---
title: "Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki"
url: "https://forms-legal.com/pl/polska/real-estate/property/oswiadczenie-o-ustanowieniu-hipoteki"
description: "Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki w Polsce to jednostronne oświadczenie woli właściciela nieruchomości, na mocy którego obciąża on swoją nieruchomość ograniczonym prawem rzeczowym — hipoteką — na rzecz wierzyciela."
language: "pl"
jurisdiction: "Polska"
category: "Nieruchomości / Własność i Akty"
primaryStatute: "Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 1982 nr 19 poz. 147 ze zm.) — art. 65–69"
dateModified: "2026-11-01"
maintainer: "Vladislav Sergienko, founder (not a lawyer)"
---

# Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki

- Polska · Nieruchomości / Własność i Akty
- Podstawa prawna: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 1982 nr 19 poz. 147 ze zm.) — art. 65–69

## Czym jest Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki?

Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki w Polsce to jednostronne oświadczenie woli właściciela nieruchomości, na mocy którego obciąża on swoją nieruchomość ograniczonym prawem rzeczowym — hipoteką — na rzecz wierzyciela. Podstawę prawną stanowi art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 1982 nr 19 poz. 147 ze zm., dalej: u.k.w.h.), który stanowi, że w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela.

Hipoteka jest rzeczowym środkiem zabezpieczenia wierzytelności — najczęściej kredytu hipotecznego udzielonego przez bank. Właściciel nieruchomości (dłużnik hipoteczny) może być jednocześnie dłużnikiem osobistym (zaciągnął kredyt) albo osobą trzecią, która zabezpiecza cudzy dług własną nieruchomością. Art. 73 u.k.w.h. reguluje sytuację właściciela niebędącego dłużnikiem osobistym — może on zaspokoić wierzyciela z nieruchomości albo odstąpić nieruchomość wierzycielowi.

Kluczowy wymóg formalny wynika z art. 67 u.k.w.h.: do powstania hipoteki niezbędny jest wpis w księdze wieczystej (wpis o charakterze konstytutywnym). Oświadczenie właściciela stanowi podstawę do złożenia wniosku KW-WPIS do Sądu Wieczystoksięgowego — właściwego wydziału ksiąg wieczystych sądu rejonowego. Bez wpisu do Działu IV księgi wieczystej hipoteka nie powstaje, nawet jeśli strony zawarły umowę o jej ustanowieniu.

Oświadczenie właściciela nieruchomości o ustanowieniu hipoteki musi być złożone w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności — wynika to z art. 245 § 2 Kodeksu cywilnego. Art. 95 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. 1997 nr 140 poz. 939 ze zm.) nadaje dokumentom banku moc dokumentów urzędowych i pozwala oprzeć na nich wpis w księdze wieczystej, lecz nie zwalnia właściciela z formy aktu notarialnego dla jego oświadczenia.

System Elektronicznych Ksiąg Wieczystych (EKW) prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości umożliwia przeglądanie treści ksiąg wieczystych pod adresem ekw.ms.gov.pl. Każda nieruchomość ma unikalny numer KW (np. KR1P/00123456/7), który należy podać w oświadczeniu. Oświadczenie powinno zawierać: dane stron, opis nieruchomości z numerem KW, sumę hipoteczną, opis zabezpieczanej wierzytelności oraz klauzulę dotyczącą wykreślenia hipoteki po spłacie.

## Kiedy potrzebujesz Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki?

Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki w Polsce jest niezbędne zawsze, gdy właściciel nieruchomości chce zabezpieczyć wierzytelność prawem rzeczowym na swojej nieruchomości. Najczęstszym scenariuszem jest zaciągnięcie kredytu hipotecznego w banku — bank jako warunek udzielenia finansowania wymaga ustanowienia hipoteki na nabywanej lub posiadanej nieruchomości.

Dokument jest potrzebny przy zakupie nieruchomości na kredyt: po podpisaniu aktu notarialnego nabycia nieruchomości i zawarciu umowy kredytowej nabywca składa notarialne oświadczenie o ustanowieniu hipoteki na nabytej nieruchomości. Notariusz wówczas zawiera oba oświadczenia w jednym akcie notarialnym albo sporządza odrębny akt.

