Wniosek do Funduszu Alimentacyjnego

Wniosek do Funduszu Alimentacyjnego w Polsce to pismo kierowane do organu właściwego wierzyciela (urzędu gminy lub ośrodka pomocy społecznej) o przyznanie świadczeń pieniężnych wypłacanych ze środków państwowych w zastępstwie za dłużnika alimentacyjnego, który uchyla się od płacenia alimentów. Podstawą prawną jest ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2022 poz. 1205 t.j.). Fundusz Alimentacyjny (FA) jest instrumentem państwowego wsparcia dla uprawnionych, gdy egzekucja alimentów prowadzona przez komornika sądowego okazuje się bezskuteczna.

Prawo do świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego (wyroku sądowego lub ugody z klauzulą wykonalności) w przypadku bezskuteczności egzekucji (art. 9 ustawy). Świadczenie z FA nie może przekroczyć miesięcznie kwoty zasądzonych alimentów, a maksymalna kwota to 500 zł na jednego uprawnionego miesięcznie (art. 10 ust. 2 ustawy). Świadczenia przysługują uprawnionemu do ukończenia 18 roku życia, do ukończenia 25 roku życia — jeżeli uczy się w szkole lub szkole wyższej, albo bezterminowo, gdy ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 9 ust. 2 ustawy).

Organem właściwym do przyjmowania wniosków i wypłaty świadczeń jest organ właściwy wierzyciela, czyli urząd gminy lub ośrodek pomocy społecznej w miejscu zamieszkania uprawnionego (art. 2 pkt 9 ustawy). W praktyce obsługą Funduszu Alimentacyjnego zajmują się Regionalne Ośrodki Polityki Społecznej (ROPS) lub gminne ośrodki pomocy społecznej (OPS). Wypłacone przez FA świadczenia stają się długiem dłużnika alimentacyjnego wobec skarbu państwa — organ właściwy może dochodzić ich zwrotu od dłużnika na drodze administracyjnej lub sądowej.

Wzorzec z forms-legal.com przeprowadza wnioskodawcę przez wszystkie niezbędne elementy wniosku: oznaczenie organu właściwego, dane wnioskodawcy i uprawnionego, dane tytułu wykonawczego, opis bezskuteczności egzekucji komorniczej, oświadczenia wymagane przez ustawę oraz wykaz wymaganych załączników. Wniosek o świadczenia z FA składa się wraz z oświadczeniem o dochodach rodziny, gdyż art. 9 ust. 2 ustawy uzależnia prawo do świadczeń od spełnienia kryterium dochodowego.

Wniosek do Funduszu Alimentacyjnego w Polsce jest potrzebny w sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny nie płaci zasądzonych alimentów, a egzekucja komornicza okazała się bezskuteczna.

Bezskuteczność egzekucji zachodzi, gdy komornik sądowy — pomimo prowadzenia postępowania egzekucyjnego — nie może wyegzekwować należności alimentacyjnych, gdyż dłużnik nie posiada zajęcia wynagrodzenia, środków na rachunkach bankowych ani majątkowych składników podlegających egzekucji. Zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy bezskuteczność egzekucji w sprawach alimentacyjnych jest stwierdzana przez komornika w zaświadczeniu po co najmniej 2 miesiącach prowadzenia egzekucji bez rezultatu.

Wniosek jest zasadny, gdy dłużnik alimentacyjny ukrywa majątek, prowadzi działalność nieformalną (praca „na czarno"), wyjechał za granicę i nie posiada w Polsce żadnych dochodów ani majątku, lub też pozostaje długotrwale bezrobotny bez środków do zajęcia. W takich przypadkach uprawniony nie ma realnej możliwości uzyskania alimentów od dłużnika w rozsądnym czasie — FA zastępuje to świadczenie.

Wniosek jest zasadny także wtedy, gdy komornik prowadzi egzekucję, lecz wyegzekwowane kwoty są niższe niż zasądzone alimenty — np. dłużnik zarabia minimalną pensję, z której zajęcie obejmuje tylko część (do 3/5 wynagrodzenia przy alimentach), i wyegzekwowana kwota nie pokrywa pełnej wysokości zasądzonych alimentów. FA uzupełnia wówczas różnicę do kwoty 500 zł.

