Eigen Aangifte Faillissement Nederland

Bij een eigen aangifte faillissement dient de schuldenaar zelf het verzoekschrift in bij de rechtbank conform Faillissementswet art. 4. Bij een faillissementsaanvraag door een schuldeiser doet een of meerdere schuldeisers het verzoek op grond van art. 1 lid 2 Fw. Het juridische criterium is gelijk — de schuldenaar heeft opgehouden te betalen — maar het initiatief en de timing verschillen. Bij eigen aangifte heeft de schuldenaar meer regie: hij bepaalt het moment van indiening, kan van tevoren de bedrijfsvoering afronden, personeel informeren en activa ordelijk overdragen aan de toekomstige curator. Bij een aanvraag door een schuldeiser heeft de schuldenaar minder invloed op het tijdstip en kan het faillissement op een ongelegen moment worden uitgesproken, wat de chaos vergroot. Bovendien moet bij een aanvraag door een schuldeiser worden aangetoond dat de schuldeiser een opeisbare vordering heeft, terwijl de schuldenaar bij eigen aangifte dit bewijs niet hoeft te leveren ten aanzien van zijn eigen schulden. In de praktijk kiezen bestuurders van insolvente BV's en NV's vaak voor eigen aangifte om bestuurdersaansprakelijkheid wegens onbehoorlijk bestuur (BW 2:248) te beperken en de gecontroleerde afwikkeling te bevorderen.

Bij het verzoekschrift eigen aangifte faillissement dienen conform Faillissementswet art. 4 lid 3 jo. art. 6 lid 3 ten minste de volgende bijlagen te worden gevoegd. Ten eerste een staat van baten: een gespecificeerd overzicht van alle bezittingen van de schuldenaar, inclusief banktegoeden (met rekeningnummers en saldo op datum indiening), onroerend goed (met WOZ-waarde en eventuele hypotheekschuld), voertuigen (kenteken en waarde conform Marge-RDW), inventaris en bedrijfsmiddelen (dagwaarde), vorderingen op derden, aandelen of deelnemingen, en eventuele cryptocurrency-wallets. Ten tweede een staat van schulden: alle crediteuren met naam, adres, vorderingsbedrag, vervaldatum en eventuele zekerheden (hypotheek, pandrecht, borgstelling). Ten derde de meest recente jaarrekening (voor rechtspersonen conform BW 2:394) of — bij ontbreken — een balans opgesteld door de accountant of de schuldenaar zelf. Ten vierde bankafschriften over de laatste drie maanden van alle rekeningen. Ten vijfde voor werkgevers: loonaangiften en eventuele achterstallige loonbetalingen. Ten zesde aanmaningsbrieven en gerechtelijke stukken van schuldeisers. Een onvolledige staat van baten en schulden is de meest voorkomende reden voor vertraging. Zorg dat u niets vergeet: zelfs kleine bezittingen of schulden dienen te worden opgenomen.

De behandeling van een eigen aangifte faillissement door de Nederlandse rechtbank is doorgaans snel. De rechtbank roept de schuldenaar op voor een zitting, die in de meeste gevallen binnen een tot twee weken na indiening van het verzoekschrift plaatsvindt conform Faillissementswet art. 6 lid 1. Na de zitting doet de rechtbank vrijwel direct — nog dezelfde dag of binnen enkele dagen — uitspraak bij vonnis conform art. 16 Fw. Bij toewijzing benoemt de rechtbank onmiddellijk een curator en een rechter-commissaris. Het vonnis van faillietverklaring wordt dezelfde dag of de eerstvolgende werkdag gepubliceerd in het Centraal Insolventieregister (CIR) en in de Staatscourant conform art. 14 lid 3 Fw. Vanaf dat moment staat de schuldenaar formeel failliet en verliest hij het beheer en de beschikking over zijn vermogen (art. 23 Fw). Het gehele proces van indiening tot uitspraak duurt in de praktijk een tot drie weken. De afwikkeling van het faillissement door de curator — verificatievergadering, verkoop activa, uitdelingslijst — kan maanden tot jaren in beslag nemen afhankelijk van de complexiteit van de boedel.

Bij faillietverklaring van een natuurlijk persoon (particulier of eenmanszaak) valt in beginsel het gehele vermogen in de faillissementsboedel conform Faillissementswet art. 20. De curator beheert alle bezittingen en verkoopt deze ten behoeve van schuldeisers. Er zijn echter wettelijke uitzonderingen (art. 21 Fw) op het beginsel van algeheel beslag. Zo vallen bepaalde goederen die noodzakelijk zijn voor het levensonderhoud of de uitoefening van een beroep buiten de boedel, zoals kleding, beddengoed en gereedschap tot een redelijke waarde. Inkomsten na datum faillietverklaring die boven een door de rechter-commissaris vastgesteld vrij te laten bedrag uitkomen, vloeien naar de boedel (art. 295 Fw voor WSNP-traject). Voor woningen geldt dat de curator de hypotheekhouder zal laten overgaan tot executie of zelf het pand te gelde maakt. Na afwikkeling van het faillissement resteren doorgaans niet-geverifieerde schulden: schuldeisers die niet volledig zijn voldaan behouden in principe een vordering op de schuldenaar. Om definitief schuldenvrij te worden, kan een particulier daarna een WSNP-traject (Wet schuldsanering natuurlijke personen, Fw art. 284) aanvragen of via Gemeentelijke Kredietbank een minnelijk schuldhulptraject doorlopen.