Oświadczenie jest również wymagane przy refinansowaniu kredytu hipotecznego w innym banku (konieczne ustanowienie nowej hipoteki na rzecz nowego wierzyciela po wykreśleniu poprzedniej), przy zaciąganiu pożyczki pod zastaw nieruchomości od podmiotu niebankowego, przy zabezpieczeniu wierzytelności wynikającej z umowy pożyczki prywatnej lub umowy handlowej wartościową nieruchomością.

Wymagane jest też przy tzw. hipotece przymusowej — ustanawianej na podstawie tytułu wykonawczego bez zgody właściciela przez wierzyciela egzekwującego. W takim przypadku oświadczenia właściciela nie ma — hipotekę wpisuje sąd na wniosek wierzyciela. Wzorzec dotyczy hipoteki umownej — ustanawianej dobrowolnie przez właściciela nieruchomości.

## Co powinien zawierać Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki

Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki w Polsce musi zawierać szereg elementów wymaganych przez u.k.w.h. i Kodeks cywilny, aby mogło stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej.

Pierwszym kluczowym elementem jest precyzyjne oznaczenie właściciela nieruchomości (dłużnika hipotecznego): imię i nazwisko lub firma, PESEL lub NIP, adres zamieszkania lub siedziby. Dla osób prawnych konieczne jest wskazanie organu reprezentacji zgodnie z KRS.

Drugim elementem jest oznaczenie wierzyciela hipotecznego: pełna firma banku lub instytucji finansowej, NIP, adres siedziby. Niezależnie od tego, czy wierzycielem jest bank, oświadczenie właściciela musi mieć formę aktu notarialnego.

Trzecim elementem jest szczegółowy opis nieruchomości obciążanej hipoteką: adres, rodzaj nieruchomości (lokal mieszkalny, działka gruntu, budynek), powierzchnia, numer działki ewidencyjnej, obręb, a przede wszystkim numer księgi wieczystej (KW) i oznaczenie Sądu Wieczystoksięgowego. Bez numeru KW wniosek wieczystoksięgowy zostanie odrzucony.

Czwartym elementem jest suma hipoteczna — kwota pieniężna wyrażona cyfrowo i słownie, do której nieruchomość jest obciążona. Zgodnie z art. 68 ust. 2 u.k.w.h. hipoteka zabezpiecza wierzytelność do oznaczonej sumy pieniężnej. Bank zazwyczaj ustala sumę hipoteczną wyższą niż kwota kredytu — np. 150% kwoty kredytu — aby pokryć odsetki i koszty egzekucji.

Piątym elementem jest opis zabezpieczanej wierzytelności: numer i data umowy kredytowej lub pożyczkowej, kwota główna, oprocentowanie, okres kredytowania. Art. 69 u.k.w.h. stanowi, że hipoteka z mocy prawa zabezpiecza odsetki i koszty postępowania. Oświadczenie powinno też zawierać klauzulę dotyczącą listu mazalnego (zgody na wykreślenie hipoteki) po spłacie kredytu.

## Jak wypełnić Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki

Wypełnianie oświadczenia o ustanowieniu hipoteki w Polsce wymaga wcześniejszego zgromadzenia danych nieruchomości, danych stron i warunków zabezpieczanej wierzytelności.

W pierwszej sekcji wpisz dane właściciela nieruchomości: imię i nazwisko (lub firma), PESEL (lub NIP dla spółek), adres zamieszkania lub siedziby. Przy spółkach podaj organ reprezentacji (np. Zarząd) i osoby uprawnione do podpisu.

W drugiej sekcji wpisz dane wierzyciela hipotecznego: pełną firmę banku lub innej instytucji, NIP i adres siedziby. Przy hipotece bankowej dane znajdziesz w umowie kredytowej.