Ważne jest, że samo niezapłacenie alimentów nie wystarczy — musi być spełniony warunek bezskuteczności egzekucji komorniczej. Jeżeli wnioskodawca nie skierował wcześniej sprawy do komornika, organ odmówi przyznania świadczeń. Prawo do świadczeń z FA jest też uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego: dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie może przekraczać 900 zł netto miesięcznie (art. 9 ust. 2 ustawy, kwota może być aktualizowana).

Wniosek do Funduszu Alimentacyjnego w Polsce musi zawierać elementy wymagane przez ustawę z dnia 7 września 2007 r. oraz formularz określony rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Pierwszym elementem jest wskazanie organu właściwego wierzyciela — urzędu gminy lub ośrodka pomocy społecznej w miejscu zamieszkania uprawnionego. Organ ten jest właściwy do przyjęcia wniosku, przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wypłaty świadczeń (art. 7 ust. 1 ustawy).

Drugim elementem są dane wnioskodawcy: imię, nazwisko, adres zamieszkania, numer PESEL. Wnioskodawcą jest zazwyczaj rodzic sprawujący pieczę nad małoletnim uprawnionym lub sam uprawniony, jeżeli jest pełnoletni. Wnioskodawca podpisuje wniosek i odpowiada za prawdziwość oświadczeń.

Trzecim elementem są dane uprawnionego: imię, nazwisko, data urodzenia, numer PESEL. Organ sprawdza, czy uprawniony spełnia warunki wiekowe i inne przesłanki z art. 9 ustawy.

Czwartym elementem są dane tytułu wykonawczego — sygnatura wyroku lub ugody sądowej zasądzającej alimenty, nazwa sądu, kwota zasądzonych alimentów. Bez tytułu wykonawczego nie można prowadzić egzekucji, a bez egzekucji nie można wykazać jej bezskuteczności.

Piątym elementem są dane komornika sądowego prowadzącego egzekucję oraz opis bezskuteczności egzekucji. Zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji (wystawione po 2 miesiącach) jest kluczowym załącznikiem — organ właściwy może sam zwrócić się do komornika o potwierdzenie.

Szóstym elementem są oświadczenia wnioskodawcy: o prawdziwości podanych danych, o sprawowaniu pieczy nad uprawnionym, o braku innych postępowań o FA, o zobowiązaniu do informowania organu o zmianach. Fałszywe oświadczenie skutkuje koniecznością zwrotu pobranych świadczeń z odsetkami i odpowiedzialnością karną. Forms-legal.com zwraca uwagę, że do wniosku należy dołączyć dokumenty o dochodach rodziny, w tym zaświadczenie o dochodach z poprzedniego roku podatkowego lub PIT, a w przypadku pełnoletniego uczącego się uprawnionego — zaświadczenie ze szkoły lub uczelni.

Wypełnianie wniosku do Funduszu Alimentacyjnego w Polsce zaczyna się od zebrania wymaganych dokumentów — wniosek bez kompletnych załączników zostanie wezwany do uzupełnienia i nie wstrzyma biegu terminu.

W pierwszym kroku udaj się do komornika sądowego prowadzącego egzekucję alimentów i poproś o zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji. Komornik wystawia takie zaświadczenie po co najmniej 2 miesiącach bezskutecznej egzekucji. Jeżeli jeszcze nie skierowałeś sprawy do komornika, zrób to najpierw — bez zaświadczenia organ odmówi przyznania świadczeń.

W drugim kroku zbierz dokumenty: odpis tytułu wykonawczego (wyroku lub ugody z klauzulą wykonalności), odpis skrócony aktu urodzenia uprawnionego, dokumenty dochodowe za poprzedni rok podatkowy (PIT lub zaświadczenie z zakładu pracy), w przypadku pełnoletniego uczącego się uprawnionego — zaświadczenie ze szkoły lub uczelni.

