---
title: "Protokół odbioru robót budowlanych"
url: "https://forms-legal.com/pl/polska/real-estate/property/protokol-odbioru-robot"
description: "Protokół odbioru robót budowlanych w Polsce to dokument sporządzany przez komisję odbiorczą przy przekazaniu przez wykonawcę ukończonych robót budowlanych (lub ich etapu) inwestorowi."
language: "pl"
jurisdiction: "Polska"
category: "Nieruchomości / Własność i Akty"
primaryStatute: "Kodeks cywilny art. 647 oraz Prawo budowlane art. 54–57 (ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.)"
dateModified: "2026-06-04"
maintainer: "Vladislav Sergienko, founder (not a lawyer)"
---

# Protokół odbioru robót budowlanych

- Polska · Nieruchomości / Własność i Akty
- Podstawa prawna: Kodeks cywilny art. 647 oraz Prawo budowlane art. 54–57 (ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.)

## Czym jest Protokół odbioru robót budowlanych?

Protokół odbioru robót budowlanych w Polsce to dokument sporządzany przez komisję odbiorczą przy przekazaniu przez wykonawcę ukończonych robót budowlanych (lub ich etapu) inwestorowi. Dokument ten potwierdza: stan techniczny odebranych robót, wynik odbioru (pozytywny bez zastrzeżeń, pozytywny z wykazem wad do usunięcia, odmowa odbioru z uwagi na wady istotne), wartość odebranych robót stanowiącą podstawę do wystawienia faktury VAT, przekazanie dokumentacji powykonawczej.

Protokół odbioru robót pełni w polskim prawie budowlanym i cywilnym kluczową rolę prawną. Na podstawie art. 647 Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.) inwestor jest zobowiązany do odbioru obiektu i zapłaty wynagrodzenia — protokół odbioru dokumentuje wykonanie obu tych obowiązków. Podpisanie protokołu odbioru końcowego rozpoczyna bieg terminów rękojmi i gwarancji wykonawcy. Przy odbiorze końcowym obiektów budowlanych wymagających pozwolenia na użytkowanie, ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (art. 54–57) nakłada na inwestora obowiązek złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) lub wystąpienia o pozwolenie na użytkowanie — zależnie od kategorii obiektu.

Protokół odbioru robót budowlanych różni się od protokołu zdawczo-odbiorczego lokalu (stosowanego przy najmie) — dotyczy robót budowlanych, a nie stanu lokalu. W praktyce budowlanej wyróżnia się: protokół przekazania placu budowy (na początku budowy), protokoły odbioru częściowego (dla poszczególnych etapów lub branż), protokół odbioru końcowego (po ukończeniu całości robót), protokół usunięcia wad (potwierdzenie naprawy usterek wskazanych przy odbiorze).

## Kiedy potrzebujesz Protokół odbioru robót budowlanych?

Protokół odbioru robót budowlanych jest konieczny w każdym przypadku zakończenia przez wykonawcę określonego zakresu robót budowlanych i ich przekazania inwestorowi do odbioru. Sporządzenie protokołu odbioru jest wymagane przez:

Prawa i obowiązki stron wynikające z umowy o roboty budowlane — zarówno inwestor, jak i wykonawca są zainteresowani pisemnym potwierdzeniem stanu robót w momencie odbioru. Bez protokołu trudno udowodnić, jakie wady stwierdzono przy odbiorze i jakie były terminy ich usunięcia.

Wynagrodzenie wykonawcy — w każdej profesjonalnej umowie budowlanej w Polsce płatność transzy wynagrodzenia jest uzależniona od podpisanego protokołu odbioru. Bez protokołu wykonawca nie może wystawić faktury VAT i żądać zapłaty.

Rękojmia i gwarancja — termin rękojmi (5 lat od oddania obiektu — art. 568 § 1 KC) i termin gwarancji liczony jest od dnia podpisania protokołu odbioru końcowego. Bez protokołu brak jest punktu startowego dla tych terminów.

Pozwolenie na użytkowanie — złożenie zawiadomienia o zakończeniu budowy do PINB lub wniosku o pozwolenie na użytkowanie (art. 54–57 pr. bud.) wymaga dołączenia dziennika budowy i oświadczenia kierownika budowy. Przed złożeniem tych dokumentów zazwyczaj przeprowadzany jest odbiór końcowy z komisją.