W trzeciej sekcji opisz nieruchomość: wpisz pełny adres, rodzaj nieruchomości, powierzchnię. Numer KW znajdziesz w akcie notarialnym nabycia nieruchomości lub w systemie EKW pod adresem ekw.ms.gov.pl. Podaj pełną nazwę Sądu Wieczystoksięgowego — właściwego wydziału ksiąg wieczystych sądu rejonowego.

W czwartej sekcji określ sumę hipoteczną: cyfrowo i słownie. Opisz zabezpieczaną wierzytelność podając numer umowy, datę zawarcia, kwotę główną, odsetki. Wybierz rodzaj hipoteki.

Pamiętaj: gotowy wzorzec należy zabrać do notariusza — oświadczenie o ustanowieniu hipoteki umownej musi być złożone w formie aktu notarialnego (art. 245 § 2 KC). Po sporządzeniu aktu notarialnego notariusz lub właściciel składa wniosek KW-WPIS do Sądu Wieczystoksięgowego. Opłata sądowa od wniosku o wpis hipoteki wynosi 200 zł.

## Wymogi prawne dla Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki

Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki podlega szczegółowym wymogom u.k.w.h. i Kodeksu cywilnego.

Art. 65 u.k.w.h. — definicja hipoteki: wierzytelność można zabezpieczyć hipoteką, tj. prawem pierwszeństwa zaspokojenia z nieruchomości bez względu na jej właściciela.

Art. 66 u.k.w.h. — hipoteka obciąża nieruchomość z wszelkimi jej przynależnościami.

Art. 67 u.k.w.h. — hipoteka powstaje z chwilą wpisu w księdze wieczystej (wpis konstytutywny). Wniosek KW-WPIS składany jest do Sądu Wieczystoksięgowego.

Art. 68 ust. 2 u.k.w.h. — hipoteka zabezpiecza wierzytelność pieniężną do oznaczonej sumy pieniężnej.

Art. 69 u.k.w.h. — hipoteka z mocy prawa zabezpiecza odsetki i koszty postępowania.

Art. 245 § 2 Kodeksu cywilnego — oświadczenie właściciela nieruchomości o ustanowieniu hipoteki umownej musi być złożone w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności.

Art. 95 Prawa bankowego — dokumenty banku: księgi rachunkowe, wyciągi i oświadczenia banku mają moc dokumentów urzędowych i mogą stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej; przepis nie zastępuje aktu notarialnego dla oświadczenia właściciela nieruchomości.

Art. 5 u.k.w.h. — rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych: chroni nabywców w dobrej wierze, którzy opierają się na treści ksiąg. Wpis hipoteki chroni wierzyciela przed utratą zabezpieczenia przy zmianie właściciela nieruchomości.

Opłaty sądowe: wpis hipoteki — 200 zł; wykreślenie hipoteki — 100 zł (ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

## Najczęstsze błędy w Oświadczenie o ustanowieniu hipoteki

Najczęstszym błędem przy oświadczeniu o ustanowieniu hipoteki jest pominięcie wymogu formy notarialnej. Oświadczenie właściciela nieruchomości o ustanowieniu hipoteki umownej złożone bez aktu notarialnego jest bezwzględnie nieważne — hipoteka nie może powstać, a Sąd Wieczystoksięgowy odmówi wpisu.

Drugim częstym błędem jest nieprawidłowy numer KW lub nieaktualne dane nieruchomości. Numer KW należy zweryfikować w systemie EKW przed złożeniem wniosku. Sąd Wieczystoksięgowy odrzuci wniosek z błędnym numerem KW lub niezgodnym opisem nieruchomości.

Trzecim błędem jest zbyt niska suma hipoteczna. Banki ustalają sumę hipoteczną zazwyczaj na poziomie 150–200% kwoty kredytu, aby objąć odsetki za cały okres kredytowania i koszty egzekucji. Zbyt niska suma hipoteczna może nie pokryć całości wierzytelności przy egzekucji.

