Pełnomocnictwo procesowe

Pełnomocnictwo procesowe w Polsce to dokument, na mocy którego strona postępowania (mocodawca) upoważnia inną osobę (pełnomocnika) do reprezentowania jej i dokonywania czynności procesowych przed sądem, uregulowany w art. 86-97 Kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z dnia 17 listopada 1964 r., Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 ze zm.). Stanowi podstawę zastępstwa procesowego w sprawach cywilnych, gospodarczych, rodzinnych i z zakresu prawa pracy. Dokument ten określa, kto i w jakim zakresie może działać w imieniu strony przed Sądem Rejonowym, Sądem Okręgowym, a w postępowaniu kasacyjnym przed Sądem Najwyższym.

Zgodnie z art. 86 KPC strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Pełnomocnictwo jest jednostronną czynnością prawną mocodawcy, który określa osobę pełnomocnika oraz zakres jego umocowania. Krąg osób mogących być pełnomocnikiem procesowym jest ściśle określony w art. 87 KPC — należą do niego przede wszystkim adwokat i radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy. W określonych sprawach pełnomocnikiem może być również osoba bliska (małżonek, rodzeństwo, zstępni, wstępni), osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, współuczestnik sporu oraz, przy stronie będącej przedsiębiorcą, jej pracownik. Tak zakreślony krąg odróżnia pełnomocnictwo procesowe od pełnomocnictwa administracyjnego, w którym pełnomocnikiem może być co do zasady każda osoba fizyczna mająca zdolność do czynności prawnych.

Kodeks rozróżnia pełnomocnictwo procesowe ogólne — do prowadzenia wszystkich spraw mocodawcy — oraz pełnomocnictwo do prowadzenia poszczególnych spraw, czyli pełnomocnictwo szczególne odnoszące się do konkretnego postępowania (art. 88 KPC). Dopuszczalne jest także pełnomocnictwo do niektórych tylko czynności procesowych, na przykład wyłącznie do odbioru pism czy do dokonania jednej wskazanej czynności. W praktyce najczęściej spotyka się pełnomocnictwo szczególne, oznaczające sąd, strony i sygnaturę akt, ponieważ większość spraw ma charakter jednorazowego sporu.

Charakterystyczną cechą pełnomocnictwa procesowego jest jego ustawowy, szeroki zakres określony w art. 91 KPC. Z mocy samego prawa obejmuje ono umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, w tym do wniesienia powództwa wzajemnego, wniesienia skargi o wznowienie postępowania, zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia, uznania powództwa, a w przypadku adwokata lub radcy prawnego — do udzielenia dalszego pełnomocnictwa (substytucji). Pełnomocnictwo obejmuje również umocowanie do odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej. Mocodawca może ten zakres ograniczyć, jednak takie ograniczenie musi wynikać wyraźnie z treści dokumentu, gdyż domyślnie zakres jest pełny. Zgodnie z art. 92 KPC umocowanie szersze niż ustawowy zakres pełnomocnictwa procesowego ocenia się według treści samego pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego, co pozwala mocodawcy nadać pełnomocnikowi również kompetencje materialnoprawne, na przykład do odbioru świadczenia.

Pełnomocnictwo należy dołączyć do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej (art. 89 KPC), w oryginale lub uwierzytelnionym odpisie; adwokat, radca prawny i rzecznik patentowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa. Umocowanie może zostać wypowiedziane zarówno przez mocodawcę, jak i przez pełnomocnika, z zachowaniem zasad z art. 94 KPC, a od dokumentu pełnomocnictwa co do zasady uiszcza się opłatę skarbową w wysokości 17 zł, z której zwolnione są osoby najbliższe (małżonek, wstępni, zstępni i rodzeństwo). Pełnomocnik tymczasowy może być natomiast ustanowiony przez sąd na podstawie art. 96-97 KPC, gdy zachodzi taka potrzeba dla strony niemogącej samodzielnie prowadzić sprawy.

W odróżnieniu od pełnomocnictwa materialnego, które upoważnia do dokonywania czynności prawnych w obrocie cywilnym, pełnomocnictwo procesowe służy wyłącznie reprezentacji w toku postępowania sądowego — od wniesienia pozwu, przez udział w rozprawach, aż po postępowanie odwoławcze i egzekucyjne. Prawidłowo sporządzony dokument chroni interesy mocodawcy, zapewnia ciągłość czynności pełnomocnika i pozwala uniknąć wezwań sądu do uzupełnienia braków formalnych, które opóźniają bieg sprawy. Z tego powodu staranne oznaczenie stron, sprawy i zakresu umocowania ma istotne znaczenie praktyczne dla każdej strony postępowania cywilnego w Polsce.

