sądem lub notariuszem w terminie sześciu miesięcy od dowiedzenia się o tytule powołania (art. 1015 k.c.). Brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza na mocy art. 1015 § 2 k.c. (reguła ta obowiązuje od nowelizacji z 2015 r., zastępując dawne automatyczne przyjęcie wprost). Podstawiony może też odrzucić spadek, co skutkuje przejściem udziału do kolejnego podstawionego albo, przy braku kolejnej osoby podstawionej, do dziedziczenia ustawowego.

Czy testament z podstawieniem chroni przed roszczeniami o zachowek?

Nie bezpośrednio. Testament z podstawieniem określa kolejność dziedziczenia, ale nie eliminuje prawa do zachowku przysługującego zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do dziedziczenia ustawowego (art. 991 k.c.). Uprawniony do zachowku może żądać od spadkobiercy — zarówno głównego, jak i podstawionego, który ostatecznie dziedziczy — zapłaty sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku. Zachowek wynosi połowę wartości udziału ustawowego, a dla małoletnich i trwałe niezdolnych do pracy — dwie trzecie. Jedynym sposobem pozbawienia zachowku jest skuteczne wydziedziczenie w testamencie, możliwe wyłącznie z przyczyn z art. 1008 k.c. i tylko gdy testator wskaże tę przyczynę. Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu (art. 1007 k.c.), więc spadkobiorca nie może bezterminowo zwlekać z uregulowaniem tych roszczeń.

Jak sąd spadku traktuje testament z podstawieniem, gdy brakuje precyzji?

Gdy klauzula podstawienia jest nieprecyzyjna, sąd spadku stosuje wykładnię testamentu na podstawie art. 948 k.c., starając się ustalić, jaka była rzeczywista wola testatora. W pierwszej kolejności bada się dosłowne brzmienie testamentu, a dopiero gdy tekst nie daje jednoznacznej odpowiedzi, sąd bierze pod uwagę okoliczności towarzyszące jego sporządzeniu — stosunki rodzinne, majątkowe i inne fakty znane testatorowi. Nieprecyzyjne oznaczenie osoby podstawionej, np. wyłącznie przez imię bez nazwiska, może prowadzić do sporu, zwłaszcza gdy w rodzinie jest kilka osób o tym samym imieniu. Brak wskazania przyczyn uruchomienia podstawienia budzi wątpliwość, czy obejmuje ono wszystkie przeszkody dziedziczenia, czy tylko niektóre. Aby uniknąć tych problemów, wzór wymaga podania pełnych danych identyfikujących każdą osobę oraz zaznaczenia konkretnych przyczyn uruchomienia podstawienia, co daje sądowi i notariuszowi klarowną podstawę do działania.

Czy można połączyć podstawienie z wykonawcą testamentu?

Tak. Testament z podstawieniem może zawierać również powołanie wykonawcy testamentu zgodnie z art. 986 k.c. Wykonawca zarządza masą spadkową od chwili otwarcia spadku do jej przekazania spadkobiercy, pilnuje wykonania zapisów zwykłych i poleceń, a jego uprawnienia i obowiązki określają art. 988–9901 k.c. Połączenie podstawienia z wykonawcą jest szczególnie przydatne, gdy w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo lub nieruchomości wymagające bieżącego zarządu w trudnym do przewidzenia okresie między otwarciem spadku a stwierdzeniem nabycia i działem. Wykonawca działa na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia, który potwierdza, który z potencjalnych spadkobierców — główny czy podstawiony — faktycznie dziedziczy. Powołanie wykonawcy warto rozważyć zwłaszcza w złożonych sukcesyjnie rodzinach, gdzie istnieje kilka szczebli podstawienia i ryzyko sporów.

Ile kosztuje sporządzenie testamentu z podstawieniem u notariusza w Polsce?

Taksa notarialna za sporządzenie testamentu notarialnego zawierającego podstawienie zależy od jego treści. Za podstawowy testament notarialny bez szczególnych rozrządzeń taksa wynosi 50 zł netto (§ 10 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej). Za testament zawierający zapis windykacyjny stawka wynosi 200 zł netto. Do kwoty netto należy doliczyć podatek VAT w stawce 23% oraz koszty wypisów (6 zł za stronę netto). W przypadku testamentu własnoręcznego (holograficznego) koszt jest zerowy — spadkodawca sporządza go samodzielnie. Wzór jest bezpłatny i pozwala przygotować treść zarówno do własnoręcznego przepisania, jak i do konsultacji z notariuszem. Warto pamiętać, że testament notarialny oferuje dodatkowe bezpieczeństwo: jest rejestrowany w Notarialnym Rejestrze Testamentów i trudniejszy do podważenia niż holograficzny.

Co zrobić, gdy osoba podstawiona też nie chce lub nie może dziedziczyć, a nie ustanowiono podstawienia wielokrotnego?

Jeżeli zarówno główny spadkobierca, jak i jedyna osoba podstawiona nie chcą lub nie mogą dziedziczyć, a testator nie ustanowił dalszych szczebli podstawienia, zastosowanie mają ogólne reguły Kodeksu cywilnego dotyczące przyrostu i dziedziczenia ustawowego. Gdy testator powołał kilku spadkobierców, udział nieobjęty przez osobę niechcącą lub niemogącą dziedziczyć przypada pozostałym współspadkobiercom proporcjonalnie — o ile testator nie wyłączył przyrostu (art. 965 k.c.). Jeżeli testament nie obejmuje całego spadku lub udział nie ma komu przypaść, w tej części stosuje się dziedziczenie ustawowe. W praktyce taka sytuacja może sprawić, że majątek trafi do osób lub podmiotów, których testator nie zamierzał obdarzyć — na przykład do gminy ostatniego miejsca zamieszkania lub Skarbu Państwa (art. 935 k.c.). Dlatego planowanie sukcesji z kilkoma szczeblami podstawienia lub z wyraźną klauzulą przyrostu jest rozsądnym rozwiązaniem, szczególnie gdy potencjalnych spadkobierców jest niewielu.

Na podstawie Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93) — art. 963–965 — ostatnia edycja tekstu: czerwiec 2026

Niniejszy szablon ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przepisy różnią się w zależności od jurysdykcji i zmieniają się z czasem. W sprawie porady dostosowanej do Twojej sytuacji skonsultuj się z wykwalifikowanym prawnikiem.Pełne zastrzeżenie prawne

Znalazłeś błąd? Daj nam znać