Czwartym błędem jest brak klauzuli dotyczącej listu mazalnego (zgody na wykreślenie hipoteki). Właściciel powinien zabezpieczyć swoje interesy przez zapisanie w umowie kredytowej lub oświadczeniu terminu, w którym wierzyciel zobowiązuje się wystawić zgodę na wykreślenie hipoteki po spłacie. Opóźnienie w wystawieniu listu mazalnego jest częstą przyczyną sporów z bankiem.

Piątym błędem jest ustanowienie hipoteki bez sprawdzenia istniejących obciążeń nieruchomości w Dziale III i IV KW. Wierzytelności wpisane wcześniej mają pierwszeństwo zaspokojenia — nowy wierzyciel jest zaspokajany w dalszej kolejności.

## Najczęściej zadawane pytania

### Czy oświadczenie o ustanowieniu hipoteki musi mieć formę aktu notarialnego?

Tak — oświadczenie właściciela nieruchomości o ustanowieniu hipoteki umownej musi być złożone w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności (art. 245 § 2 Kodeksu cywilnego). Naruszenie tego wymogu powoduje bezwzględną nieważność oświadczenia i brak podstawy do wpisu hipoteki w księdze wieczystej. Art. 95 ustawy Prawo bankowe nie zmienia tego wymogu także przy hipotece ustanawianej na rzecz banku. Wzorzec należy zabrać do notariusza, który sporządzi akt notarialny — kancelaria notarialna pobiera taksę notarialną zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości (maksymalna taksa zależy od wartości czynności).

### Jak długo trwa wpis hipoteki do księgi wieczystej?

Po złożeniu wniosku KW-WPIS do Sądu Wieczystoksięgowego — właściwego wydziału ksiąg wieczystych sądu rejonowego — wpis hipoteki jest dokonywany w terminie zależnym od obciążenia danego wydziału. W Warszawie i innych dużych miastach może to trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Wniosek można złożyć osobiście w biurze podawczym sądu, przez Portal Rejestrów Sądowych lub przez notariusza, który sporządził akt notarialny (notariusz ma obowiązek złożyć wniosek elektronicznie w ciągu 3 dni od sporządzenia aktu). Zgodnie z art. 29 u.k.w.h. wpis ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku — data złożenia wniosku decyduje o pierwszeństwie hipoteki przed innymi hipotekami wpisanymi później. Dlatego bank może wymagać, by wniosek złożono niezwłocznie po podpisaniu aktu notarialnego.

### Co to jest list mazalny i kiedy jest wystawiany?

List mazalny (inaczej: kwit mazalny lub zgoda na wykreślenie hipoteki) to oświadczenie wierzyciela hipotecznego (banku lub innego podmiotu) stwierdzające, że wierzytelność zabezpieczona hipoteką została w całości spłacona i wierzyciel wyraża zgodę na wykreślenie hipoteki z Działu IV księgi wieczystej. Bank jest zobowiązany do wystawienia listu mazalnego po całkowitej spłacie kredytu hipotecznego — zazwyczaj w terminie określonym w umowie kredytowej (np. 14–30 dni od daty ostatniej spłaty). Dysponując listem mazalnym, właściciel składa do Sądu Wieczystoksięgowego wniosek KW-WPIS o wykreślenie hipoteki, do którego dołącza list mazalny jako dokument potwierdzający zgodę wierzyciela. Opłata sądowa od wniosku o wykreślenie hipoteki wynosi 100 zł.

### Ile kosztuje ustanowienie hipoteki w Polsce?

Koszty ustanowienia hipoteki składają się z kilku elementów. Taksa notarialna za sporządzenie aktu notarialnego — oświadczenia o ustanowieniu hipoteki — zależy od wartości sumy hipotecznej i wynosi zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości od kilkuset do kilku tysięcy złotych (np. przy sumie hipotecznej 500 000 zł taksa wynosi maksymalnie ok. 2 000 zł netto + VAT 23%). Opłata sądowa od wniosku o wpis hipoteki do księgi wieczystej wynosi 200 zł (ustawa o kosztach sądowych). Do tego dochodzi podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) — przy hipotece ustanawianej nie w związku ze sprzedażą nieruchomości mogą wystąpić obowiązki podatkowe, dlatego kwestię PCC należy omówić z notariuszem. Łączny koszt ustanowienia hipoteki bankowej przy kwocie kredytu 500 000 zł wynosi typowo od 1 500 do 3 000 zł brutto.