Pełnomocnictwo procesowe w Polsce jest potrzebne zawsze wtedy, gdy strona nie chce lub nie może działać przed sądem osobiście i powierza prowadzenie sprawy innej osobie. Podstawą tej możliwości jest art. 86 KPC, zgodnie z którym strony mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Sytuacje, w których udziela się pełnomocnictwa procesowego, są liczne i obejmują zarówno spory osób fizycznych, jak i przedsiębiorców.

**Reprezentacja przez profesjonalistę:** strona zleca prowadzenie sprawy adwokatowi lub radcy prawnemu, który w jej imieniu sporządza pisma procesowe, występuje na rozprawach przed Sądem Rejonowym lub Sądem Okręgowym i podejmuje wszystkie czynności procesowe objęte art. 91 KPC. Jest to najczęstszy przypadek, zwłaszcza w sprawach skomplikowanych lub o wysokiej wartości przedmiotu sporu.

**Pomoc osoby bliskiej:** w sprawach, w których nie ma przymusu adwokacko-radcowskiego, stronę może reprezentować małżonek, rodzeństwo, dziecko (zstępny) lub rodzic (wstępny) na podstawie art. 87 KPC, co bywa pomocne przy chorobie, podeszłym wieku lub czasowej nieobecności strony.

**Reprezentacja przedsiębiorcy:** spółka lub przedsiębiorca powierza prowadzenie sprawy swojemu pracownikowi albo osobie pozostającej w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres współpracy. Pozwala to prowadzić rutynowe spory, na przykład windykacyjne, bez angażowania zewnętrznej kancelarii.

**Przymus adwokacko-radcowski:** w niektórych postępowaniach, w szczególności w postępowaniu przed Sądem Najwyższym (skarga kasacyjna), zastępstwo profesjonalnego pełnomocnika jest obowiązkowe i pełnomocnikiem może być wyłącznie adwokat lub radca prawny. W takich sprawach pismo sporządzone osobiście przez stronę nie wywoła zamierzonych skutków procesowych.

**Typowe sprawy, w których udziela się pełnomocnictwa:** - sprawy o zapłatę i inne spory majątkowe przed sądem rejonowym lub okręgowym - sprawy gospodarcze między przedsiębiorcami - sprawy rodzinne (rozwód, alimenty, podział majątku wspólnego) - sprawy z zakresu prawa pracy (przywrócenie do pracy, wynagrodzenie) - postępowanie odwoławcze (apelacja) oraz kasacyjne - postępowanie egzekucyjne i wnioski do komornika sądowego

**Reprezentacja w postępowaniu egzekucyjnym:** po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia strona udziela pełnomocnictwa do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w tym do złożenia wniosku egzekucyjnego do komornika sądowego oraz do wniosku o nadanie klauzuli wykonalności. Pełnomocnictwo procesowe z art. 91 KPC obejmuje co do zasady także te czynności, jeżeli pozostają w związku ze sprawą.

Pełnomocnictwo udziela się na piśmie i dołącza do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej (art. 89 KPC). Strona może udzielić pełnomocnictwa ogólnego do prowadzenia wszystkich spraw albo szczególnego — do konkretnego postępowania. Wybór zależy od potrzeb: stała współpraca z kancelarią uzasadnia pełnomocnictwo ogólne, a jednorazowy spór — pełnomocnictwo szczególne wskazujące sąd i sygnaturę akt. Warto pamiętać, że od dokumentu pełnomocnictwa uiszcza się opłatę skarbową w wysokości 17 zł, chyba że pełnomocnikiem jest osoba najbliższa zwolniona z opłaty. Prawidłowo udzielone pełnomocnictwo zapewnia ciągłość reprezentacji i umożliwia pełnomocnikowi podejmowanie wszystkich czynności związanych ze sprawą, aż do prawomocnego jej zakończenia i odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej.

Pełnomocnictwo procesowe w Polsce powinno zawierać elementy pozwalające sądowi ustalić osoby mocodawcy i pełnomocnika oraz zakres umocowania, zgodnie z art. 86-91 KPC. Choć Kodeks nie narzuca sztywnego formularza, praktyka sądowa i wymóg z art. 89 KPC dotyczący podpisu mocodawcy wyznaczają zestaw składników, których pominięcie prowadzi do wezwania do uzupełnienia braków formalnych.

**1. Oznaczenie mocodawcy.** Pełne dane strony udzielającej pełnomocnictwa: imię i nazwisko lub nazwa (firma), adres oraz identyfikator — PESEL osoby fizycznej albo NIP i numer KRS przedsiębiorcy. Przy osobie prawnej należy wskazać organ uprawniony do reprezentacji, który podpisuje pełnomocnictwo w imieniu mocodawcy.

