Paspoort / Reisdocument Aanvraag Nederland

De Aanvraag Reisdocument (Paspoort of Identiteitskaart) in Nederland is het verzoek aan de gemeente tot afgifte, vernieuwing of vervanging van een Nederlands paspoort, een identiteitskaart of een noodreisdocument, op grond van Paspoortwet art. 2 en de Paspoortuitvoeringsregeling Nederland. De aanvraag wordt in persoon ingediend bij de afdeling Burgerzaken van de gemeente van inschrijving, waarbij biometrische gegevens worden opgenomen conform de Europese normen voor reisdocumenten.

Het Nederlandse paspoort (biometrisch, model B conform Verordening EU 2252/2004 en EU Verordening 2019/1157) bevat een chip met de foto en vingrafdrukken van de houder, en voldoet aan de ICAO-normen (International Civil Aviation Organization, Doc 9303) voor machineleesbare reisdocumenten. Het paspoort is 10 jaar geldig voor volwassenen (18 jaar en ouder) en 5 jaar voor kinderen onder 18 jaar conform Paspoortwet art. 32. De Nederlandse identiteitskaart (NIK) is geldig voor 10 jaar (adults) of 5 jaar (minderjarigen) en vervangt als identiteitsbewijs het paspoort binnen de EU/EER op grond van EU-richtlijn 2004/38/EG.

Naast het gewone paspoort kent de Paspoortwet bijzondere reisdocumenten: het vluchtelingenpaspoort (voor erkende vluchtelingen conform Vluchtelingenverdrag 1951), het vreemdelingenpaspoort (voor staatloze personen), het noodreisdocument (laissez-passer, bij verlies of diefstal in het buitenland via de Nederlandse ambassade of het consulaat), en het diplomatiek of dienstpaspoort (voor ambtenaren en diplomaten). Het zakenpaspoort (groot paspoort) is op aanvraag beschikbaar voor frequente reizigers die meer paginacapaciteit nodig hebben.

De aanvraag verloopt bij de afdeling Burgerzaken van de gemeente waar de aanvrager is ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP). Nederlanders in het buitenland kunnen een paspoort aanvragen via de Nederlandse ambassade of het consulaat in hun verblijfsland conform Paspoortuitvoeringsregeling Buitenland (PUB). Het ministerie van Buitenlandse Zaken (BuZa) beheert het consulaire netwerk; spoedpaspoorten zijn bij sommige ambassades dezelfde dag beschikbaar.

De Paspoortuitvoeringsregeling Nederland (PUN) specificeert de technische eisen aan de documenten, de pasfotocriteria (ICAO-norm, 35x45mm, witte achtergrond, neutrale uitdrukking, ogen open en direct kijkend naar de camera), de procedure voor verificatie van identiteit en nationaliteit, en de voorwaarden voor weigering of vervallenverklaring van reisdocumenten. Bij fraude of valse opgave kan een reisdocument worden ingetrokken conform Paspoortwet art. 22.

De aanvraag voor een reisdocument onderscheidt zich van de aanvraag voor een rijbewijs (Wegenverkeerswet) of BSN-inschrijving (Wet BRP); het paspoort is het primaire internationale identiteitsdocument terwijl de identiteitskaart de binnenlandse identificatie faciliteert binnen de EU/EER. De identificatieplicht conform Wet op de identificatieplicht art. 2 vereist dat iedereen vanaf 14 jaar op verzoek een geldig identiteitsbewijs toont.

Een aanvraag voor een Nederlands paspoort of reisdocument is in de volgende situaties noodzakelijk.

Eerste afgifte paspoort of identiteitskaart. Nederlanders die voor het eerst een reisdocument aanvragen — bij het bereiken van de leeftijd waarop het nodig is, of als eerder nooit een aanvraag is gedaan — dienen een eerste afgifte-aanvraag in bij de gemeente Burgerzaken. Bij kinderen jonger dan 12 jaar: aanvraag door beide ouders (of de ouder met gezag conform BW 1:247), aanwezig met het kind. Bij kinderen van 12 tot 18 jaar: aanwezigheid kind verplicht, plus toestemming ouder met gezag.