Rozliczenie kaucji gwarancyjnej — część kaucji gwarancyjnej zatrzymanej przez inwestora jest zwracana wykonawcy po odbiorze końcowym — protokół jest dowodem tej daty.

## Co powinien zawierać Protokół odbioru robót budowlanych

Prawidłowy protokół odbioru robót budowlanych w Polsce powinien zawierać:

1. Data i miejsce sporządzenia — data odbioru (dzień faktycznych oględzin robót) i adres nieruchomości, gdzie przeprowadzono odbiór.

2. Rodzaj odbioru — wyraźne wskazanie, czy jest to odbiór częściowy (danego etapu robót lub branży), odbiór końcowy (całości robót) lub odbiór pogwarancyjny (po upływie okresu gwarancji). Różne rodzaje odbioru mają różne skutki prawne.

3. Skład komisji odbiorczej — imiona, nazwiska i funkcje wszystkich osób uczestniczących w odbiorze: przedstawiciel inwestora (inwestor lub jego pełnomocnik), inspektor nadzoru inwestorskiego z numerem uprawnień budowlanych, przedstawiciel wykonawcy (kierownik robót lub uprawniony pracownik), kierownik budowy z numerem uprawnień budowlanych (art. 22 pr. bud.), ewentualnie projektant sprawujący nadzór autorski.

4. Zakres odebranych robót — opis robót objętych odbiorem z odwołaniem do umowy o roboty budowlane (numer umowy, etap). Opis powinien być na tyle szczegółowy, by jednoznacznie określał, co jest przedmiotem odbioru.

5. Wartość odebranych robót — kwota brutto stanowiąca podstawę do wystawienia faktury VAT przez wykonawcę. Przy wynagrodzeniu ryczałtowym kwota wynika z harmonogramu kamieni milowych, przy kosztorysowym — z zestawienia odebranych robót.

6. Wynik odbioru — komisja stwierdza: pozytywny bez zastrzeżeń (roboty kompletne i wolne od wad), pozytywny z wykazem wad do usunięcia w terminie (art. 637 § 1 KC) lub odmowa odbioru przy wadach istotnych. Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że odmowa odbioru z powodu wad nieistotnych jest niedopuszczalna.

7. Wykaz wad i usterek — szczegółowy opis każdej stwierdzonej wady (lokalizacja, opis, powierzchnia/ilość), termin usunięcia wady przez wykonawcę. Dostępne są wzory załącznika z wykazem wad.

8. Dokumenty przekazane przy odbiorze — dziennik budowy, deklaracje właściwości użytkowych materiałów, certyfikaty i atesty, protokoły prób i pomiarów instalacji, dokumentacja powykonawcza.

9. Podpisy wszystkich członków komisji — bez podpisów protokół nie ma mocy dowodowej. Każdy uczestnik podpisuje się z datą i ewentualnie wpisuje zastrzeżenia.

## Jak wypełnić Protokół odbioru robót budowlanych

Sporządzając protokół odbioru robót budowlanych w Polsce:

Krok 1 — Zwołanie komisji odbiorczej: wykonawca pisemnie zawiadamia inwestora o gotowości do odbioru (zazwyczaj 7–14 dni wcześniej). Inwestor wyznacza termin odbioru i kompletuje komisję: swój przedstawiciel + inspektor nadzoru inwestorskiego. Wykonawca zapewnia kierownika budowy i swojego przedstawiciela.

Krok 2 — Przygotowanie dokumentacji do odbioru: wykonawca powinien przed odbiorem przygotować komplet dokumentów: podpisany dziennik budowy, oświadczenie kierownika budowy o zakończeniu robót i ich zgodności z projektem (art. 57 ust. 1 pkt 2 pr. bud.), deklaracje właściwości użytkowych / certyfikaty materiałów, protokoły prób i pomiarów instalacji, dokumentację powykonawczą.