W trzecim kroku wypełnij wniosek. Wpisz dane organu właściwego — jest nim ośrodek pomocy społecznej lub urząd gminy w miejscu zamieszkania uprawnionego. Podaj swoje dane i PESEL, dane uprawnionego i PESEL, sygnaturę tytułu wykonawczego, miesięczną kwotę zasądzonych alimentów, dane komornika i opis bezskuteczności egzekucji.

W czwartym kroku złóż podpisany wniosek wraz z załącznikami w organie właściwym osobiście lub pocztą. Organ wyda decyzję administracyjną w terminie 30 dni od złożenia kompletnego wniosku. Od decyzji odmownej przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w terminie 14 dni.

Podstawą prawną świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego jest ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2022 poz. 1205 t.j.). Szczegóły trybu złożenia wniosku reguluje rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego.

Przesłanki przyznania świadczeń z FA (art. 9 ustawy): (1) uprawniony posiada tytuł wykonawczy (wyrok sądowy lub ugoda z klauzulą wykonalności) zasądzający alimenty; (2) egzekucja alimentów prowadzona przez komornika jest bezskuteczna; (3) dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 900 zł miesięcznie (kryterium dochodowe — kwota może być waloryzowana); (4) uprawniony nie ukończył 18 lat (lub 25 lat przy nauce, albo bezterminowo przy znacznym stopniu niepełnosprawności).

Maksymalna kwota świadczenia to 500 zł miesięcznie na uprawnionego (art. 10 ust. 2 ustawy). Świadczenie nie może przekraczać kwoty zasądzonych alimentów — jeżeli alimenty zostały zasądzone w wysokości 300 zł miesięcznie, świadczenie z FA wynosi 300 zł, a nie 500 zł.

Wypłacone świadczenia stają się należnością skarbu państwa od dłużnika alimentacyjnego. Organ właściwy dłużnika (gmina miejsca zamieszkania dłużnika) prowadzi działania wobec dłużnika: wzywa do zarejestrowania w urzędzie pracy, może złożyć wniosek o zatrzymanie prawa jazdy, a przy długu przekraczającym 3-krotność zasądzonych alimentów może wszcząć postępowanie o przestępstwo alimentacyjne z art. 209 Kodeksu karnego.

Najczęstszym błędem przy wniosku do Funduszu Alimentacyjnego w Polsce jest złożenie go bez zaświadczenia komornika o bezskuteczności egzekucji. Organ właściwy nie może przyznać świadczeń bez potwierdzenia bezskuteczności egzekucji — jest to bezwzględna przesłanka materialna.

Drugim błędem jest złożenie wniosku bez wcześniejszego skierowania sprawy do komornika sądowego. Fundusz Alimentacyjny nie jest alternatywą dla komornika — jest ostatecznością, gdy komornik okazał się bezskuteczny. Uprawniony musi najpierw wszcząć egzekucję komorniczą na podstawie tytułu wykonawczego z klauzulą wykonalności.

Trzecim błędem jest niedostarczenie dokumentów dochodowych. Świadczenia z FA są uzależnione od kryterium dochodowego (900 zł netto na osobę w rodzinie) — bez dokumentów o dochodach organ odmówi przyznania świadczeń lub wezwie do uzupełnienia, co opóźni decyzję.

Czwartym błędem jest złożenie wniosku do niewłaściwego organu. Wniosek składa się do organu właściwego wierzyciela — jest nim urząd gminy lub OPS w miejscu zamieszkania uprawnionego, nie w miejscu zamieszkania dłużnika. Złożenie wniosku do organu właściwego dłużnika spowoduje przekazanie sprawy i opóźnienie.

Piątym błędem jest niezgłoszenie zmiany sytuacji dłużnika. Jeżeli dłużnik podjął pracę lub nabył majątek, wnioskodawca ma obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu. Niewywiązanie się z tego obowiązku skutkuje koniecznością zwrotu świadczeń pobranych nienależnie z odsetkami ustawowymi.