Verlenging of vernieuwing bij verlopen reisdocument. Het Nederlandse paspoort is 10 jaar geldig voor personen boven 18 jaar en 5 jaar voor kinderen onder 18. Bij verlopen geldigheid is vernieuwing vereist voordat internationale reizen worden ondernomen; veel landen weigeren toegang of inschrijving wanneer het paspoort minder dan 6 maanden geldig is. Start de aanvraag minimaal 4-6 weken voor de geplande reis.

Vervanging bij verlies of diefstal. Bij verlies of diefstal van het paspoort moet direct aangifte bij de politie worden gedaan; het document wordt via de Diplomatieke Zaken Bijhoudingsdienst (DIVOS) van het ministerie van BZK als ongeldig geregistreerd. Na aangifte vervanging aanvragen bij de gemeente (in het binnenland) of de ambassade/consulaat (in het buitenland, noodreisdocument via de consulate dienst).

Wijziging persoonsgegevens. Bij naamswijziging na huwelijk of scheiding (BW 1:7, huwelijkse naamswijziging), na rechterlijke naamswijziging (BW 1:7 verzoek bij rechtbank), of na geslachtswijziging (BW 1:28c rechterlijke beschikking) is vervanging van het reisdocument met bijgewerkte gegevens vereist. Het oude document wordt ingenomen en als ongeldig geregistreerd.

Aanvraag voor minderjarigen voor internationale reizen. Kinderen reizen met hun eigen paspoort of identiteitskaart; bijschrijving in het paspoort van ouder is in Nederland niet meer mogelijk sinds 2014. Elk kind heeft een eigen document nodig. Bij verblijf in het buitenland met slechts één ouder: een verklaring van toestemming van de andere ouder is bij sommige landen vereist om problemen met grenscontroles te voorkomen.

Spoedaanvraag bij acute reisbehoefte. Bij dringende reisbehoefte (spoedsituatie medisch, overlijden naaste, zakelijke urgent reis) kan een spoedpaspoort worden aangevraagd bij de gemeente, leverbaar binnen 1 werkdag (spoedtarief hoger). In het buitenland bij verlies: noodreisdocument (laissez-passer) via ambassade of consulaat, geldig voor enkele reizen.

Aanvraag zakenpaspoort voor frequente reizigers. Nederlanders die veelvuldig internationaal reizen (meer dan 30 buitenlandse reizen per jaar) kunnen een zakenpaspoort aanvragen met extra pagina's. Dit paspoort heeft een grotere bladzijden-capaciteit en is nuttig bij landen die bij elke visa-afstempel een volledige pagina vereisen.

Verlies diplomatiek of dienstpaspoort. Ambtenaren, militairen en diplomaten met een diplomatiek of dienstpaspoort (conform Paspoortwet art. 43) melden verlies of diefstal bij de werkgever (ministerie of dienst) en het ministerie van BZK; vervanging via ambtelijke procedure.

De Paspoort / Reisdocument Aanvraag Nederland bevat de volgende verplichte onderdelen conform Paspoortwet en Paspoortuitvoeringsregeling Nederland (PUN).

Identiteitsgegevens van de aanvrager. Volledige naam conform BRP (achternaam, voornamen voluit, geboortenaam indien afwijkend), geboortedatum, geboorteplaats en geboorteland, geslacht, nationaliteit, en BSN. De gegevens worden door de gemeente geverifieerd aan de hand van de BRP-registratie; afwijkingen vereisen een correctieprocedure via de BRP (Wet BRP art. 2.58) voorafgaand aan de reisdocumentaanvraag.

Soort reisdocument en aanvraagtype. Selectie van het gewenste document: gewoon paspoort (10 jaar, 34 pagina's), zakenpaspoort (10 jaar, 66 pagina's), identiteitskaart (10 jaar adults, 5 jaar minderjarigen), vluchtelingenpaspoort, vreemdelingenpaspoort, of noodreisdocument. Aanvraagtype: eerste afgifte, verlenging, vervanging (verlies/diefstal), wijziging gegevens, of spoedaanvraag.