Krok 3 — Oględziny robót: komisja przeprowadza szczegółowe oględziny wszystkich odebranych robót — wizualnie i przy pomocy narzędzi pomiarowych. Każda stwierdzona wada jest opisywana z lokalizacją i zakresem. Inspektor nadzoru inwestorskiego odgrywa kluczową rolę — może żądać odkrycia zakrytych elementów, prób dodatkowych.

Krok 4 — Ocena wad: komisja ocenia, czy stwierdzone wady mają charakter istotny (uniemożliwiający użytkowanie lub niezgodność z umową w stopniu, który nie daje się usunąć bez poniesienia nieproporcjonalnych kosztów) czy nieistotny. Przy wadach nieistotnych odmowa odbioru jest niedopuszczalna — komisja wpisuje wady do protokołu z terminem usunięcia.

Krok 5 — Wpisanie wyników do protokołu: na miejscu lub niezwłocznie po oględzinach sporządza się treść protokołu. Wskazane jest sporządzenie protokołu na bieżąco, a nie po kilku dniach — zmniejsza to ryzyko sporów co do stwierdzonych faktów.

Krok 6 — Podpisy: każdy uczestnik komisji podpisuje protokół. Wykonawca może wpisać własne zastrzeżenia do protokołu (np. „Wykonawca nie zgadza się z oceną wady nr 3 — uważa, że jest ona nieistotna”). Zastrzeżenia nie wstrzymują mocy prawnej protokołu.

## Wymogi prawne dla Protokół odbioru robót budowlanych

Podstawy prawne protokołu odbioru robót budowlanych:

Art. 647 KC — obowiązek inwestora do odbioru obiektu i zapłaty wynagrodzenia po wykonaniu robót przez wykonawcę. Odmowa odbioru musi mieć uzasadnienie prawne (wady istotne) — bezpodstawna odmowa naraża inwestora na zwłokę wierzyciela.

Art. 637 § 1 KC (stosowany odpowiednio przez art. 638 KC i art. 656 KC) — uprawnienia zamawiającego przy wadach dzieła: żądanie usunięcia wady w rozsądnym terminie lub obniżenia wynagrodzenia; przy wadach istotnych — odstąpienie od umowy.

Art. 568 § 1 KC — termin rękojmi 5 lat od oddania rzeczy (obiektu budowlanego). Dzień podpisania protokołu odbioru końcowego wyznacza początek biegu tego terminu.

Art. 54–57 Prawa budowlanego — zakończenie budowy: inwestor obowiązany jest do złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) lub złożenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie. Zawiadomienie / wniosek poprzedza protokół odbioru końcowego.

Art. 22–23 pr. bud. — obowiązki kierownika budowy, m.in. sporządzenie oświadczenia o zgodności wykonanego obiektu z projektem i przepisami prawa — dokumentu często dołączanego do protokołu odbioru.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego (m.in. wyrok SN z 22.06.2007 r., V CSK 99/07) — odmowa odbioru robót budowlanych z powodu wad nieistotnych jest niedopuszczalna. Inwestor może wpisać wady do protokołu i żądać ich usunięcia, ale nie może odmówić odbioru przy wadach nieistotnych.

## Najczęstsze błędy w Protokół odbioru robót budowlanych

Najczęstsze błędy przy sporządzaniu protokołów odbioru robót budowlanych:

1. Brak protokołu pisemnego — ustna akceptacja robót „na słowo” nie jest wystarczająca. Bez protokołu wykonawca nie ma dokumentu potwierdzającego odbiór, a inwestor nie ma dowodu na wykryte wady.

2. Nieprecyzyjny wykaz wad — wpisanie „pęknięcia w elewacji” bez opisu lokalizacji, powierzchni i głębokości pęknięcia jest niewystarczające. Wykonawca może kwestionować zakres wad lub twierdzić, że naprawił inne pęknięcia. Każda wada powinna być opisana precyzyjnie — z rysunkiem lub zdjęciem.

3. Brak termin usunięcia wad — protokół z wykazem wad bez terminów usunięcia jest mało egzekwowalny. Bez terminu trudno naliczyć kary za zwłokę w usunięciu wad.