**2. Oznaczenie pełnomocnika.** Imię i nazwisko pełnomocnika oraz wskazanie jego statusu — adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy (w sprawach własności przemysłowej) albo osoba z kręgu określonego w art. 87 KPC (małżonek, rodzeństwo, zstępni, wstępni, osoba w stałym stosunku zlecenia, pracownik przedsiębiorcy). W przypadku adwokata lub radcy prawnego warto podać numer wpisu na listę prowadzoną przez okręgową radę adwokacką lub izbę radców prawnych oraz adres kancelarii, który służy doręczeniom (art. 133 § 3 KPC).

**3. Rodzaj pełnomocnictwa.** Wskazanie, czy jest to pełnomocnictwo ogólne — do prowadzenia wszystkich spraw — czy szczególne — do prowadzenia konkretnej sprawy — albo do niektórych tylko czynności procesowych (art. 88 KPC). Jednoznaczne określenie rodzaju zapobiega sporom co do umocowania.

**4. Oznaczenie sprawy.** Przy pełnomocnictwie szczególnym należy oznaczyć sprawę: nazwę i siedzibę sądu (Sąd Rejonowy lub Sąd Okręgowy wraz z wydziałem), strony postępowania oraz sygnaturę akt, jeżeli postępowanie już się toczy. Im dokładniejsze oznaczenie, tym mniejsze ryzyko wątpliwości co do tego, w jakim postępowaniu pełnomocnik może działać.

**5. Zakres umocowania.** Pełnomocnictwo procesowe z mocy prawa obejmuje wszystkie czynności łączące się ze sprawą (art. 91 KPC) — w tym wniesienie powództwa wzajemnego, wniesienie skargi o wznowienie postępowania, zawarcie ugody, zrzeczenie się roszczenia, uznanie powództwa oraz odbiór kosztów procesu od strony przeciwnej. Mocodawca może ten zakres ograniczyć, na przykład wyłączając prawo do zawarcia ugody, jednak ograniczenie musi być wyrażone wprost w treści dokumentu. Jeżeli natomiast strona chce nadać pełnomocnikowi uprawnienia szersze niż ustawowy zakres procesowy (np. umocowanie materialnoprawne do odbioru świadczenia), powinna to zaznaczyć, gdyż zgodnie z art. 92 KPC szersze umocowanie ocenia się według treści pełnomocnictwa i przepisów prawa cywilnego.

**6. Substytucja.** Wskazanie, czy pełnomocnik może udzielić dalszego pełnomocnictwa. Adwokat i radca prawny mogą udzielić substytucji innemu adwokatowi lub radcy prawnemu z mocy prawa (art. 91 pkt 3 KPC). Przy pełnomocnikach spoza tego grona prawo do substytucji warto rozstrzygnąć wyraźnie, gdyż nie wynika ono automatycznie z ustawy. Klauzula o substytucji jest szczególnie przydatna, gdy sprawa toczy się w odległym sądzie, a pełnomocnik chce ustanowić zastępcę na rozprawę.

**7. Data i miejscowość.** Data udzielenia pełnomocnictwa jest istotna dla ustalenia momentu powstania umocowania oraz dla oceny ważności czynności podjętych przez pełnomocnika. Miejscowość uzupełnia oznaczenie dokumentu i ułatwia jego identyfikację w aktach sprawy.

**8. Własnoręczny podpis mocodawcy.** Podpis jest niezbędny dla skuteczności pełnomocnictwa; do akt dołącza się oryginał lub uwierzytelniony odpis (art. 89 KPC). Adwokat, radca prawny i rzecznik patentowy mogą samodzielnie uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa, co usprawnia obrót dokumentem. Kompletny, zgodny z KPC wzór pełnomocnictwa procesowego dla Polski udostępnia forms-legal.com, ułatwiając prawidłowe oznaczenie stron i zakresu umocowania.

**9. Dowód opłaty skarbowej.** Do akt warto dołączyć potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (standardowo 17 zł), o ile mocodawca i pełnomocnik nie są osobami najbliższymi, które z opłaty są zwolnione. Opłatę wnosi się na rachunek organu (urzędu gminy lub miasta) właściwego ze względu na siedzibę sądu, przed którym toczy się sprawa.