### Czy hipoteka „przepada”, gdy nieruchomość zostanie sprzedana?

Hipoteka NIE przepada przy sprzedaży nieruchomości — jest to fundamentalna cecha hipoteki jako ograniczonego prawa rzeczowego. Zgodnie z art. 65 ust. 1 u.k.w.h. wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością. Nabywca nieruchomości obciążonej hipoteką staje się dłużnikiem rzeczowym — odpowiada wobec wierzyciela hipotecznego z nieruchomości do wartości sumy hipotecznej, choć nie odpowiada osobowo za dług (chyba że przejął dług za zgodą wierzyciela). Dlatego przed zakupem nieruchomości należy zawsze sprawdzić Dział IV księgi wieczystej w systemie EKW i upewnić się, że wszystkie hipoteki zostaną wykreślone przed lub przy zawarciu umowy sprzedaży. Standardowo kupujący płaci cenę sprzedaży bezpośrednio na rachunek banku-wierzyciela, który po spłacie kredytu sprzedającego wystawia list mazalny.

### Czym różni się hipoteka umowna od hipoteki przymusowej?

Hipoteka umowna jest ustanawiana na podstawie dobrowolnego oświadczenia właściciela nieruchomości (w formie aktu notarialnego) na rzecz wierzyciela. Właściciel sam decyduje o obciążeniu nieruchomości. Hipoteka przymusowa (art. 109 i n. u.k.w.h.) jest natomiast ustanawiana na podstawie tytułu wykonawczego — bez zgody właściciela — przez wierzyciela, który uzyskał wyrok sądu lub inny tytuł egzekucyjny przeciwko właścicielowi nieruchomości. Wierzyciel składa wniosek do Sądu Wieczystoksięgowego, dołączając tytuł wykonawczy. Hipoteka przymusowa może być też ustanowiona na podstawie postanowienia sądu o zabezpieczeniu roszczenia (art. 747 KPC). Właściciel nie ma możliwości zablokowania wpisu hipoteki przymusowej, jeśli wierzyciel posiada odpowiedni tytuł. Wzorzec dotyczy wyłącznie hipoteki umownej — ustanawianej dobrowolnie.

### Jaka jest kolejność zaspokajania wierzycieli hipotecznych przy egzekucji?

Przy egzekucji z nieruchomości komornik sądowy sprzedaje nieruchomość na licytacji publicznej, a uzyskane środki są dzielone między wierzycieli według ściśle określonej kolejności. Hipoteki zaspokajane są zgodnie z pierwszeństwem wynikającym z daty złożenia wniosku o wpis do Sądu Wieczystoksięgowego (art. 11–12 u.k.w.h.) — wcześniejszy wniosek = wyższe pierwszeństwo. Hipoteki mają pierwszeństwo przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości. Jednak przed hipotekami zaspokajane są koszty postępowania egzekucyjnego, należności alimentacyjne i składki ZUS. Jeżeli cena sprzedaży licytacyjnej nie pokrywa wszystkich wierzytelności, wierzyciele o niższym priorytecie mogą nie odzyskać całości długu. Przed ustanowieniem kolejnej hipoteki na nieruchomości należy sprawdzić, czy istniejące hipoteki (np. bankowa kredytowa) nie pochłoną całej wartości nieruchomości.

Wersja do wypełnienia (PDF lub Word): [Pobierz bezpłatny wzór](https://forms-legal.com/pl/polska/real-estate/property/oswiadczenie-o-ustanowieniu-hipoteki)

Informacje ogólne, nie porada prawna — zobacz naszą [politykę rzetelności i redakcji](https://forms-legal.com/accuracy-policy). Przed skorzystaniem sprawdź, czy przywołany przepis nadal obowiązuje.