4. Odmowa podpisania protokołu — odmowa podpisania protokołu przez wykonawcę lub przez inwestora bez uzasadnienia (przy braku wad istotnych) jest błędna prawnie. Odmowa nie wstrzymuje skutków prawnych odbioru — sąd może uznać, że odbiór miał miejsce z chwilą, gdy roboty były gotowe do odbioru.

5. Brak podpisu inspektora nadzoru — protokół podpisany wyłącznie przez przedstawicieli inwestora i wykonawcy (bez inspektora nadzoru) ma mniejszą móc dowodową. Inspektor nadzoru inwestorskiego jest niezależną stroną potwierdzającą stan robót.

6. Pominięcie dokumentacji powykonawczej — przyjęcie robót bez sprawdzenia kompletności dokumentacji (dziennik budowy, certyfikaty materiałów, protokoły prób) może prowadzić do problemów przy składaniu wniosku o pozwolenie na użytkowanie do PINB.

## Najczęściej zadawane pytania

### Jaka jest różnica między odbiorem częściowym a końcowym robót budowlanych?

Odbiór częściowy robót budowlanych dotyczy wyodrębnionego zakresu robót lub etapu inwestycji — np. zakończenia stanu surowego, całości instalacji elektrycznej lub kompletnych robót elewacyjnych. Służy do: potwierdzenia wykonania etapu i uruchomienia związanej z nim transzy płatności, stwierdzenia ewentualnych wad zanim kolejne prace je zakryją (np. odbiór zbrojenia przed zalaniem betonu), dokumentowania postępu prac dla potrzeb rozliczenia. Odbiór końcowy dotyczy natomiast całości robót objętych umową i ma skutki prawne: od dnia odbioru końcowego biegnie termin rękojmi (5 lat) i gwarancji wykonawcy; inwestor płaci ostatnią transzę wynagrodzenia; ryzyko utraty lub uszkodzenia obiektu przechodzi na inwestora; wykonawca może ubiegać się o zwrot zabezpieczenia należytego wykonania. Oba rodzaje odbioru wymagają sporządzenia pisemnego protokołu. W przypadku umów budowlanych z mechanizmem kamieni milowych oba rodzaje odbioru mogą mieć jednakową strukturę protokołu — różnią się zakresem odebranych robót i skutkami prawnymi.

### Czy inwestor może odmówić podpisania protokołu odbioru?

Inwestor może odmówić podpisania protokołu odbioru wyłącznie w przypadku stwierdzenia wad istotnych — tj. wad uniemożliwiających normalne korzystanie z obiektu lub jego części, albo wad czyniących obiekt niezdatnym do użytku zgodnie z przeznaczeniem. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (m.in. wyrok z 22.06.2007 r., V CSK 99/07) odmowa odbioru z powodu wad nieistotnych jest niedopuszczalna — inwestor jest wówczas w zwłoce wierzyciela i może ponosić konsekwencje finansowe (np. obowiązek zwrotu kosztów przestoju wykonawcy). Przy wadach nieistotnych prawidłowe postępowanie inwestora to: podpisanie protokołu z wykazem wad nieistotnych i terminem ich usunięcia. Jeżeli inwestor odmawia odpisania protokołu bez uzasadnienia, wykonawca może w drodze pisemnego oświadczenia (protokołu jednostronnego) udokumentować stan robót i gotowość do odbioru — stanowi to dowód w ewentualnym postępowaniu sądowym. Wyznacznikiem „istotności” wady jest możliwość korzystania z obiektu zgodnie z umówionym przeznaczeniem.