**10. Adnotacja o ograniczeniach materialnoprawnych.** Jeżeli pełnomocnictwo ma charakter wyłącznie procesowy i nie obejmuje czynności materialnoprawnych, można to zaznaczyć dla uniknięcia wątpliwości. Tak skonstruowany dokument jednoznacznie określa, że pełnomocnik działa w granicach art. 91 KPC, co ułatwia sądowi ocenę umocowania przy pierwszej czynności procesowej oraz zabezpiecza mocodawcę przed czynnościami wykraczającymi poza jego intencje.

Pełnomocnictwo procesowe w Polsce wypełnia się w kilku prostych krokach, dbając o prawidłowe oznaczenie pełnomocnika i zakresu sprawy zgodnie z art. 86-91 KPC. Staranne przygotowanie dokumentu na tym etapie pozwala uniknąć późniejszego wezwania sądu do uzupełnienia braków formalnych.

**Krok 1: Dane mocodawcy.** Wpisz pełne imię i nazwisko lub nazwę (firmę) strony udzielającej pełnomocnictwa, adres oraz identyfikator — PESEL osoby fizycznej albo NIP i numer KRS przedsiębiorcy. Przy osobie prawnej upewnij się, że dokument podpisuje osoba uprawniona do reprezentacji ujawniona w KRS.

**Krok 2: Dane pełnomocnika.** Wpisz imię i nazwisko pełnomocnika oraz wskaż jego status. Sprawdź, czy osoba mieści się w kręgu pełnomocników z art. 87 KPC — w sprawach bez przymusu adwokacko-radcowskiego może to być również małżonek, rodzeństwo, dziecko lub rodzic. Przy adwokacie lub radcy prawnym podaj adres kancelarii, na który będą kierowane doręczenia.

**Krok 3: Rodzaj pełnomocnictwa.** Wybierz pełnomocnictwo ogólne (do wszystkich spraw), szczególne (do konkretnej sprawy) albo do niektórych tylko czynności procesowych (art. 88 KPC). Pełnomocnictwo szczególne jest najczęstsze przy jednorazowym sporze.

**Krok 4: Oznaczenie sprawy.** Przy pełnomocnictwie szczególnym wskaż sąd (Sąd Rejonowy lub Sąd Okręgowy wraz z wydziałem), strony oraz sygnaturę akt, jeżeli postępowanie już się toczy. Dokładne oznaczenie zapobiega wątpliwościom co do zakresu umocowania i przyspiesza dopuszczenie pełnomocnika do sprawy.

**Krok 5: Substytucja.** Zdecyduj, czy zezwalasz na ustanowienie dalszego pełnomocnika. Adwokat i radca prawny mogą udzielić substytucji z mocy prawa (art. 91 pkt 3 KPC), ale przy innych pełnomocnikach warto rozstrzygnąć tę kwestię wyraźnie, dopisując odpowiednią klauzulę.

**Krok 6: Ewentualne ograniczenia.** Jeżeli chcesz zawęzić zakres umocowania (np. wyłączyć prawo do zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia lub uznania powództwa), zaznacz to wyraźnie, ponieważ z mocy prawa zakres jest szeroki (art. 91 KPC). Brak zastrzeżenia oznacza pełne umocowanie pełnomocnika.

**Krok 7: Data, miejsce i podpis.** Wpisz miejscowość i datę udzielenia pełnomocnictwa, a następnie złóż własnoręczny podpis. Podpis mocodawcy jest warunkiem skuteczności dokumentu; jego brak skutkuje wezwaniem do uzupełnienia.

**Krok 8: Opłata skarbowa.** Jeżeli mocodawca i pełnomocnik nie są osobami najbliższymi, uiść opłatę skarbową od pełnomocnictwa (standardowo 17 zł) na rachunek właściwego organu (urzędu gminy lub miasta właściwego ze względu na siedzibę sądu) i zachowaj dowód wpłaty.

**Krok 9: Złożenie w sądzie.** Pełnomocnik dołącza pełnomocnictwo do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej (art. 89 KPC) — w oryginale lub uwierzytelnionym odpisie. Adwokat, radca prawny i rzecznik patentowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa, dołączając do akt jego poświadczoną kopię.

Pełnomocnictwo procesowe w Polsce podlega wymogom Kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z dnia 17 listopada 1964 r.), które określają, kto może być pełnomocnikiem, w jakiej formie udziela się umocowania oraz jaki jest jego zakres.

**Działanie przez pełnomocnika (art. 86 KPC).** Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników, chyba że przepis szczególny przewiduje przymus adwokacko-radcowski (jak w postępowaniu przed Sądem Najwyższym).

**Krąg pełnomocników (art. 87 KPC).** Pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy. Pełnomocnikiem może być ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony, osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia (jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia), współuczestnik sporu, a także małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia. Przedsiębiorcę może reprezentować jego pracownik.