Ja. Als bestuurder van een BV kunt u persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor het tekort in de faillissementsboedel als u uw taak onbehoorlijk heeft vervuld en dit een belangrijke oorzaak is van het faillissement, conform BW 2:248. Onbehoorlijk bestuur wordt in de wet vermoed aanwezig te zijn als de BV niet voldoet aan haar publicatieplicht (jaarrekening tijdig deponeren conform BW 2:394) of aan haar boekhouding (BW 2:10). Te late aangifte is op zichzelf niet automatisch onbehoorlijk bestuur, maar als de rechtbank vaststelt dat u als bestuurder wist of behoorde te weten dat faillissement onafwendbaar was en u desondanks geen aangifte deed terwijl u schuldeisers onnodig benaderde — door nieuwe schulden te maken, activa te vervreemden of selectief schuldeisers te betalen — dan kan de curator u persoonlijk aanspreken voor het gehele tekort in de boedel. Paulianeuze betalingen (art. 42 Fw) in de verdachte periode van een jaar voor faillissement kunnen worden teruggedraaid door de curator. De verjaringstermijn voor een bestuurdersaansprakelijkheidsvordering bedraagt vijf jaar na de dag van faillietverklaring (BW 3:310 lid 1). Tijdige eigen aangifte in combinatie met een volledige staat van baten en schulden verkleint het risico op persoonlijke aansprakelijkheid aanzienlijk.

Nederland kent drie hoofdtrajecten bij insolventie, elk met een ander doel en toepassingsgebied. Faillissement (Fw art. 1-212) is het liquidatietraject: de schuldenaar heeft opgehouden te betalen, de curator verkoopt alle activa en verdeelt de opbrengst over schuldeisers. Het bedrijf houdt in de regel op te bestaan. Eigen aangifte is geregeld in art. 4 Fw. Surseance van betaling (Fw art. 214-318) is het moratoriumtraject: de schuldenaar vraagt tijdelijk uitstel van betaling aan zolang er redelijke verwachting bestaat dat schulden later kunnen worden voldaan. Surseance stuit ook schuldeisers, maar is tijdelijk (maximaal 18 maanden verlengbaar) en leidt doorgaans tot faillissement als geen akkoord wordt bereikt. Het WHOA-akkoord (Wet homologatie onderhands akkoord, Fw art. 370-420, in werking 2021) biedt levensvatbare bedrijven de mogelijkheid een dwangakkoord aan te bieden aan schuldeisers, waarbij een meerderheid een tegenstemmende minderheid kan binden — zonder tussenkomst van een curator. WHOA is het meest innovatieve instrument en kan het faillissement voorkomen als de kernactiviteiten nog rendabel zijn maar de schuldenlast te hoog is. De keuze tussen de drie trajecten hangt af van de levensvatbaarheid van de onderneming: WHOA voor levensvatbare kern, surseance als tijdelijk uitstel reëel is, faillissement bij definitieve insolventie.

Het indienen van een eigen aangifte faillissement bij de rechtbank brengt griffierecht met zich mee. Het griffierecht is gebaseerd op de Wet griffierechten burgerlijke zaken (Wgbz) en bedraagt in 2026 circa EUR 309 voor een natuurlijk persoon zonder advocaat en EUR 676-741 voor rechtspersonen en zaken mét rechtsbijstand door een advocaat. De exacte bedragen zijn te raadplegen op rechtspraak.nl/griffierecht. Voor particulieren met een laag inkomen bestaat de mogelijkheid van toevoeging — gefinancierde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand conform de Wet op de rechtsbijstand art. 22 — waarmee het griffierecht wordt verminderd tot EUR 89-196 afhankelijk van het inkomen. Naast het griffierecht zijn er geen verplichte kosten voor eigen aangifte door de schuldenaar zelf, maar in de praktijk maakt u ook kosten voor het opstellen van de staat van baten en schulden door een accountant (circa EUR 500-2.000), en eventueel voor een advocaat die het verzoekschrift opstelt (circa EUR 750-2.000). Na faillietverklaring worden curatorkosten ten laste van de boedel gebracht; zijn er geen of weinig activa dan betaalt de schuldenaar hiervoor niets extra. Met behulp van forms-legal.com kunt u het verzoekschrift eigen aangifte zelf opstellen en zo de kosten voor juridische bijstand verlagen.

Na faillietverklaring bestaan er beperkingen maar ook mogelijkheden. Als particulier of eenmanszaak mag u in beginsel na het faillissement opnieuw een onderneming starten — het faillissement van een eenmanszaak is immers het faillissement van de persoon zelf, en zodra het faillissement is afgewikkeld en u eventueel een schone lei heeft via WSNP (Fw art. 350), staat u vrij. Als bestuurder van een gefailleerde BV kunt u in beginsel direct een nieuwe BV oprichten en daarin bestuurder worden, tenzij de rechtbank een bestuursverbod heeft opgelegd conform BW 2:106a. Een bestuursverbod (maximum drie jaar) wordt opgelegd als de bestuurder paulianeus heeft gehandeld, de administratieplicht ernstig heeft verwaarloosd of bewust onjuiste inlichtingen heeft verstrekt. Het bestuursverbod geldt voor alle Nederlandse rechtspersonen en wordt geregistreerd in het Handelsregister van de KVK. Buiten Nederland geldt het Nederlandse bestuursverbod niet automatisch, maar buitenlandse registers worden steeds meer gekoppeld via EU-richtlijnen inzake bestuurders. Een faillissement staat niet in het Strafblad (Justitieel Documentatiesysteem) tenzij strafrechtelijk bedrieglijke bankbreuk (art. 341 Sr) is vastgesteld. Kredietregistratie bij BKR en kredietverstrekkers zal echter langdurig — doorgaans vijf jaar na afwikkeling — zichtbaar zijn, wat nieuwe financiering bemoeilijkt.