### Kto musi podpisać protokół odbioru robót budowlanych?

Protokół odbioru robót budowlanych powinni podpisać wszyscy członkowie komisji odbiorczej. Minimalne wymagania: (1) upoważniony przedstawiciel inwestora — osoba uprawniona do działania w imieniu inwestora (właściciel, pełnomocnik, kierownik projektu); (2) upoważniony przedstawiciel wykonawcy — np. kierownik robót lub dyrektor kontraktu; (3) kierownik budowy — osoba posiadająca uprawnienia budowlane wpisana do dziennika budowy (art. 22 pr. bud.); (4) inspektor nadzoru inwestorskiego — jeżeli inwestor ustanowił inspektora nadzoru (obowiązkowy dla obiektów określonych kategorii, art. 19 pr. bud., oraz zalecany dla wszystkich inwestycji powyżej standardu mieszkaniowego). Opcjonalnie: projektant sprawujący nadzór autorski (art. 20 ust. 1 pkt 4 pr. bud.), przedstawiciele laboratoriów przeprowadzających próby i pomiary. Brak podpisu kierownika budowy lub inspektora nadzoru nie dyskwalifikuje protokołu, ale obniża jego móc dowodową w przypadku sporu co do stanu robót. W przypadku odmowy podpisania przez jedną ze stron, strona odmawiająca powinna wpisać przyczyny odmowy lub złożyć odrębne pisemne oświadczenie.

### Jakie dokumenty wykonawca powinien przekazać przy odbiorze końcowym?

Przy odbiorze końcowym robót budowlanych wykonawca powinien przekazać inwestorowi następujące dokumenty: (1) Dziennik budowy — oryginał, wypełniony przez kierownika budowy przez cały czas trwania budowy. (2) Oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonanego obiektu budowlanego z projektem i przepisami prawa budowlanego — wymagane przez art. 57 ust. 1 pkt 2 pr. bud. przy składaniu wniosku o pozwolenie na użytkowanie. (3) Deklaracje właściwości użytkowych / deklaracje zgodności / certyfikaty dla zastosowanych materiałów i wyrobów budowlanych — wymagane przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych. (4) Protokoły prób i pomiarów instalacji elektrycznych (ochrona przed porażeniem, rezystancja izolacji, wyłączniki p.poż.), wod-kan (próba ciśnieniowa), gazowych (próba szczelności), instalacji odgromowej. (5) Dokumentacja powykonawcza — rysunki powykonawcze z naniesionymi zmianami dokonanymi w trakcie budowy, aktualizacje branżowe. (6) Instrukcja użytkowania i konserwacji — dla instalacji technicznych, urządzeń, systemów automatyki. (7) Gwarancje producentów na zamontowane urządzenia i materiały. (8) Geodezyjne inwentaryzacje powykonawcze sieci i obiektów — wymagane przez art. 57 ust. 1 pkt 5 pr. bud.

### Kiedy zaczyna biec termin rękojmi za wady robót budowlanych?

Termin rękojmi za wady fizyczne i prawne obiektu budowlanego wynosi 5 lat i biegnie od dnia, w którym obiekt został wydany (tj. odebrany) przez wykonawcę — art. 568 § 1 KC w zw. z art. 638 KC i art. 656 KC. Dniem tym jest co do zasady dzień podpisania protokołu odbioru końcowego robót budowlanych. Jeżeli inwestor odmówił podpisania protokołu bez uzasadnienia (brak wad istotnych), a wykonawca mógł faktycznie wykazać gotowość robót do odbioru — sąd może orzec, że termin rękojmi biegnie od dnia faktycznej gotowości do odbioru, a nie od daty protokołu. Przy wadach ukrytych, których inwestor nie mógł zauważyć przy odbiorze, obowiązuje termin 5 lat — inwestor musi jednak zawiadomić wykonawcę o wadzie niezwłocznie po jej odkryciu. Brak niezwłocznego zawiadomienia powoduje utratę uprawnień z tytułu rękojmi (art. 563 § 1 KC w zw. z art. 638 KC) — choć w obrocie profesjonalnym (B2B) sądy są restrykcyjniejsze w ocenie tego obowiązku niż w obrocie konsumenckim.