Geldige pasfoto conform ICAO-norm en PUN. De pasfoto is het meest kritische onderdeel: 35 mm breed x 45 mm hoog, kleurenfoto, wit of lichtgrijs egale achtergrond, recht kijkend naar de camera, neutrale uitdrukking, ogen open en zichtbaar, geen bril tenzij medisch noodzakelijk met recept, geen hoofddeksel (uitzondering religieus), hoofd recht (geen scheve houding), foto maximaal 6 maanden oud, hoge resolutie en scherp. Gebruik een ICAO-gecertificeerde fotograaf; onjuiste foto leidt tot afwijzing van de aanvraag.

Geldig identiteitsbewijs voor verificatie. Voor verlenging: huidig (verlopen) paspoort of identiteitskaart. Voor eerste afgifte: geboorteakte (of gelegaliseerde buitenlandse geboorteakte met apostille conform Haags Verdrag 1961) plus BRP-uittreksel of ander bewijs van Nederlandse nationaliteit. Bij adoptiebeschikking of naturalisatiebeschikking: rechtbankbeschikking meenemen.

Vingerafdrukken (biometrie). Bij aanvraag op de gemeentebalie worden de vingerafdrukken van de aanvrager digitaal gescand en op de chip in het paspoort opgeslagen conform EU Verordening 2252/2004 en Wet bescherming persoonsgegevens (nu AVG). Kinderen onder 12 jaar zijn vrijgesteld van vingerafdrukken. Bij medische onmogelijkheid van vingerafdrukken (afwezige of beschadigde vingers): melding in paspoort conform PUN.

Handtekening. Handtekening van de aanvrager wordt digitaal ingescand en op het paspoort afgedrukt. Kinderen onder 12 jaar: geen handtekening vereist. Kinderen van 12-17 jaar: eigen handtekening, plus toestemming ouder met gezag. Bij fysieke onmogelijkheid handtekening: melding in document.

Toestemming voor minderjarigen. Voor paspoortaanvraag van kinderen jonger dan 18 jaar is toestemming van alle ouders/voogden met gezag vereist conform Paspoortwet art. 34. Bij echtscheiding of gezagsconflict: bepalend is de gezagsbeschikking van de rechtbank (BW 1:251, 1:251a). Bij ontbrekende toestemming van een ouder: verzoekschrift rechter (BW 1:253a) of verklaring van onvindbaar/onbekend (staple document procedure gemeente).

Leges (kosten). Kosten van het paspoort worden vastgesteld conform Besluit paspoortgelden. Tarief 2026 (indicatief, per gemeente): gewoon paspoort volwassene circa € 83-90, kind circa € 65-75; identiteitskaart circa € 65-73; zakenpaspoort circa € 102-110; spoedtoeslag circa € 35-50 extra. Betaling via pin of iDEAL. Via forms-legal.com bereidt u het aanvraagformulier voor; de definitieve aanvraag verloopt bij de gemeente Burgerzaken met persoonlijke aanwezigheid. Zie ook het formulier BSN-aanvraag, de rijbewijsaanvraag en de naamwijziging voor verwante documenten.

Het aanvragen van een Nederlands paspoort of reisdocument verloopt in onderstaande stappen bij de gemeente Burgerzaken.

Stap 1 - Bepaal het soort reisdocument en urgentie. Kies het gewenste document (gewoon paspoort, identiteitskaart, zakenpaspoort) en het aanvraagtype (eerste afgifte, verlenging, vervanging, wijziging gegevens, spoed). Controleer of uw huidige document binnen 6 maanden verloopt; velen landen vereisen minimaal 6 maanden resterende geldigheid bij inreizen.

Stap 2 - Controleer uw BRP-gegevens op juistheid. Log in op mijn.overheid.nl via DigiD en controleer uw BRP-registratie. Afwijkingen in naam, geboortedatum of nationaliteit ten opzichte van uw identiteitsbewijs moeten worden gecorrigeerd via de gemeente (Wet BRP art. 2.58) vóór de paspoortaanvraag; anders wordt de aanvraag vertraagd.