**Rodzaje pełnomocnictwa (art. 88 KPC).** Pełnomocnictwo może być procesowe — bądź to ogólne, bądź do prowadzenia poszczególnych spraw — albo do niektórych tylko czynności procesowych.

**Dołączenie do akt (art. 89 KPC).** Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub jego uwierzytelniony odpis. Adwokat, radca prawny i rzecznik patentowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa.

**Zakres pełnomocnictwa (art. 91 i art. 92 KPC).** Pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając powództwa wzajemnego, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego ich wniesieniem, do udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu, do zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa oraz do odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej. Zgodnie z art. 92 KPC zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo procesowe ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego.

**Wypowiedzenie pełnomocnictwa (art. 94 KPC).** Wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym, a w stosunku do przeciwnika i innych uczestników — od dnia doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. Adwokat lub radca prawny, który wypowiedział pełnomocnictwo, obowiązany jest działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, jeżeli jest to konieczne dla uchronienia jej od niekorzystnych skutków prawnych.

**Pełnomocnik tymczasowy (art. 96-97 KPC) i opłata skarbowa.** Po stronie niemającej zdolności procesowej lub niemogącej działać sąd może ustanowić pełnomocnika tymczasowego do czasu wyznaczenia kuratora. Niezależnie od tych wymogów, od dokumentu pełnomocnictwa uiszcza się opłatę skarbową (standardowo 17 zł), z której zwolnione jest pełnomocnictwo udzielane małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu lub rodzeństwu mocodawcy.

Pełnomocnictwo procesowe w Polsce bywa wadliwe z powodu kilku powtarzalnych błędów, które mogą skutkować wezwaniem do uzupełnienia, nieuwzględnieniem czynności pełnomocnika lub kwestionowaniem umocowania przed Sądem Rejonowym albo Sądem Okręgowym.

**Ustanowienie pełnomocnika spoza dopuszczalnego kręgu.** Pełnomocnikiem może być wyłącznie osoba z kręgu określonego w art. 87 KPC. Ustanowienie pełnomocnikiem znajomego, sąsiada czy współpracownika niespełniającego ustawowych przesłanek prowadzi do odmowy dopuszczenia go do udziału w sprawie i konieczności ustanowienia nowego pełnomocnika.

**Brak własnoręcznego podpisu mocodawcy.** Pełnomocnictwo bez podpisu mocodawcy jest nieskuteczne. Sąd wzywa wówczas do uzupełnienia braku w wyznaczonym terminie, co opóźnia czynności pełnomocnika, a niekiedy naraża na uchybienie terminowi procesowemu.

**Nieprecyzyjne oznaczenie sprawy.** Przy pełnomocnictwie szczególnym pominięcie sądu, stron lub sygnatury akt utrudnia ustalenie zakresu umocowania. Sprawę należy oznaczyć dokładnie, podając nazwę sądu, wydział oraz sygnaturę, jeżeli postępowanie już się toczy.

**Niezłożenie pełnomocnictwa przy pierwszej czynności.** Art. 89 KPC wymaga dołączenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do akt przy pierwszej czynności procesowej. Brak dokumentu naraża na nieuwzględnienie czynności pełnomocnika i wezwanie do jego dostarczenia pod rygorem pominięcia pisma.

**Pominięcie opłaty skarbowej.** Od pełnomocnictwa procesowego co do zasady należy uiścić opłatę skarbową w wysokości 17 zł (z wyjątkami dotyczącymi osób najbliższych — małżonka, wstępnych, zstępnych i rodzeństwa). Brak dowodu opłaty bywa kwestionowany przez sąd i wymaga uzupełnienia.

**Nieświadomość szerokiego zakresu umocowania.** Mocodawcy często nie zdają sobie sprawy, że pełnomocnictwo procesowe z mocy prawa obejmuje prawo do zawarcia ugody, uznania powództwa czy zrzeczenia się roszczenia (art. 91 KPC). Jeżeli mocodawca chce te uprawnienia ograniczyć, musi to wyraźnie zastrzec w treści dokumentu, w przeciwnym razie pełnomocnik może podjąć czynności o doniosłych skutkach.

**Brak zawiadomienia sądu o wypowiedzeniu.** Wypowiedzenie pełnomocnictwa odnosi skutek wobec sądu dopiero od dnia zawiadomienia go o tym (art. 94 KPC). Zaniechanie zawiadomienia powoduje, że pełnomocnik nadal jest traktowany jako umocowany, a doręczenia kierowane są na jego adres, co grozi pominięciem pism przez stronę.