### Co zrobić, gdy wykonawca nie usuwa wad stwierdzonych w protokole odbioru?

W przypadku, gdy wykonawca nie usuwa wad stwierdzonych w protokole odbioru robót budowlanych w terminie wskazanym w protokole, inwestor ma do dyspozycji następujące środki prawne: (1) Pisemne wezwanie — inwestor powinien najpierw pisemnie wezwać wykonawcę do usunięcia wad w dodatkowym terminie (np. 14 dni), zachowując dowód doręczenia (list polecony za potwierdzeniem odbioru lub e-mail z potwierdzeniem). (2) Naliczenie kary umownej — jeżeli umowa przewiduje karę za zwłokę w usunięciu wad, inwestor może ją naliczyć i potrącić z wynagrodzenia lub kaucji gwarancyjnej. (3) Zastępcze usunięcie wad — po bezskutecznym wyznaczeniu terminu inwestor może zlecić usunięcie wad osobie trzeciej na koszt i ryzyko wykonawcy (art. 480 KC). Wymaga to uprzedniego upoważnienia przez sąd lub wyraźnego postanowienia umownego. (4) Obniżenie wynagrodzenia — przy wadach, których usunięcie jest niemożliwe lub nieproporcjonalnie kosztowne, inwestor może żądać obniżenia wynagrodzenia proporcjonalnego do wartości wady (art. 637 § 2 KC). (5) Postępowanie sądowe — złożenie pozwu o zobowiązanie do usunięcia wad lub o zapłatę odszkodowania przed Sądem Rejonowym lub Sądem Okręgowym.

### Czy protokół odbioru robót jest potrzebny do uzyskania pozwolenia na użytkowanie?

Tak, protokół odbioru końcowego robót budowlanych jest ściśle powiązany z procedurą uzyskania pozwolenia na użytkowanie (lub złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy) przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego (PINB). Przed złożeniem wniosku o pozwolenie na użytkowanie inwestor musi przeprowadzić odbiór końcowy i zebrać dokumenty wymagane przez art. 57 ust. 1 prawa budowlanego — m.in. oryginał dziennika budowy, oświadczenie kierownika budowy o zgodności z projektem, protokoły prób instalacji, geodezyjną inwentaryzację powykonawczą. Sam protokół odbioru końcowego nie jest formalnie wymagany przez prawo budowlane jako załącznik do wniosku o pozwolenie na użytkowanie — ale jest niezbędnym dokumentem wewnętrznym potwierdzającym zakończenie robót i jest warunkiem dla: naliczenia ostatniej transzy wynagrodzenia wykonawcy, zwolnienia części kaucji gwarancyjnej, przejścia ryzyka na inwestora. PINB (lub WINB dla obiektów szczególnych kategorii) przeprowadza obowiązkową kontrolę budowy (art. 59a pr. bud.) przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie — inspektor nadzoru budowlanego działa tu niezależnie od protokołu odbioru inwestora.

### Co to jest odbiór pogwarancyjny i kiedy się go przeprowadza?

Odbiór pogwarancyjny robót budowlanych (zwany też odbiorem końcowym gwarancji) to odbiór przeprowadzany po upływie okresu gwarancji jakości udzielonej przez wykonawcę — zazwyczaj po 36, 48 lub 60 miesiącach od odbioru końcowego. Celem odbioru pogwarancyjnego jest: stwierdzenie braku wad i usterek w obiekcie po upływie okresu gwarancji, zwrot wykonawcy pozostałej części kaucji gwarancyjnej zatrzymanej przez inwestora w toku realizacji, formalne zamknięcie stosunku gwarancyjnego między inwestorem a wykonawcą. Protokół odbioru pogwarancyjnego zawiera: wynik oględzin końcowych (brak wad lub wykaz wad ujawnionych na koniec okresu gwarancji), informację o stanie dokumentacji gwarancyjnej, potwierdzenie zwrotu kaucji gwarancyjnej lub wskazanie roszczeń inwestora z tytułu nieusunięcia wad. Jeżeli przy odbiorze pogwarancyjnym stwierdzone są wady, które podlegają jeszcze rękojmi (5-letni termin rękojmi jest dłuższy niż termin gwarancji), inwestor może ich dochodzić w ramach rękojmi. Odbiór pogwarancyjny jest ważny przede wszystkim dla wykonawcy — formalne zakończenie odpowiedzialności gwarancyjnej i odzyskanie kaucji.

Wersja do wypełnienia (PDF lub Word): [Pobierz bezpłatny wzór](https://forms-legal.com/pl/polska/real-estate/property/protokol-odbioru-robot)

Informacje ogólne, nie porada prawna — zobacz naszą [politykę rzetelności i redakcji](https://forms-legal.com/accuracy-policy). Przed skorzystaniem sprawdź, czy przywołany przepis nadal obowiązuje.