Stap 3 - Laat een ICAO-conforme pasfoto maken. Gebruik een gecertificeerde fotograaf (ICAO-kwaliteitskeurmerk). Criteria: 35x45mm, witte achtergrond, recht kijken, neutrale uitdrukking, ogen open, geen bril, geen hoofddeksel (uitzondering religieus), max 6 maanden oud. Bij onjuiste foto: aanvraag vertraagd of afgewezen.

Stap 4 - Maak een afspraak bij Burgerzaken. Maak online een afspraak via de gemeentewebsite (DigiD-authenticatie) of telefonisch. Vermeld het soort reisdocument en aantal aanvragen (bijv. meerdere kinderen). Spoed: bij sommige gemeenten dagafspraken beschikbaar voor spoedaanvragen.

Stap 5 - Vul het aanvraagformulier in. Noteer uw BSN (9 cijfers), volledige naam conform BRP (voornamen voluit, achternaam, geboortenaam), geboortedatum (DD-MM-JJJJ), geboorteplaats en land, geslacht, nationaliteit, en soort document. Voeg bij eerste afgifte: documentnummer huidige/verlopen document.

Stap 6 - Verschijn persoonlijk aan de balie. Verplichte aanwezigheid voor foto- en vingerafdrukscan. Neem mee: huidige of verlopen identiteitsbewijs, pasfoto, bij kinderen: toestemming ouder(s). Bij verlies/diefstal: aangifte politie plus tijdelijk identiteitsbewijs.

Stap 7 - Betaal de leges. Betaling aan de balie per pin of contant (circa € 83-90 voor volwassene, € 65-75 kind, 2026 indicatief). Spoedtoeslag bij spoedaanvraag.

Stap 8 - Afhalen reisdocument. Het paspoort wordt geproduceerd door de Koninklijke De Gemco Groep (KODEG) in Amsterdam en binnen 5 werkdagen aan de gemeente geleverd. Afhalen met ontvangstbericht; het oude document wordt ingenomen. Spoedaanvraag: 1-2 werkdagen.

Stap 9 - Registreer verlies of diefstal direct. Bij verlies of diefstal: direct aangifte politie (politie.nl) en melding aan gemeente. Document wordt via Diplomatieke Zaken Bijhoudingsdienst (DIVOS) als ongeldig in de centrale registers geregistreerd; gebruik na verlies is strafbaar.

De aanvraag voor een Nederlands paspoort of reisdocument is gebonden aan strikte wettelijke vereisten.

Paspoortwet art. 2 (recht op reisdocument). Iedere Nederlander heeft recht op een reisdocument conform Paspoortwet art. 2 in verbinding met Paspoortwet art. 10 (paspoort), art. 23 (identiteitskaart) en art. 43 (bijzondere documenten). De aanvraag wordt behandeld door de Burgemeester als gedelegeerde van de Minister van BZK.

Paspoortuitvoeringsregeling Nederland (PUN). Uitvoeringsregeling met gedetailleerde technische eisen aan het document, de pasfoto (ICAO-norm Doc 9303), de biometrische opslag (chip), de leestermijnen, en de procedures voor verlies, weigering en intrekking. PUN art. 25 specificeert de fotocriteria; art. 30 e.v. regelen de persoonlijke verschijning.

Besluit paspoortgelden. Bepaalt de maximale legestarieven die gemeenten mogen heffen conform Paspoortwet art. 9. Tarief is jaarlijks herzienbaar; actuele tarieven staan op de gemeentewebsite. Bij te hoog geheven leges: bezwaar bij de gemeente (Awb art. 7:1).

EU Verordening 2252/2004 (biometrisch paspoort) en EU Verordening 2019/1157 (identiteitskaart). Bepalen de Europese normen voor biometrische reisdocumenten inclusief vingerafdrukken en digitale foto op de chip. Nederland is verplicht deze normen na te leven als EU-lidstaat.

Paspoortwet art. 22 (weigering) en art. 23 (vervallen verklaring). Een reisdocument kan worden geweigerd of ingetrokken bij: fraude of valse opgave, beslaglegging op het document (bij schulden), signalering in SIS II (Schengen Informatie Systeem) als persona non grata, of bij ernstige bedreiging van de openbare orde. Weigering is een beschikking waartegen bezwaar open staat (Awb art. 7:1).

Wet op de identificatieplicht (art. 2). Iedereen vanaf 14 jaar is verplicht op verzoek een geldig identiteitsbewijs te tonen aan bevoegde ambtenaren. Het paspoort en de identiteitskaart zijn daarvoor de primaire documenten; rijbewijs en verblijfsvergunning zijn ook geldig.

Minderjarigen en gezagsrecht (Paspoortwet art. 34; BW 1:247). Voor paspoortaanvragen van minderjarigen is toestemming nodig van alle gezaghebbende ouders. Bij conflict over toestemming kan de rechter worden benaderd via een verzoekschrift (BW 1:253a). Zonder toestemming is de aanvraag niet-ontvankelijk; de gemeente verwijst dan naar de Raad voor de Kinderbescherming.

Privacy (AVG art. 9). Vingerafdrukken en foto zijn bijzondere persoonsgegevens; verwerking is toegestaan conform AVG art. 9 lid 2 onder g (zwaarwegend algemeen belang) en de Paspoortwet als sectorwetgeving.

De volgende fouten worden bij de Paspoort Aanvraag Nederland regelmatig gemaakt.

Fout 1 - Onjuiste pasfoto indienen. De pasfoto wordt bij meer dan 15% van de aanvragen afgekeurd wegens onjuist formaat, donkere achtergrond, zonnebril, scheefstaand hoofd, of verouderde foto (ouder dan 6 maanden). Gebruik altijd een ICAO-gecertificeerde fotograaf met kwaliteitskeurmerk; doe geen selfie en vergroot niet. Een afgekeurde foto leidt tot vertraging van meerdere weken.

Fout 2 - Te laat aanvragen voor geplande reis. Het paspoort duurt standaard 5 werkdagen na aanvraag. Met internationale post en formaliteiten op bestemming is 4-6 weken buffer aan te bevelen. Sommige landen (bijv. de VS voor ESTA, India voor visum) vereisen dat het paspoort nog minimaal 6 maanden geldig is op datum van inreis; controleer eisen van elk bestemmingsland.

Fout 3 - Geen toestemming ouder meebrengen bij kind-aanvraag. Voor paspoort van kinderen jonger dan 18 jaar is schriftelijke of in-persoon toestemming van alle gezaghebbende ouders vereist conform Paspoortwet art. 34. Bij co-ouderschap: beide ouders moeten tekenen of beide aanwezig zijn. Vergeten toestemmingsverklaring leidt tot afwijzing en nieuwe afspraak.

Fout 4 - BRP-gegevens niet controleren voor aanvraag. Afwijkingen in naam of geboortedatum tussen BRP en identiteitsbewijs leiden tot vertraging. Controleer uw BRP via mijn.overheid.nl vóór de afspraak en verzoek correctie (Wet BRP art. 2.58) bij fouten; dit duurt 2-4 weken.

Fout 5 - Verlies of diefstal niet melden en oud document blijven gebruiken. Gebruik van een als gestolen of verloren geregistreerd reisdocument is strafbaar en leidt tot problemen aan de grens (Paspoortwet art. 22 intrekking; Sr art. 225 valsheid). Meld verlies direct bij politie en gemeente.

Fout 6 - Geen persoonlijk aanwezig bij aanvraag. Paspoortaanvragen vereisen altijd persoonlijke aanwezigheid voor foto- en vingerafdrukscan; volmacht is niet mogelijk voor de kern van de aanvraag. Kinderen onder 12 zijn aanwezig met ouder; kinderen 12-17 zijn zelf aanwezig.